SKĐS – Bột ngọt thường bị “gắn mác” là không tốt cho sức khỏe, thậm chí bị coi là “chất độc” trong gian bếp. Nhưng khoa học nói gì, liệu chúng ta có đang hiểu sai về bột ngọt và hạt nêm?

1. Bột ngọt có hại không?

Bột ngọt, hay còn gọi là monosodium glutamate (MSG), là muối natri của acid glutamic – một acid amin phổ biến trong tự nhiên. Acid glutamic có mặt tự nhiên trong rất nhiều thực phẩm quen thuộc như cà chua chín, nấm, phô mai, rong biển, thịt và cá. Đây cũng chính là thành phần tạo nên vị “umami” – vị ngọt thịt, giúp món ăn trở nên đậm đà, hấp dẫn hơn.

Về mặt sản xuất, bột ngọt hiện nay được tạo ra thông qua quá trình lên men từ các nguyên liệu như mía, sắn hoặc ngô – tương tự như cách sản xuất nước tương hoặc sữa chua.

Vì vậy, xét về bản chất, bột ngọt không phải là một “chất hóa học độc hại” như nhiều người vẫn nghĩ, mà là hợp chất có chứa glutamate tương tự glutamate tự nhiên có trong thực phẩm.

Các tổ chức uy tín trên thế giới như Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) đều công nhận MSG an toàn khi sử dụng trong thực phẩm với lượng phù hợp.

Cơ quan An toàn Thực phẩm châu Âu (EFSA) thiết lập mức dung nạp an toàn (ADI) là 30 mg/kg thể trọng/ngày đối với glutamic acid và glutamate, tính theo glutamic acid. Một số nghiên cứu trước đây từng đặt ra nghi vấn về tác động của MSG, tuy nhiên phần lớn các nghiên cứu này sử dụng liều rất cao, không phản ánh thực tế khẩu phần ăn hằng ngày.

Trong khi đó, các nghiên cứu lâm sàng có đối chứng ở người cho thấy MSG không ghi nhận các phản ứng bất lợi chỉ có quán ở mức sử dụng thông thường. Ngoài ra, một điểm đáng chú ý là lượng natri trong bột ngọt thực tế thấp hơn nhiều so với muối ăn (natri clorid). Điều này có nghĩa là nếu biết sử dụng hợp lý, bột ngọt có thể giúp giảm lượng muối cần dùng khi thay thế một phần muối trong chế biến mà vẫn giữ được vị ngon của món ăn.

2. Vì sao nhiều người ‘sợ’ bột ngọt?

Một trong những nguyên nhân chính khiến bột ngọt bị “mang tiếng xấu” là do khái niệm “hội chứng nhà hàng Trung Hoa” được đưa ra từ những năm 1960. Một số người cho rằng sau khi ăn thực phẩm có MSG, họ gặp các triệu chứng như đau đầu, nóng bừng mặt, hồi hộp hoặc buồn nôn. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay không ủng hộ mối liên hệ rõ ràng giữa bột ngọt và các triệu chứng được cho là “hội chứng nhà hàng Trung Hoa”.

Nhiều nghiên cứu lâm sàng, đặc biệt là các thử nghiệm ngẫu nhiên, mù đôi, có đối chứng với giả dược, cho thấy các phản ứng như đau đầu, nóng bừng hay hồi hộp không xuất hiện một cách chỉ có quán và khó tái lập khi lặp lại thử nghiệm.

Nghiên cứu của Ronald S. Geha và cộng sự công bố năm 2000 cho thấy không có bằng chứng thuyết phục về việc MSG gây ra các triệu chứng đặc hiệu ở dân số chung. Tương tự, tổng quan hệ thống của Yoshihiro Obayashi năm 2016 cũng kết luận rằng không có sự khác biệt đáng kể về triệu chứng giữa nhóm sử dụng MSG và nhóm giả dược.

Một số người có thể nhạy cảm với MSG nhưng tỷ lệ này thấp và không đại diện cho cộng đồng. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại “thực phẩm công nghiệp” cũng góp phần khiến nhiều người tránh bột ngọt.

