Ngày 10/6, các nhà khoa học tại Đại học Hebrew tại Jerusalem, Israel vừa công bố phát hiện mới cho thấy một loại protein của virus SARS-CoV-2 – tác nhân gây bệnh Covid-19 có thể khiến hệ miễn dịch nhầm lẫn, dẫn đến việc tấn công cả những tế bào khỏe mạnh của cơ thể.
Nhân viên y tế đang điều trị cho bệnh nhân Covid-19 tại New Delhi, Ấn Độ (Ảnh: THX/TTXVN)
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell Reports cung cấp những hiểu biết quan trọng về cơ chế gây ra các biến chứng nghiêm trọng ở bệnh nhân mắc Covid-19, đồng thời mở ra hướng tiếp cận mới nhằm ngăn chặn tổn thương do phản ứng miễn dịch quá mức với virus SARS-CoV-2 gây ra.
Theo nhóm nghiên cứu, protein nucleocapsid (NP) có trong virus SARS-CoV-2, vốn có chức năng “đóng gói” vật liệu di truyền của virus bên trong tế bào nhiễm bệnh, có khả năng lan sang các tế bào biểu mô chưa bị nhiễm xung quanh. Khi NP xuất hiện trên bề mặt của những tế bào khỏe mạnh, hệ miễn dịch sẽ nhầm lẫn trong việc nhận diện và coi đây là mối đe dọa. Do đó, cơ thể sẽ được kích hoạt để sản sinh các kháng thể chống NP, đánh dấu các tế bào này là mục tiêu cần tiêu diệt.
Quá trình này kích hoạt một phần của hệ miễn dịch gọi là “con đường bổ thể cổ điển”, dẫn đến viêm và làm tổn thương mô trong cơ thể, từ đó góp phần gây ra các triệu chứng Covid-19 nghiêm trọng và có thể liên quan đến tình trạng Covid kéo dài.
Thông qua các thí nghiệm trong phòng thí nghiệm sử dụng tế bào nuôi cấy, kỹ thuật hình ảnh hiện đại và mẫu sinh học từ bệnh nhân Covid-19, các nhà khoa học đã xác định rằng NP có khả năng liên kết với một loại phân tử cụ thể trên bề mặt tế bào. Quá trình liên kết này khiến NP tập trung thành cụm trên các tế bào khỏe mạnh, làm hệ miễn dịch càng dễ nhận diện sai.
Đáng chú ý, nghiên cứu còn cho thấy enoxaparin – một loại thuốc chống đông máu thường dùng và là dẫn xuất của heparin – có khả năng ngăn NP bám vào tế bào khỏe mạnh. Trong cả thử nghiệm in vitro và mẫu lâm sàng, enoxaparin đã giúp ngăn chặn các phản ứng miễn dịch bất lợi bằng cách chiếm giữ các vị trí mà NP thường liên kết.
Các nhà nghiên cứu cho biết phát hiện này mở ra hướng tiếp cận mới nhằm hạn chế các biến chứng do rối loạn miễn dịch ở bệnh nhân mắcCovid-19 và các bệnh do virus khác gây ra.
Thận giống như những ‘nhân viên’ đang gánh khối lượng công việc khổng lồ trong cơ thể do những thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh rất phổ biến, gây rủi ro suy thận sớm ở người trẻ.
Người trẻ, đặc biệt là gen Z đang đối mặt với sự tăng vọt các vấn đề đáng báo động ở thận – Ảnh do AI tạo
Theo Neosciencehub, người trẻ, đặc biệt là gen Z đang đối mặt với sự tăng vọt các vấn đề đáng báo động ở thận. Trong đó, nhiều người bị suy thận dù ở độ tuổi lẽ ra không mắc.
Tại sao ngày càng nhiều người trẻ suy thận?
Mỗi ngày, thận lọc khoảng 190 lít máu, xử lý chất thải, điều hòa huyết áp và thậm chí sản xuất một loại hormone giúp tủy xương tạo ra hồng cầu. Thế mà nhiều người trẻ lại đang bắt chúng chịu đựng rất nhiều áp lực chuyển hóa.
Đài ETV Bharat dẫn lại các phát hiện gần đây từ Viện Thận học và Tiết niệu châu Á (AINU) và Viện Khoa học y tế Nizam (NIMS) cho thấy gen Z ở Ấn Độ đang chứng kiến sự gia tăng mạnh các vấn đề liên quan đến thận. NIMS đang điều trị gần 500 bệnh nhân mắc bệnh thận mới mỗi tháng.
Từ tháng 12-2024 đến tháng 2-2025, tức chỉ có 2 tháng đã có 19.753 lượt khám ngoại trú vì các vấn đề về thận và gần 3.000 ca nhập viện.
Đáng lo hơn trong số này có 50-60 ca suy thận giai đoạn cuối, ở những bệnh nhân trẻ hơn nhiều so với những gì chúng ta có thể tưởng tượng.
Gen Z bị thiếu nước “kinh niên”. Có lẽ bạn từng thấy ai đó bước vào quán cà phê, gọi một ly Americano đá pha sữa yến mạch, uống nước tăng lực vào buổi trưa, rồi kết thúc ngày bằng ly trà sữa. Nhưng lại chẳng ai gọi nước lọc.
Bác sĩ Bhanu Mishra, chuyên gia thận tại Bệnh viện BLK Max ở New Delhi, cho biết: “Thiếu nước là một trong những nguyên nhân uy tín gây sỏi thận và nhiễm trùng đường tiểu”.
Những vấn đề này trước kia thường chỉ xuất hiện ở người ngoài 50 tuổi. Giờ đây, chúng xuất hiện ở cả thiếu niên và người trong độ tuổi 20 – những người coi nước lọc là lựa chọn phụ.
Chúng ta đang sống trong thời đại mà một gói mì ăn liền được xem như món ăn giúp xoa dịu tâm trạng. Nhưng sự dễ chịu đó đi kèm với một lượng natri cực lớn – điều mà thận hoàn toàn không thích.