3. Nguy cơ tăng huyết áp có nằm ở hạt nêm?

Hạt nêm thường được quảng bá là “tự nhiên”, “chiết xuất từ xương, thịt” nhưng trên thực tế, thành phần của hạt nêm khá đa dạng. Thông thường, một sản phẩm hạt nêm sẽ bao gồm: muối, bột ngọt, các chất điều vị khác, đường, hương liệu và một tỷ lệ nhỏ chiết xuất từ thịt hoặc xương.

Điều đáng lưu ý là hàm lượng natri trong hạt nêm thường khá cao. Khi sử dụng nhiều hạt nêm trong chế biến, tổng lượng muối (natri) đưa vào cơ thể có thể vượt quá khuyến nghị, từ đó làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch và bệnh thận mạn tính.

Nhiều người có xu hướng sử dụng hạt nêm thay cho muối mà không nhận ra rằng bản thân hạt nêm đã chứa lượng muối đáng kể. Việc kết hợp hạt nêm với nước mắm, muối hoặc các gia vị mặn khác có thể khiến khẩu phần ăn trở nên quá mặn mà không dễ nhận biết.

4. Cách dùng an toàn

Để sử dụng bột ngọt và hạt nêm một cách hợp lý, bạn không cần loại bỏ hoàn toàn mà nên điều chỉnh cách dùng nhằm hạn chế nguy cơ thừa natri trong khẩu phần ăn hằng ngày. Một số nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả bao gồm:

Không dùng đồng thời nhiều loại gia vị mặn: Trong quá trình nấu ăn, cần tránh kết hợp quá nhiều gia vị có chứa natri như muối, nước mắm, hạt nêm, bột canh hoặc nước tương trong cùng một món. Việc “nêm chồng” nhiều loại gia vị dễ khiến tổng lượng muối vượt quá nhu cầu mà người sử dụng không nhận ra.

Giảm lượng muối khi đã dùng hạt nêm: Hạt nêm vốn đã chứa một lượng muối đáng kể, do đó khi sử dụng cần chủ động giảm hoặc không bổ sung thêm muối, nước mắm. Điều này giúp kiểm soát tổng lượng natri đưa vào cơ thể, đặc biệt quan trọng đối với người tăng huyết áp hoặc có nguy cơ bệnh tim mạch.

Ngoài ra, nên hình thành thói quen nêm nhạt dần theo thời gian, ưu tiên giữ vị tự nhiên của thực phẩm, đồng thời đọc kỹ thành phần dinh dưỡng trên bao bì để lựa chọn và sử dụng gia vị một cách thông minh, phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.

Nguồn: suckhoedoisong.vn

SKĐS – Đau đầu mùa nóng thường liên quan mất nước, thiếu ngủ, nắng gắt. Nhưng nếu đau dữ dội, sốt cao, lú lẫn, yếu liệt, cần đi khám ngay.

Không ít người bị đau đầu khi thời tiết oi bức, chỉ có là sau khi đi nắng, uống ít nước hoặc ngủ kém. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện khi nghỉ ngơi, bù nước và tránh nóng, nhưng một số dấu hiệu lại cảnh báo kiệt sức vì nóng, say nắng hoặc bệnh lý thần kinh nguy hiểm.

Những ngày nắng nóng, đau đầu là than phiền rất thường gặp. Có người đau âm ỉ hai bên thái dương sau khi ra ngoài trời. Có người nặng đầu, chóng mặt, buồn nôn khi ngồi trong phòng bí. Một số người bị đau nửa đầu tái phát mỗi khi thời tiết thay đổi, oi ẩm hoặc ngủ không đủ.

Đau đầu mùa nóng không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Cơ thể có thể phản ứng với nhiệt độ cao bằng cách tăng tiết mồ hôi, giãn mạch, mất nước và rối loạn điện giải nhẹ. Những yếu tố này dễ làm đầu nặng, mệt, giảm tập trung. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi cơn đau đầu trong ngày nóng là “bình thường”. Đau đầu cũng có thể là dấu hiệu của kiệt sức vì nóng, say nắng, nhiễm trùng, tăng huyết áp, đột quỵ hoặc các bệnh lý thần kinh cần can thiệp khẩn cấp.

Điểm quan trọng là nhìn vào bối cảnh xuất hiện cơn đau, mức độ đau, triệu chứng đi kèm và khả năng hồi phục sau khi nghỉ ngơi.

Khi nào đau đầu mùa nóng có thể là phản ứng bình thường?

Đau đầu có thể được xem là ít đáng lo hơn nếu xuất hiện sau khi bạn đi ngoài trời nắng, vận động nhiều, làm việc trong môi trường nóng, uống ít nước, bỏ bữa, ngủ kém hoặc dùng nhiều cà phê, rượu bia. Cơn đau thường âm ỉ hoặc căng nặng, không đột ngột dữ dội, không kèm yếu liệt, lú lẫn, sốt cao hay nôn ói liên tục.

Trong tình huống này, nguyên nhân thường liên quan đến mất nước, thiếu ngủ, căng cơ vùng cổ vai gáy, hạ đường huyết nhẹ hoặc kích hoạt cơn migraine ở người có cơ địa đau nửa đầu. Nắng nóng và độ ẩm cao cũng có thể khiến người bị migraine nhạy cảm hơn với ánh sáng, mùi, thay đổi thời tiết và mất nước.

Cách xử trí ban đầu là vào nơi mát, nghỉ ngơi, uống nước từng ngụm, có thể dùng dung dịch bù điện giải nếu ra nhiều mồ hôi, ăn nhẹ nếu bỏ bữa, tắt bớt ánh sáng mạnh và tránh tiếp tục hoạt động ngoài trời. Nếu cơn đau giảm dần sau 30-60 phút nghỉ mát, uống nước và không có dấu hiệu bất thường khác, bạn có thể tiếp tục theo dõi.

Tuy nhiên, “đỡ hơn” không có nghĩa là được quay lại nắng ngay. Cơ thể cần thời gian hồi phục, chỉ có là sau khi đã có dấu hiệu quá nóng.

Đau đầu do mất nước: dấu hiệu dễ bị bỏ qua

Mất nước là nguyên nhân phổ biến gây đau đầu trong mùa nóng. Khi cơ thể thiếu nước, lưu lượng tuần hoàn và cân bằng điện giải bị ảnh hưởng, khiến bạn đau đầu, khô miệng, khát, mệt, chóng mặt, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu.

Vấn đề là nhiều người không nhận ra mình đang mất nước. Người làm việc văn phòng trong phòng điều hòa, tài xế, người bán hàng ngoài trời, công nhân, người tập thể thao, người lớn tuổi và trẻ em đều có thể không uống đủ nước. Cảm giác khát đôi khi đến muộn, trong khi đau đầu đã xuất hiện trước.

Nếu đau đầu kèm khô môi, khát nhiều, nước tiểu ít, tim đập nhanh nhẹ, chuột rút hoặc mệt lả sau khi ra mồ hôi, hãy nghĩ tới mất nước. Lúc này, uống một lượng nước lớn cùng lúc không phải cách tốt chỉ có. Nên uống từng ngụm nhỏ, đều đặn, kết hợp nghỉ ở nơi mát. Nếu có nôn, tiêu chảy, sốt hoặc ra mồ hôi nhiều, có thể cần dung dịch bù nước điện giải phù hợp.

Đau đầu kèm chóng mặt, buồn nôn: cẩn thận kiệt sức vì nóng

Kiệt sức vì nóng xảy ra khi cơ thể mất nước và muối qua mồ hôi, không còn điều hòa nhiệt hiệu quả. Đau đầu là một trong những triệu chứng thường gặp, đi kèm chóng mặt, buồn nôn, yếu người, khát nhiều, vã mồ hôi, da lạnh ẩm, chuột rút, tim đập nhanh hoặc giảm lượng nước tiểu.

Trường hợp này cần xử trí ngay: đưa người bệnh vào nơi râm mát hoặc phòng mát, nới lỏng quần áo, cho uống nước hoặc nước bù điện giải nếu còn tỉnh và uống được, làm mát bằng khăn ướt, quạt, chườm mát vùng cổ, nách, bẹn. Nếu sau khoảng 30 phút làm mát và bù nước mà tình trạng không cải thiện, cần gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế.

Đặc biệt, nếu người bệnh lú lẫn, ngất, co giật, không uống được, thân nhiệt rất cao hoặc da nóng khô, cần nghĩ đến say nắng/sốc nhiệt. Đây là tình trạng cấp cứu, có thể đe dọa tính mạng.

Đau đầu mùa nóng khi nào là dấu hiệu nguy hiểm?