Đồ ăn chế biến sẵn như mì ăn liền, khoai tây chiên đông lạnh, thậm chí là thanh protein là những “quả bom muối” được ngụy trang dưới lớp vỏ tiện lợi.
“Quá nhiều muối làm tăng huyết áp và khiến thận của bạn phải làm việc quá sức”, bác sĩ Mishra chia sẻ.
Bác sĩ Mishra cảnh báo việc dùng thực phẩm bổ sung không kiểm soát là một vấn đề nghiêm trọng. Không chỉ là lượng protein, mà còn là các chất phụ gia trong những loại bột này. Khi bạn liên tục uống các loại bột whey, protein mỗi ngày mà không uống nước, tức là bạn đang đùa với thận của mình.
Nếu bạn nghĩ rằng việc uống vài viên ibuprofen khi đau bụng hay nhức đầu là vô hại thì hãy nghĩ lại. Thuốc giảm đau không kê đơn, nếu dùng thường xuyên, cũng có thể gây tổn thương thận âm thầm và tích tụ theo thời gian.
Thói quen gọi đồ ăn trực tuyến, trào lưu tập gym và các mẹo sức khỏe lan truyền trên mạng xã hội đều là những yếu tố góp phần khiến bệnh thận mãn tính tăng cao ở người trẻ.
Cộng thêm giờ làm việc dài, thiếu ngủ và nghiện lướt điện thoại, bạn nhanh chóng bào mòn các cơ quan nội tạng.
Gen Z có thể làm gì để tránh suy thận?
Bệnh thận giai đoạn đầu không có triệu chứng. Không đau bụng dữ dội, không sốt, không có dấu hiệu rõ ràng nào cả. Đó là lý do nó được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”.
Hầu hết gen Z sẽ không đi khám bác sĩ nếu chưa có biểu hiện rõ ràng. Nhưng chỉ cần một xét nghiệm nước tiểu đơn giản hoặc đo creatinine trong máu là có thể phát hiện nếu thận của bạn đang phát tín hiệu cảnh báo. Tuy nhiên, chỉ đến khi tình trạng đã trở nặng, nhiều người trẻ mới bắt đầu đến bệnh viện.
Bạn không cần phải bỏ uống latte hay bột protein. Chỉ cần biết cân bằng một chút là đủ. Đừng phức tạp hóa vấn đề. Thận là cơ quan ít đòi hỏi.
Chúng chỉ cần bạn chịu khó uống nước từ 2 – 3 lít mỗi ngày; đọc kỹ nhãn mác, từ bột protein đến đồ ăn vặt, chú ý đến hàm lượng muối và phụ gia; hạn chế thuốc giảm đau và tuyệt đối không tự ý dùng thuốc lâu dài.
Ngoài ra hãy khám sức khỏe định kỳ mỗi năm, kể cả khi bạn “cảm thấy ổn”. Ăn nhiều đồ tươi như đậu, rau, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt. Đừng phớt lờ các triệu chứng viêm đường tiết niệu như tiểu nhiều, tiểu buốt, nước tiểu đục.
Hãy nhanh chóng đến bệnh viện kiểm tra, tuyệt đối đừng trì hoãn chỉ vì “sợ khám bệnh”, “hôm nay tôi quá bận” hay “ráng xong nốt việc này rồi đi”.
Bạn không nên cho khoai tây, hành tây, tỏi, gừng vào tủ lạnh vì làm giảm giá trị dinh dưỡng, nguy cơ phát triển nấm mốc.
Chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng Ấn Độ Jhanvi Sanghvi cho biết có một số loại thực phẩm không những bị giảm chất lượng khi bảo quản trong tủ lạnh mà còn có thể gây ngộ độc.
Khi chuẩn bị bữa tối, nhiều người thường nấu dư và cất thức ăn thừa vào tủ lạnh để dùng cho ngày hôm sau để tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, trên trang Instagram cá nhân, chuyên gia Sanghvi chia sẻ video vứt bỏ một số thực phẩm khỏi tủ lạnh kèm dòng cảnh báo: “Không phải mọi thực phẩm đều nên để trong tủ lạnh. Có những món khi làm lạnh có thể trở nên độc hại!”.
Cô liệt kê 6 loại thực phẩm không nên cất trong tủ lạnh, trong đó 4 loại có thể gây hại cho sức khỏe nếu để nơi có nhiệt độ thấp, độ ẩm cao:
1. Khoai tây
Làm lạnh khiến tinh bột trong khoai tây chuyển hóa thành đường nên khoai có vị ngọt bất thường và sượng. Khi nấu những củ khoai này ở nhiệt độ cao, có thể tạo ra acrylamide – một hợp chất tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe.
Không phải thực phẩm nào cũng nên để trong tủ lạnh. Ảnh minh họa: Ban Mai
2. Hành tây
Hành bảo quản trong tủ lạnh dễ bị ẩm, sinh nấm mốc và trở nên nhũn. Hành hỏng nếu ăn phải có thể gây ngộ độc thực phẩm.
3. Tỏi
Tỏi để lạnh dễ mọc mầm, mất độ giòn, mùi vị kém và có thể phát triển nấm mốc, vi khuẩn không tốt cho sức khỏe. “Tỏi sẽ có vị đắng, mất ngon, tiềm ẩn rủi ro nếu để lâu trong môi trường lạnh”, chuyên gia Sanghvi nói.
4. Gừng
Nhiệt độ thấp khiến gừng trở nên khô, xơ và mất đi độ tươi. Gừng lạnh cũng dễ mất đi mùi thơm đặc trưng, vị cay nồng và độ tươi ngon, ảnh hưởng đến chất lượng khi chế biến món ăn. Gừng cũng có nguy cơ mọc mốc nếu bị ẩm trong tủ lạnh.
5. Chuối
Không nên để chuối trong tủ lạnh vì nhiệt độ thấp làm gián đoạn quá trình chín tự nhiên, khiến vỏ chuối nhanh chóng chuyển sang màu nâu hoặc đen. Bên trong chuối có thể trở nên mềm nhũn, mất hương vị và kết cấu, khiến chất lượng giảm sút đáng kể.