Bạn cần đi khám ngay hoặc gọi cấp cứu nếu đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội như “cơn đau tệ chỉ có trong đời”, hoặc đau đầu kèm một trong các dấu hiệu sau: lú lẫn, nói khó, nhìn mờ, nhìn đôi, yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, đi loạng choạng, co giật, ngất, sốt cao, cứng gáy, nôn ói liên tục, khó thở, đau ngực hoặc phát ban bất thường.

Đau đầu sau chấn thương đầu, đau đầu mới xuất hiện ở người trên 50 tuổi, đau đầu ngày càng nặng, đau làm thức giấc về đêm, đau kèm sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc đau đầu khác hẳn các cơn từng có cũng cần được bác sĩ đánh giá.

Với người có tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, bệnh thận, đang mang thai, người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ, ngưỡng đi khám nên thấp hơn. Những nhóm này dễ bị ảnh hưởng bởi nắng nóng và biến chứng mất nước hơn người khỏe mạnh.

Người bị migraine cần lưu ý gì trong mùa nóng?

Người có tiền sử đau nửa đầu thường nhạy cảm với thay đổi thời tiết, ánh sáng mạnh, thiếu ngủ, bỏ bữa, mất nước và rượu bia. Mùa nóng hội tụ nhiều yếu tố kích hoạt, khiến cơn đau xuất hiện dày hơn hoặc nặng hơn.

Điều nên làm là duy trì lịch ngủ ổn định, không bỏ bữa, uống nước đều trong ngày, đeo kính râm khi ra ngoài, tránh hoạt động ngoài trời vào khung giờ nắng gắt, hạn chế rượu bia và ghi lại nhật ký cơn đau. Nhật ký này gồm thời điểm đau, thời tiết, thức ăn, giấc ngủ, chu kỳ kinh nguyệt, thuốc đã dùng và mức độ đáp ứng. Nhờ đó, người bệnh nhận diện được yếu tố kích hoạt cá nhân.

Nếu cơn migraine xuất hiện thường xuyên hơn, thuốc đang dùng không còn hiệu quả, phải dùng thuốc giảm đau nhiều ngày trong tháng hoặc đau kèm dấu hiệu thần kinh bất thường, nên khám chuyên khoa thần kinh để điều chỉnh điều trị. Lạm dụng thuốc giảm đau có thể gây đau đầu do dùng thuốc quá mức.

Nguồn: suckhoedoisong.vn

Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho người dân trên phạm vi toàn quốc. Trong đó người dân sẽ được khám nhiều chuyên khoa, khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng.

Theo Bộ Y tế, việc ban hành hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho người dân nhằm triển khai đồng bộ chủ trương mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít chỉ có một lần mỗi năm, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý sức khỏe điện tử theo vòng đời từ năm 2026.

Việc tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho người dân được thực hiện trên cơ sở Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân; chương trình hành động của Chính phủ và chỉ thị của Thủ tướng về khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân.

Mục tiêu đặt ra là giúp phát hiện sớm bệnh tật, chủ động dự phòng, điều trị từ sớm, giảm gánh nặng chi phí y tế, đồng thời tạo nền tảng dữ liệu quản lý sức khỏe quốc gia.

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, khám lâm sàng đầy đủ theo quy định bao gồm khám tiền sử gia đình, khám thể lực, nội khoa, tai mũi họng…

Ngoài ra Bộ Y tế yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm cận lâm sàng cơ bản gồm: Xét nghiệm máu: công thức máu, đường huyết, urê, creatinin, men gan ASAT (GOT), ALAT (GPT); Xét nghiệm nước tiểu: đường và protein và chụp X-quang tim phổi thẳng.

Ngoài các danh mục trên, những xét nghiệm khác sẽ được thực hiện tùy điều kiện hỗ trợ chi trả của địa phương hoặc theo nhu cầu tự nguyện của người dân.

Bộ Y tế cũng lưu ý trong quá trình khám, nếu phát hiện dấu hiệu nghi ngờ mắc lao phổi, u phổi hoặc các bệnh lý khác, bác sĩ cần chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu hoặc chuyển người bệnh đến cơ sở phù hợp để chẩn đoán và điều trị sớm.

Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, các cơ sở y tế thực hiện theo hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ dưới 6 tuổi.

Với nhóm từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, Bộ Y tế yêu cầu sử dụng mẫu giấy khám sức khỏe định kỳ theo hướng dẫn trước đó.

Người dân trong độ tuổi này sẽ được khám đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng theo quy định. Các xét nghiệm cận lâm sàng chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ hoặc theo nhu cầu tự nguyện chi trả của người dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hay khả năng hỗ trợ của địa phương.

Hướng dẫn cũng nêu rõ việc khám sức khỏe định kỳ đối với các nhóm đặc thù tiếp tục thực hiện theo quy định chuyên ngành hiện hành. Trong đó gồm cán bộ; lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an; học sinh trong trường học; người hành nghề lái xe ô tô; nhân viên hàng không; người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt và thuyền viên.

Mỗi nhóm đối tượng sẽ áp dụng tiêu chuẩn sức khỏe và quy trình khám riêng theo các thông tư, quyết định chuyên ngành đã được ban hành trước đó.

Ngày Quốc tế Điều dưỡng được kỷ niệm trên toàn thế giới vào ngày 12 tháng 5 hàng năm, trùng với ngày sinh của Florence Nightingale. Tiếp nối thành công của các chủ đề trước đây — Sức mạnh kinh tế của ngành chăm sóc sức khỏe (2024) và Chăm sóc điều dưỡng viên giúp củng cố nền kinh tế (2025) Hội đồng Điều dưỡng Quốc tế (IND) 2026 chuyển trọng tâm sang sức mạnh to lớn mà các điều dưỡng viên nắm giữ để đảm bảo chăm sóc sức khỏe an toàn, hiệu quả và dễ tiếp cận cho tất cả mọi người và công bố chủ đề ngày Quốc tế điều dưỡng năm 2026 là: “Our Nurses. Our Future. Empowered Nurses Save Lives” (dịch: “Điều dưỡng của chúng ta. Tương lai của chúng ta. Trao quyền cho điều dưỡng để cứu sống người bệnh”).

Chủ đề này gửi đi một thông điệp rõ ràng rằng để tối đa hóa tác động cứu sống của lực lượng điều dưỡng, chúng ta phải trao quyền cho điều dưỡng viên bằng môi trường làm việc an toàn, công bằng và quyền thực hành, ảnh hưởng và lãnh đạo đầy đủ trong nghề điều dưỡng. Chủ đề này được đưa ra vào thời điểm quan trọng, khi sức khỏe toàn cầu đang đối mặt với những thách thức chưa từng có từ tình trạng thiếu hụt nhân lực, nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng và tác động ngày càng lớn của xung đột và biến đổi khí hậu.

Để tôn vinh Ngày Điều dưỡng, tôn vinh những giá trị nhân văn mà Điều dưỡng,  Kỹ thuật viên đã đóng góp cùng Bác sĩ và người bệnh. Sáng ngày 12/05/2026 Bệnh viện Phẫu thuật Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng đã tổ chức buổi kỷ niệm để ôn lại truyền thống và động viên, thúc đẩy lòng yêu nghề, tự hào với công việc mà mình đã chọn.

Để góp phần tăng không khí sôi động, Phòng Điều dưỡng – Kiểm soát nhiễm khuẩn đã tổ chức hội thi tay nghề cho Điều dưỡng,  Kỹ thuật viên giỏi để tìm hiểu thêm về ngành nghề, rèn luyện, nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành, đồng thời củng cố kiến thức, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh và tạo sân chơi học thuật bổ ích, sôi nổi.

Một số hình ảnh đáng nhớ của buổi kỷ niệm:

Bệnh viện PTTM Ngô Mộng Hùng

Ngâm nước nóng, bật máy lạnh, sáng hôm sau nam sinh hoảng hốt khi miệng méo, mắt không nhắm kín, phải nhập viện khẩn.

Việc thay đổi nhiệt độ đột ngột – như đi từ ngoài trời nắng vào phòng điều hòa lạnh sâu hoặc để gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu, gáy – có thể khiến mạch máu co thắt, gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh, từ đó dẫn đến liệt mặt. Ảnh: Showmetech.

Một nam sinh viên năm cuối bất ngờ nhập viện trong tình trạng liệt mặt sau khi ngủ dậy, dù trước đó hoàn toàn khỏe mạnh.

Lệch mặt, không cười được sau một đêm

Bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Bạch Mai trong tình trạng méo miệng, mắt nhắm không kín, nói khó. Theo người bệnh, trước đó, anh có ngâm mình trong bể sục nước nóng khoảng 2-3 giờ, sau đó trở về phòng nghỉ có bật điều hòa.