6. Cơm đã nấu chín
Nếu cơm không được làm nguội đúng cách trước khi cho vào tủ lạnh, vi khuẩn Bacillus cereus có thể phát triển. Loại vi khuẩn này tiết ra độc tố gây ngộ độc thực phẩm.
Cách bảo quản đồ ăn thừa đúng cách
Cơ quan An toàn Thực phẩm Scotland khuyến nghị:
– Làm nguội thức ăn nhanh chỉ có có thể sau khi nấu (lý tưởng là trong vòng 1-2 giờ), sau đó mới cất vào tủ lạnh.
– Đảm bảo tủ lạnh luôn duy trì nhiệt độ từ 0 đến 5 độ C.
– Không bảo quản đồ ăn thừa quá 2 ngày.
– Không giữ cơm đã nấu quá 24 giờ và chỉ hâm nóng 1 lần duy chỉ có.
– Khi hâm lại thức ăn, phải đảm bảo nóng đều từ trong ra ngoài, không nên hâm nóng nhiều lần.
Bệnh viện PTTM Ngô Mộng Hùng tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường Thế giới (05/6) và Tháng hành động Vì môi trường năm 2025
Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đề nghị các đơn vị căn cứ các nội dung tại Kế hoạch số 2767/KH-UBND ngày 22 tháng 4 năm 2025 của Ủy ban nhân dân Thành phố để tổ chức triển khai thực hiện phù hợp với tình hình thực tế tại đơn vị, theo hướng tiết kiệm, hiệu quả, đổi mới, đa dạng, phù hợp với các mục tiêu và yêu cầu về bảo vệ môi trường, đảm bảo đúng theo quy định.
Nội dung thực hiện tại Bệnh viện PTTM Ngô Mộng Hùng bao gồm: Hoạt động truyền thông về bảo vệ môi trường; Đẩy mạnh các hoạt động, phong trào bảo vệ môi trường với sự tham gia của nhân viên y tế và người lao động; Tổ chức tuần lễ thu gom chất thải nguy hại và thu gom chất thải có thể tái chế.
Ngày Môi trường Thế giới 05/6/2025 do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động với chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa”, nhằm kêu gọi cộng đồng toàn cầu hành động quyết liệt để giải quyết rác thải nhựa – một trong những thách thức môi trường cấp bách chỉ có hiện nay.
Đây là lần thứ hai trong vòng 3 năm (2023-2025) chủ đề “Chống ô nhiễm nhựa” được lựa chọn, thể hiện rõ tính ưu tiên toàn cầu trong kiểm soát ô nhiễm nhựa; đồng thời tái khẳng định cam kết sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ đa dạng sinh học, nâng cao khả năng thích ứng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác khu vực – toàn cầu, hướng tới nền kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.
Theo báo cáo của UNEP, mỗi năm thế giới sản xuất khoảng 430 triệu tấn nhựa, trong đó hơn 2/3 là các sản phẩm sử dụng một lần, nhanh chóng trở thành rác thải, gây ô nhiễm đại dương; ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ sinh thái và sức khỏe con người.
Tại Việt Nam, ước tính phát sinh khoảng 1,8 triệu tấn rác thải nhựa mỗi năm, nhưng chỉ khoảng 27% được tái chế, phần lớn còn lại bị chôn lấp hoặc đốt bỏ, gây lãng phí tài nguyên và tiềm ẩn nhiều rủi ro môi trường.
Tháng cao điểm hành động vì môi trường năm 2025 được triển khai từ cuối tháng 5 đến hết tháng 6/2025, với trọng tâm là Chiến dịch toàn quốc “Chung tay giảm thiểu rác thải nhựa – Lan tỏa lối sống xanh”, nhằm huy động toàn xã hội tham gia các hoạt động thiết thực, đa dạng và lan tỏa sâu, rộng.
Bệnh viện PTTM Ngô Mộng Hùng duy trì công tác tuyên truyền về phòng, chống ô nhiễm nhựa, giảm thiểu, tái sử dụng chất thải nhựa, hạn chế sử dụng các sản phẩm nhựa dùng một lần và túi nilon khó phân hủy.
Mục tiêu xuyên suốt là “Nâng cao nhận thức – Thay đổi hành vi – Thúc đẩy hành động” hướng tới lối sống xanh, tiêu dùng bền vững, góp phần kiểm soát ô nhiễm nhựa, bảo vệ môi trường, thực hiện các cam kết khí hậu và mục tiêu phát triển bền vững./.
Nguồn: Tổ Công nghệ thông tin – Bệnh viện PTTM Ngô Mộng Hùng
Các bệnh viêm nhiễm ảnh hưởng đến đường hô hấp dưới – ở dưới thanh quản, trong đó hai bệnh lý thường gặp chỉ có là viêm phổi và viêm phế quản, được gọi là viêm đường hô hấp dưới.
Biểu hiện của viêm nhiễm đường hô hấp dưới
Trong những trường hợp nhiễm trùng nhẹ, có thể có các triệu chứng giống như bệnh cảm lạnh thông thường, chẳng hạn như:
Tùy từng viêm nhiễm mà các biểu hiện có thể khác nhau, cụ thể:
Viêm phế quản cấp
Nhiễm trùng ở phế quản được gọi là viêm phế quản cấp (AB). Đây là tình trạng phổ biến chỉ có trong các bệnh viêm hô hấp dưới cấp tính và không để lại di chứng.
Sau một đợt cảm cúm, người bị viêm phế quản cấp thường có những triệu chứng như sốt, hắt hơi, sổ mũi, đau đầu, đau nhức cơ thể… Cơn ho có thể ngày càng tăng, có đờm hoặc không.
Nhiễm khuẩn đường hô hấp là một trong những bệnh lý khá phổ biến.
Viêm phổi
Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng phổi do vi khuẩn, virus hoặc nấm, ký sinh trùng gây ra.