Sáng hôm sau, nam sinh hoảng hốt khi nhận thấy miệng không khép kín, uống nước bị chảy ra ngoài, đánh răng khó khăn, không thể cười, một bên lông mày không cử động, mắt không nhắm kín.

Tại bệnh viện, bệnh nhân được chẩn đoán liệt dây thần kinh số VII ngoại biên (liệt mặt).

Các bác sĩ chỉ định điều trị bằng thuốc kháng viêm kết hợp phương pháp y học cổ truyền như điện châm, xoa bóp bấm huyệt, giác hơi. Sau thời gian ngắn, tình trạng cải thiện rõ rệt, vận động cơ mặt phục hồi, sinh hoạt và ăn uống dần trở lại bình thường.

Sốc nhiệt giữa phòng lạnh, nam sinh mất kiểm soát cơ mặt sau một đêm, cảnh báo nguy cơ ngay trong mùa hè. Ảnh: BVCC.

Thanh niên này cho biết ban đầu rất lo lắng vì khuôn mặt thay đổi đột ngột, ảnh hưởng đến giao tiếp và thẩm mỹ. Khi các triệu chứng giảm dần, tâm lý cũng ổn định hơn.

Vì sao mùa hè vẫn dễ bị liệt mặt?

Theo ThS.BS Hoàng Duy Luân, khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, liệt dây thần kinh số VII ngoại biên là bệnh lý khá phổ biến, có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi với nhiều nguyên nhân khác nhau.

Nhiều người cho rằng mùa hè thời tiết nóng nên khó bị “trúng lạnh”. Tuy nhiên, thực tế việc thay đổi nhiệt độ đột ngột – như đi từ ngoài trời nắng vào phòng điều hòa lạnh sâu hoặc để gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu, gáy – có thể khiến mạch máu co thắt, gây thiếu máu cục bộ và viêm dây thần kinh, từ đó dẫn đến liệt mặt.

Các dấu hiệu điển hình của bệnh gồm:

• Mặt mất cân đối, lệch về một bên
• Miệng méo, nói không tròn tiếng
• Mất nếp nhăn trán
• Mắt bên liệt nhắm không kín
• Uống nước dễ chảy ra ngoài
• Không huýt sáo, không phồng má được
• Có thể kèm đau tai, ù tai
• Giảm vị giác ở phần trước lưỡi

Dù không đe dọa tính mạng, bệnh có thể để lại di chứng kéo dài nếu điều trị muộn như co cứng cơ mặt, méo miệng dai dẳng, giảm vị giác, ảnh hưởng lớn đến ngoại hình và tâm lý.

Theo bác sĩ Luân, liệt mặt ngoại biên nếu được phát hiện sớm trong “giai đoạn vàng” và điều trị đúng hướng có khả năng hồi phục cao. Phác đồ thường kết hợp điều trị nội khoa với các phương pháp hỗ trợ như châm cứu, xoa bóp bấm huyệt để tăng hiệu quả.

Người dân cần đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, cười lệch, mắt nhắm không kín. Việc tự ý cạo gió, đắp thuốc hay trì hoãn điều trị có thể khiến tình trạng nặng hơn.

Để hạn chế nguy cơ liệt mặt trong mùa hè, vị chuyên gia khuyến cáo:

• Không để điều hòa ở nhiệt độ quá thấp
• Tránh để luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào mặt, đầu, gáy
• Không tắm khuya, sấy khô tóc sau khi gội
• Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột
• Duy trì tập luyện thể dục
• Ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc
• Giữ tinh thần thoải mái, tránh căng thẳng kéo dài

Nguồn: znews.vn

Một cốc nước mía khoảng 240 ml cung cấp 90-120 kcal, tương đương 20-25 g đường, gần chạm ngưỡng đường khuyến nghị trong ngày.

TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nước mía là nguồn đường hấp thu nhanh, tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu sử dụng không đúng cách.

Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên dưới 25g mỗi ngày để có lợi cho sức khỏe. Tuy nhiên, một cốc nước mía khoảng 240 ml cung cấp 90-120 kcal, tương đương 20-25 g đường.

“Như vậy, chỉ một cốc nước mía đã gần chạm ngưỡng đường khuyến nghị trong ngày”, tiến sĩ nói.