Nếu viêm phổi không được phát hiện và điều trị đúng cách, nó có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm, thậm chí có thể đe dọa tính mạng. Người bệnh được khuyến khích đến ngay cơ sở y tế để khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời khi họ có các triệu chứng như sốt cao trên 39 độ C, ớn lạnh, đổ mồ hôi hoặc mệt mỏi không cải thiện.
Viêm tiểu phế quản
Nhiễm trùng phổi thường gặp ở trẻ em là viêm tiểu phế quản, còn được gọi là bronchiolitis. Thống kê bệnh chiếm khoảng 40% đến 50% nguyên nhân khiến trẻ em nhập viện điều trị ở các khoa hô hấp tại Việt Nam.
Các triệu chứng ban đầu của bệnh giống như cảm lạnh thông thường: Trẻ bị ho, khò khè và thậm chí khó thở. Trẻ có thể bị rối loạn chức năng hô hấp, suy hô hấp cấp, tràn khí màng phổi và xẹp phổi nếu không được điều trị đúng cách và kịp thời.
Những người dễ viêm nhiễm đường hô hấp dưới
Viêm nhiễm đường hô hấp dưới là bệnh lý thường gặp vào thời điểm giao mùa, bất kỳ ai cũng có thể bị viêm hô hấp dưới, nhưng những người sau đây có nguy cơ cao hơn:
Trẻ em và người lớn tuổi, đặc biệt là trẻ em dưới 5 tuổi và người lớn trên 65 tuổi.
Người mắc các bệnh lý mạn tính như hen suyễn, phổi tắc nghẽn mạn tính, bệnh tim mạch, tiểu đường, các bệnh về gan và thận.
Những người có hệ miễn dịch suy giảm do mắc các bệnh ung thư, hoặc vừa trải qua phẫu thuật điều trị, hóa trị liệu cao.
Mặc dù các bệnh lý viêm hô hấp dưới thường không gây ra biến chứng, nhưng nếu người bệnh không được điều trị sớm và bệnh tiến triển nặng hơn thì họ có thể bị nhiễm trùng huyết, suy tim, suy hô hấp cấp (ARDS), ngừng thở, áp xe phổi và các biến chứng nguy hiểm khác có thể xảy ra.
Phòng ngừa viêm nhiễm đường hô hấp dưới
Nhiễm khuẩn đường hô hấp là một trong những bệnh lý khá phổ biến, để phòng bệnh cần bỏ thói quen hút thuốc lá, tránh những nơi khói thuốc; Rửa tay thường xuyên, tránh để vi khuẩn tấn công cơ thể; Khử trùng, làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc; Đeo khẩu trang, che miệng khi ho hoặc hắt hơi để tránh mầm bệnh lây lan sang người khác; Tránh xa người bệnh khi phát hiện các triệu chứng của bệnh đường hô hấp dưới.
Ngoài ra, nên tiêm ngừa vaccine đầy đủ theo khuyến cáo của Bộ Y tế như vaccine phòng cúm, vaccine phòng sởi – quai bị – rubella, vaccine phòng bệnh do phế cầu khuẩn…
Thói quen lạm dụng các loại thực phẩm chức năng và viên uống bổ sung khiến hàng triệu người Mỹ bị tổn thương gan.
Có cảm giác buồn nôn và chán ăn hồi giữa tháng 3, Robert Grafton cho rằng mình chỉ bị cảm nhẹ. Tuy nhiên, tình trạng ngứa ngoài da và nước tiểu sẫm màu sau đó khiến ông nhận ra đây có thể là dấu hiệu của suy gan. Là một cựu kỹ thuật viên X-quang có vợ là y tá, Grafton nghi ngờ nguyên nhân đến từ chính các loại thảo dược và thực phẩm chức năng mà ông đang dùng để tăng cường sức khỏe.
“Khi các triệu chứng trở nên tồi tệ hơn, tôi đến gặp bác sĩ”, Grafton kể. Xét nghiệm cho thấy các chỉ số men gan và bilirubin đều cao bất thường, dấu hiệu rõ ràng của suy gan. Ông được chẩn đoán mắc chứng tổn thương gan do thuốc, một loại viêm gan độc mà thủ phạm chính là thực phẩm bổ sung.
Trường hợp của Grafton không cá biệt. Theo nghiên cứu năm 2022 đăng trên tạp chí Liver Transplantation, số ca suy gan do sử dụng viên uống bổ sung và thực phẩm chức năng khiến bệnh nhân Mỹ phải chờ ghép tạng đã tăng gấp 8 lần trong vòng 25 năm. Một đánh giá khác trên Hepatology cho thấy khoảng 20% trường hợp ngộ độc gan xuất phát từ các sản phẩm thảo dược hoặc chế độ ăn kiêng, phản ánh mức độ phổ biến và nguy cơ gia tăng của các loại thực phẩm này.
Grafton cho biết ông bắt đầu sử dụng nhiều loại thực phẩm chức năng như cỏ cà ri (fenugreek), DHEA, nhân sâm Ấn Độ (ashwagandha) và nghệ để duy trì sức khỏe khi bước vào tuổi 50. Sự cố xảy ra sau khi ông bổ sung một loại nghệ dạng lỏng được quảng cáo là hỗ trợ gan. Tuy nhiên, sản phẩm này chứa liều curcumin cô đặc kết hợp với chiết xuất hạt tiêu đen, một chất làm tăng hấp thu gấp 20 lần và gây quá tải cho gan.
Tiến sĩ Dina Halegoua-De Marzio, bác sĩ chuyên khoa gan tại Jefferson Health, cho biết các chất tự nhiên như nghệ, khi dùng ở liều cao, có thể khiến gan bị tổn thương nghiêm trọng.
“Chỉ vì là thành phần tự nhiên không có nghĩa là an toàn”, bà nói.
Một số loại thực phẩm chức năng và viên uống bổ sung nếu lạm dụng có thể tác dụng xấu đến sức khỏe. Ảnh: Hero Health
Thực phẩm bổ sung hiện diện ở mọi dạng: từ viên uống, bột pha cho đến kẹo dẻo. Nhưng khác với thuốc kê đơn, chúng không bị kiểm soát trước khi ra thị trường. Theo luật hiện hành ở Mỹ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) chỉ có quyền can thiệp sau khi sản phẩm đã gây ra hậu quả.
Tiến sĩ Robert Fontana, Đại học Michigan, nhận định nhiều người dùng thực phẩm chức năng vì tin rằng chúng an toàn và “tự nhiên”, trong khi thực tế rủi ro có thể rất cao.
Ông cho biết một số người có yếu tố di truyền khiến họ dễ bị tổn thương gan hơn người bình thường, ngay cả khi dùng liều lượng giống nhau.
Một nghiên cứu gần đây trên JAMA Network Open chỉ ra rằng khoảng 15,6 triệu người Mỹ đang sử dụng các sản phẩm chứa những loại thảo dược từng được ghi nhận là có liên quan đến tổn thương gan, như nghệ, trà xanh, ashwagandha, Garcinia cambogia và rễ cây rắn đen. Phần lớn trong số đó là do tự ý sử dụng, không thông qua tư vấn y tế.
Andrea Wong, Phó Chủ tịch Hội đồng Dinh dưỡng có Trách nhiệm, lưu ý “mọi thứ đều có thể trở thành độc tố nếu dùng quá liều”. Bà khuyến cáo người tiêu dùng nên thông báo với bác sĩ về bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào họ đang dùng, do nguy cơ tương tác với thuốc hoặc gây hại cho những người có bệnh nền.
Dù thực phẩm chức năng có thể hữu ích trong một số trường hợp, như bổ sung sắt cho người ăn chay, các chuyên gia đồng thuận rằng không nên dùng đại trà, và việc sử dụng cần dựa trên cơ sở khoa học, có chỉ định rõ ràng.
Grafton may mắn hồi phục mà không để lại di chứng. Tuy nhiên, ông khẳng định: “Từ giờ, tôi không đụng đến bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào nữa”.
Alpha-chymotrypsin được ứng dụng rộng rãi để điều trị phù nề sau chấn thương, bỏng và sau phẫu thuật, chỉ có là các trường hợp phẫu thuật thẩm mỹ.
Đằng sau hành trình “tút tát nhan sắc” là những ngày sưng, đau nhức và bầm tím ở vị trí phẫu thuật. Sưng phù nề là phản ứng tự nhiên khi mô mềm bị tổn thương. Ở mức độ nhẹ, sưng phù nề kéo dài vài ngày. Với những ca xâm lấn như nâng mũi, độn cằm, cắt mí… tình trạng sưng tím, đau nhức có thể kéo dài từ vài ngày, đến vài tuần thậm chí là vài tháng.
Với những vùng lộ diện như mắt, mí, mặt…, phù nề ảnh hưởng trực tiếp tới ngoại hình, khiến nhiều người ngại giao tiếp, chụp ảnh, thậm chí hạn chế gặp gỡ người khác. Còn những vùng khó thấy hơn như mông, bụng hay ngực vẫn có thể khiến người trong cuộc khổ sở vì đau nhức, mất ngủ và khó vận động.
Với sự tiến bộ của khoa học, triệu chứng sưng phù nề sau phẫu thuật hoàn toàn có thể giảm đáng kể nếu được điều trị đúng cách.
Phẫu thuật thẩm mỹ – một trong những nguyên nhân gây sưng và tổn thương mô mềm. Ảnh: BSCKI. Ngô Mộng Hùng
Một biện pháp tự nhiên được nhiều người áp dụng để giảm sưng phù nề sau phẫu thuật có thể kể đến là chườm lạnh (tuyệt đối không chườm nóng, đắp cồn, rượu hay xoa bóp). Bệnh nhân cũng cần chú ý ăn uống lành mạnh, tránh một số thực phẩm không phù hợp để quá trình phục hồi diễn ra an toàn và nhanh chóng hơn.
Song song đó, duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc, tránh vận động mạnh và giữ vệ sinh vùng tổn thương trong giai đoạn hồi phục là những yếu tố rất quan trọng, giúp rút ngắn thời gian điều trị.
Nhằm giúp bệnh nhân giảm nhanh triệu chứng sưng phù nề sau phẫu thuật, nhiều bác sĩ khuyên dùng thêm các phương pháp hỗ trợ y khoa, trong đó có thuốc chứa enzym phân giải protein có nguồn gốc sinh học. Đơn cử alpha-chymotrypsin (chymotrypsin) là một enzym phân giải protein, được điều chế bằng cách hoạt hóa chymotrypsinogen chiết xuất từ tụy bò. Hoạt chất này nổi bật với khả năng phân giải fibrin hình thành xung quanh vùng viêm, từ đó giúp ngăn chặn tổn thương mô trong quá trình viêm. Với đặc tính chống phù nề do viêm, Alpha-chymotrypsin thường được sử dụng rộng rãi trong điều trị phù nề sau chấn thương, bỏng và phẫu thuật thẩm mỹ.
Bệnh nhân tìm hiểu về tác dụng của alpha-chymotrypsin. Ảnh: Huyền Ái
Alpha-chymotrypsin dễ bị ảnh hưởng bởi môi trường bên ngoài như nhiệt độ, độ ẩm và nước. Vì vậy, khi lựa chọn sản phẩm chứa thành phần này, nên ưu tiên những sản phẩm có bao bì đặc biệt – ví dụ như vỉ bấm nhôm có thêm lớp chống ẩm – vừa chống ẩm, vừa ngăn ánh sáng tác động lên hoạt chất, giúp bảo vệ hoạt chất bên trong và duy trì hiệu quả sử dụng. Đồng thời, hãy lựa chọn các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, sản xuất theo công nghệ hiện đại và được các chuyên gia y tế, bác sĩ khuyên dùng.
Trong các dạng bào chế của Alpha-chymotrypsin, viên ngậm dưới lưỡi là dạng được nhiều bác sĩ khuyên dùng nhờ cơ chế hấp thụ trực tiếp qua niêm mạc miệng. Ngoài ra, trong trường hợp sử dụng Alpha-chymotrypsin đường uống, người bệnh nên uống thuốc với nhiều nước (ít chỉ có là với 240 ml nước) nhằm gia tăng hoạt tính của enzyme.
Trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm chứa Alpha-chymotrypsin nào, cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ. Việc tuân thủ đúng liều lượng, cách dùng và lưu ý về tác dụng phụ sẽ giúp quá trình phục hồi diễn ra an toàn, hiệu quả hơn.
Người tụt huyết áp đột ngột cần ngồi xuống hoặc nằm kê cao chân, uống nước để tăng khối lượng dịch trong cơ thể, tăng chỉ số lên mức an toàn.
Huyết áp thấp khi chỉ số huyết áp tâm thu dưới 90 mmHg hoặc huyết áp tâm trương dưới 60 mmHg. ThS.BS Phan Thị Mỹ Hạnh, khoa Nội Tim mạch, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, cho biết có nhiều nguyên nhân gây huyết áp thấp như không đủ dịch trong động mạch, tim không bơm máu đủ mạnh (suy tim), dây thần kinh kiểm soát các mạch máu không làm việc hiệu quả, vấn đề nội tiết như tuyến giáp hoạt động kém (suy giáp), bệnh tiểu đường hoặc đường huyết thấp (hạ đường huyết), một số loại thuốc…
Người khỏe mạnh bị huyết áp thấp nhưng không kèm theo triệu chứng nào được xem là lành tính và không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu người bệnh có các biểu hiện đi kèm cho thấy nhiều bộ phận khác trong cơ thể không nhận đủ lượng máu và oxy cần thiết. Biến chứng nguy hiểm của tình trạng này là thiếu máu đến tim và não, nguy cơ dẫn tới nhồi máu não, nhồi máu cơ tim, đe dọa đến tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
Bác sĩ Hạnh hướng dẫn các bước sơ cứu khi tụt huyết áp dưới đây.
Ngồi xuống hoặc nằm kê cao chân
Đầu tiên, kiểm tra người bệnh có còn thở và nhịp tim ổn định hay không. Nếu không có nhịp tim, cần bắt đầu hô hấp nhân tạo. Trường hợp nhịp tim ổn định, đặt người bệnh nằm ngửa.
Nâng chân cách mặt đất khoảng 30 cm để dồn máu từ chân về tim, sau đó cung cấp cho não. Nếu bệnh nhân bị thương tích trên đầu, cổ hoặc lưng, cần tránh bước này. Đảm bảo người bệnh đủ ấm, quan sát hơi thở và nhịp tim của người bệnh.
Uống trà gừng, nước muối, nước lọc
Cho người bệnh uống trà gừng ấm, nước chè đặc, cà phê để hỗ trợ nâng huyết áp, có thể dùng chocolate hoặc đồ ăn có nhiều muối để thay thế. Trường hợp không có sẵn những thức uống này, hãy cho người bệnh uống hai cốc nước ấm tương đương 500 ml nhằm tăng khối lượng dịch trong cơ thể, nhờ đó nâng huyết áp.
Uống một ly trà gừng giúp tăng chỉ số huyết áp. Ảnh: Huyền Vũ
Bấm huyệt và vuốt trán cho bệnh nhân
Dùng tay day vào huyệt thái dương ở trên trán với mức độ mạnh dần, thực hiện 20-25 vòng. Day vào huyệt phong trì ở sau gáy tương ứng vị trí giữa hai khối cơ gần u xương sau đầu. Ngoài ra, có thể dùng hai ngón tay vuốt từ vùng giữa trán đến huyệt thái dương 20-30 lần. Lưu ý bỏ qua phương pháp này nếu không chắc chắn mình thực hiện có đúng hướng dẫn hay không.
Cho bệnh nhân uống thuốc điều trị huyết áp thấp
Nếu bệnh nhân có thuốc điều trị hạ huyết áp, có thể cho uống ngay lập tức theo đúng liều lượng quy định.
Theo dõi và cho bệnh nhân nghỉ ngơi đến khi hồi phục
Sau khi thực hiện các bước sơ cứu và cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp, cần để họ nằm nghỉ đến khi khỏe hẳn. Trong thời gian đó, hãy theo dõi sát huyết áp, nhịp tim, dấu hiệu bất thường khác trên cơ thể. Đưa người bệnh đến bệnh viện gần chỉ có để khám, tìm nguyên nhân gây tụt huyết áp, điều trị sớm.
Để phòng ngừa tụt huyết áp trở lại, bác sĩ Hạnh khuyến cáo người bệnh cần duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học, tăng lượng muối ăn trong khẩu phần ăn (theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng). Ngoài ra, nên tăng lượng nước uống (ngoài nước lọc có thể uống trà xanh, sữa hạnh nhân…), tập thể dục đều đặn, sinh hoạt điều độ (ngủ trước 23h, hoạt động vừa sức). Tránh căng thẳng, không thay đổi tư thế đột ngột, chỉ có là từ tư thế đang ngồi hoặc nằm bất ngờ đứng dậy. Khám tim mạch định kỳ giúp phát hiện sớm bất thường nếu có.
COVID-19 đang gia tăng trở lại ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam.
Theo TS.BS Hà Anh Đức – Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế), hiện nay trên thế giới đã ghi nhận số ca mắc COVID-19 gia tăng tại một số quốc gia như Brazil, Anh, Thái Lan,…
Tại Việt Nam, từ đầu năm 2025 đến nay ghi nhận rải rác 148 trường hợp mắc COVID-19 tại 27 tỉnh, thành phố và không có ca tử vong.
COVID-19 tăng nhẹ trở lại.
COVID-19 tăng trở lại
TS.BS Đỗ Thị Thuý Nga, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Hà Nội, cho biết thời gian gần đây, số trẻ em nhập viện do COVID-19 đã có dấu hiệu gia tăng. Từ đầu năm 2025 đến nay, số ca mắc COVID-19 ở trẻ nhỏ tăng lên hàng ngày. Đặc biệt, vào ngày 19/5, bệnh viện đã tiếp nhận 18 trẻ mắc COVID-19.
Bác sĩ Nga cho hay, mặc dù ca mắc gia tăng, nhưng tình trạng nặng, yêu cầu thở máy hoặc nguy kịch vẫn chưa xuất hiện. Tuy nhiên, có một số trẻ phải nhập viện do biến chứng viêm phổi và tình trạng này khá phổ biến.
Theo bác sĩ Đồng Phú Khiêm, Phó Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, hiện nay, số ca mắc COVID-19 nhập viện vẫn xuất hiện hàng ngày, nhưng đa số là các ca nhẹ.
“COVID-19 hiện tại không còn là bệnh nguy hiểm, chủ yếu là các ca nhẹ, bệnh nhân tự cách ly tại nhà. Tại trung tâm Hồi sức tích cực, dù có một số ca nặng cần thở máy, nhưng không có trường hợp phải can thiệp ECMO (tim phổi nhân tạo) như trước đây”, bác sĩ Khiêm chia sẻ.
Theo bác sĩ Khiêm, bệnh viện đã đảm bảo các khu vực cách ly và phòng bệnh được bố trí hợp lý để tránh lây nhiễm. Với kinh nghiệm là bệnh viện chuyên ngành truyền nhiễm, việc phân khu và bố trí các khu vực điều trị không gặp khó khăn.
Vì sao COVID-19 tăng trở lại?
PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng (Bộ Y tế), cho biết hiện nay COVID-19 đã trở thành bệnh lưu hành và được xếp vào nhóm B của bệnh truyền nhiễm. Do đó, dịch bệnh không mất đi mà có thể gia tăng hoặc giảm theo chu kỳ, tương tự như bệnh cúm.
PGS Phu khẳng định rằng người dân không cần quá lo lắng về số ca mắc COVID-19 hiện nay, bởi dịch vẫn tồn tại trong cộng đồng nhưng chưa ghi nhận trường hợp nặng hay tử vong. Biến thể đang lưu hành hiện tại vẫn là chủng nhẹ của Omicron. Tuy nhiên, nhóm người có nguy cơ cao, bao gồm những người có bệnh nền, suy giảm miễn dịch, phụ nữ mang thai, khi mắc bệnh vẫn có thể chuyển nặng và phải nhập viện.
Bệnh nhân điều trị COVID-19 (ảnh PV).
PGS Phu khuyến cáo người dân khi có triệu chứng nghi ngờ hoặc tiếp xúc với người có triệu chứng nghi ngờ COVID-19 cần đeo khẩu trang và thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn. “Các ca mắc COVID-19 hiện nay được xử lý giống như cúm mùa”, PGS Phu cho hay.
Bộ Y tế vẫn tiếp tục theo dõi diễn biến của dịch và sẽ đưa ra các khuyến cáo kịp thời nếu có biến thể mới lây lan nhanh hoặc gây bệnh nặng.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Chuyên gia Truyền nhiễm cho biết, mọi người không cần phải quá lo ngại trước thông tin số ca mắc COVID-19 tăng. Do phần lớn người dân hiện nay đã có miễn dịch nền nên nguy cơ chuyển nặng là rất thấp.
Bác sĩ Khanh cho hay, việc gia tăng số ca bệnh là không đánh kể. Do Thái Lan ghi nhận số ca mắc tăng nên chúng ta mới có những khuyến cáo. Còn về cơ bản, số ca mắc bệnh hô hấp năm nay không ghi nhận tăng so với năm ngoái. COVID-19 hiện nay về cơ bản không khác gì cảm cúm thông thường. Trường hợp có thể biến chứng nặng là những người mắc bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch, đái tháo đường, bệnh lý tim mạch hoặc người lớn tuổi. Nhóm này nên tuân thủ nghiêm các khuyến cáo về phòng bệnh hô hấp.
Để chủ động phòng, chống bệnh COVID-19, Bộ Y tế tiếp tục khuyến cáo người dân thực hiện tốt các biện pháp sau:
– Đeo khẩu trang nơi công cộng, trên phương tiện giao thông công cộng, tại cơ sở y tế;
– Hạn chế tụ tập nơi đông người (nếu không cần thiết);
– Rửa tay thường xuyên bằng nước sạch, xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn;
– Tăng cường vận động, rèn luyện thể lực, dinh dưỡng hợp lý;
– Khi có biểu hiện sốt, ho, khó thở thì phải đến ngay cơ sở y tế nơi gần chỉ có để được kiểm tra, theo dõi và xử lý kịp thời…
Ngoài ra, người dân đến và về từ các nước có số ca mắc COVID-19 cao cần chủ động theo dõi tình trạng sức khỏe để phòng, chống COVID-19 cho bản thân, gia đình và người tiếp xúc gần.
Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới theo dõi chặt chẽ tình hình dịch COVID-19 trên thế giới và đưa ra các biện pháp phòng, chống dịch bệnh phù hợp, hiệu quả.
Những ngày qua, TPHCM và các tỉnh phía Nam bước vào những ngày nắng nóng gay gắt, nhiều người nhập viện vì các bệnh tiêu hóa, viêm hô hấp trên, say nắng, say nóng. Các chuyên gia y tế khuyến cáo, nhóm đối tượng nguy cơ cao nếu không có biện pháp phòng tránh phù hợp có thể dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.
Người bệnh vật vã, kiệt sức
Mới đây, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM tiếp nhận nam bệnh nhân (34 tuổi, lái xe công nghệ) nhập viện trong tình trạng mệt mỏi kéo dài, tim đập nhanh, vã mồ hôi nhiều. Qua thăm khám, các bác sĩ cho biết người bệnh kiệt sức do làm việc ngoài trời dưới nắng nóng dẫn đến mất nước kéo dài. Người bệnh được khuyến cáo nghỉ ngơi, điều chỉnh sinh hoạt.
BS-CK2 Kiều Xuân Thy, Phó Trưởng cơ sở 3 Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cho biết, mỗi ngày đơn vị tiếp nhận khoảng 20-30 ca đến khám do ảnh hưởng của nắng nóng. Hầu hết người bệnh trong tình trạng mệt mỏi, kiệt sức sau thời gian làm việc dài ngoài trời nắng.
Còn tại Bệnh viện Nhân dân 115, BS-CK1 Lê Anh Tuấn, Trưởng phòng Kế hoạch tổng hợp cho biết, những ngày qua số lượng bệnh nhân cao tuổi nhập viện tăng cao hơn so với cùng kỳ do thời tiết nắng nóng kéo dài. Đa phần là các bệnh lý viêm đường hô hấp trên hoặc bệnh lý đường tiêu hóa như tiêu chảy cấp, tiêu chảy mất nước.
Tại Bệnh viện Nhi đồng 2, theo ghi nhận của phóng viên trưa 17-5 tại Khoa Khám bệnh vẫn còn rất đông phụ huynh cùng trẻ chờ đến lượt khám bệnh. Cầm tạm xấp hóa đơn và phiếu chỉ định để quạt mát cho con, chị Nguyễn Thị Hoài (mẹ của bệnh nhi T.T.T.Tr., 17 tháng tuổi, ngụ quận Bình Thạnh) cho biết, những ngày qua bé bị nôn, ói và ăn kém vì trời nắng nóng. Thống kê của Bệnh viện Nhi đồng 2, từ đầu năm đến nay số lượng bệnh nhi đến khám về các mặt bệnh liên quan đến thời tiết nắng nóng dao động 15.000-26.000 trẻ/tháng, tương đương khoảng từ 600-900 lượt khám/ngày.
Bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM thăm khám cho bệnh nhi
BS-CK2 Nguyễn Thanh Hải, Trưởng khoa Khám bệnh Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, với thời tiết nắng nóng gay gắt những ngày qua, số lượt trẻ đến khám tại bệnh viện gia tăng, chủ yếu là bệnh hô hấp (viêm phế quản, viêm họng…), rối loạn tiêu hóa và các bệnh về da, bị sốc nhiệt.
Chủ động phòng tránh
Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TPHCM, dự báo thời gian tới, thời tiết còn nắng nóng kéo dài và sẽ xuất hiện các bệnh truyền nhiễm thường gặp như viêm não Nhật Bản, viêm màng, tay chân miệng, thủy đậu và các bệnh về da (rôm, sảy, viêm da dị ứng gây ngứa, chàm )… Nắng nóng có thể làm trầm trọng các bệnh lý mạch máu như đột quỵ, nhồi máu cơ tim. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột (như từ ngoài trời nắng vào phòng lạnh) có thể khiến mạch máu co thắt, huyết áp biến động dẫn đến tai biến nghiêm trọng.
Để phòng các bệnh trong mùa nắng nóng, BS-CK1 Trương Thị Ngọc Phú, Bệnh viện Nhi đồng 2 khuyến cáo, phụ huynh tạo cho trẻ thói quen vệ sinh cá nhân tốt; bổ sung lượng nước cần thiết và hạn chế cho trẻ chơi quá lâu dưới thời tiết nắng nóng vì dễ gây mất nước, suy kiệt và dễ nhiễm bệnh. Nếu phải hoạt động ngoài trời nên hướng dẫn che chắn cho trẻ cẩn thận (đội mũ, áo dài tay…), tránh những thời điểm nhiệt độ môi trường tăng cao và tia cực tím hoạt động mạnh trong ngày (khung giờ từ 10-14 giờ)…
Còn theo BS-CK1 Phạm Thị Thanh Hằng, Phó Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhân dân 115, thời tiết nắng nóng kéo dài người dân cần bổ sung nước đúng cách bằng cách uống 2-3 lít nước/ngày, bổ sung nước điện giải nếu đổ mồ hôi nhiều. Sử dụng quạt, điều hòa ở mức 26-280C, tránh chênh lệch nhiệt độ quá lớn giữa trong nhà và ngoài trời.
Đối với người lao động ngoài trời cần bố trí giờ làm việc hợp lý, nên làm việc sớm hoặc muộn, tránh thời gian nắng gay gắt, nghỉ giải lao và đảm bảo uống đủ nước nếu công việc làm ngoài trời thời gian dài. Người mắc bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường cần kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, tránh mất nước gây nguy cơ đột quỵ.
“Khi phát hiện một người choáng váng, đau đầu, buồn nôn, da đỏ hoặc tái, mồ hôi đổ nhiều hoặc ngược lại da khô nóng, tim đập nhanh, thở dốc, lơ mơ… cần di chuyển người bệnh đến nơi râm mát, thông thoáng; cởi bớt quần áo, lau mát cơ thể bằng khăn ẩm; uống nước từ từ, tránh uống dồn dập. Đồng thời, gọi cấp cứu nếu nghi ngờ sốc nhiệt, tuyệt đối không để người bệnh tự di chuyển”, BS-CK1 Phạm Thị Thanh Hằng khuyến cáo.
Theo BS-CK2 Dư Tuấn Quy, Trưởng khoa Nhiễm – Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, hiện bệnh viện đang điều trị cho 32 ca viêm màng não, trong đó ghi nhận 4 trường hợp đã gặp biến chứng tụ mủ. Đây là một bệnh cấp cứu nội khoa, viêm lớp màng bao bọc não.
Bệnh thường gặp ở trẻ em, không được tiêm chủng đầy đủ. Dấu hiệu nhận biết viêm màng não ở trẻ nhũ nhi gồm: bú kém, quấy khóc nhiều, sốt, lừ đừ, đi ngoài phân nhầy có máu, sốt… Đối với trẻ lớn, các triệu chứng thường là đau đầu, sốt, ói, sợ ánh sáng, tiêu chảy, cổ cứng.