Đường trong nước mía tồn tại ở dạng lỏng, không có chất xơ đi kèm nên được hấp thu rất nhanh vào máu, làm tăng đường huyết và kích thích tiết insulin mạnh. Dạng đường này không tạo cảm giác no và không làm giảm lượng ăn ở bữa sau, khiến người uống dễ nạp thêm năng lượng mà không nhận ra, tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường và các rối loạn chuyển hóa.

Nước mía thường được uống rất lạnh. Nhiệt độ thấp làm giảm cảm nhận vị ngọt, khiến người uống có cảm giác “không ngọt lắm” và dễ uống nhiều hơn bình thường. Đây là một “cái bẫy” cảm giác khá phổ biến, khiến lượng đường nạp vào thực tế cao hơn nhiều so với nhận thức.

“Bạn cho rằng mình chỉ uống nước giải khát nhẹ, nhưng thực chất đã tiêu thụ lượng đường tương đương hoặc thậm chí không kém nước ngọt có gas”, tiến sĩ nói.

Ở nhiều quầy hàng, mía được cạo sẵn vỏ và để ngoài trời trong thời gian dài. Khi mất lớp vỏ bảo vệ tự nhiên, phần ruột mía giàu đường lộ ra ngoài, trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ cao của mùa hè.

Ngoài ra, bụi, ruồi, tay người và dụng cụ chế biến không đảm bảo, nguyên liệu có thể bị ô nhiễm trước khi ép. Nguồn nước đá có thể không đảm bảo vệ sinh có thể gây đầy bụng, tiêu chảy, đau bụng, lâu dài ảnh hưởng đến hệ vi sinh đường ruột và tiêu hóa.

Tiến sĩ Giang khuyến cáo mỗi lần chỉ nên dùng một cốc nhỏ khoảng 200 ml, không uống hàng ngày và không dùng thay nước lọc.

Người mắc hoặc có nguy cơ đái tháo đường nên hạn chế vì nước mía làm tăng đường huyết nhanh, khó kiểm soát. Phụ nữ mang thai cần lưu ý nguy cơ đái tháo đường thai kỳ cũng như nguy cơ nhiễm khuẩn từ quy trình chế biến không đảm bảo.

Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, đặc biệt là hội chứng ruột kích thích, có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy do lượng fructose cao.

Không nên uống nước mía trong bữa ăn, dễ dẫn đến tích lũy năng lượng dư thừa. Uống vào buổi tối có thể gây năng lượng dư thừa, khó được tiêu hao và có thể gây tiểu đêm do tính chất lợi tiểu nhẹ. Uống khi đói có thể làm tăng đường huyết đột ngột rồi giảm nhanh, gây cảm giác mệt mỏi.

Không uống khi đang sử dụng các thuốc điều trị đặc biệt nếu chưa có tư vấn y tế. Nên lựa chọn những cơ sở đảm bảo vệ sinh, ưu tiên nơi ép mía trực tiếp, nguyên liệu còn nguyên vỏ. Nước mía sau khi ép nên được uống ngay, không để lâu ngoài môi trường để tránh biến chất.

Nguồn: vnexpress.net

Nhằm tiếp tục nâng cao nhận thức, trách nhiệm và sự tham gia của toàn xã hội trong công tác bảo đảm nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, ngày 24/3/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Công văn số 2743/BNNMT-TL phát động tổ chức hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn năm 2026. Đây là hoạt động thường niên có ý nghĩa thiết thực, góp phần cải thiện điều kiện sống, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững khu vực nông thôn.

Hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường năm 2026. Ảnh minh họa.

Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường (từ ngày 29/4 đến ngày 06/5) hằng năm do Thủ tướng Chính phủ phát động từ năm 1998 và đã trở thành phong trào sâu rộng trên phạm vi cả nước. Qua hơn 25 năm triển khai, chương trình đã thu hút sự tham gia tích cực của các bộ, ngành, địa phương và đông đảo người dân, qua đó đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ trong việc nâng cao tỷ lệ tiếp cận nước sạch, cải thiện điều kiện vệ sinh và môi trường sống tại khu vực nông thôn.

Năm 2026, Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường được triển khai với chủ đề “Cấp nước an toàn – Ứng dụng công nghệ số – Phát triển bền vững”, thể hiện rõ định hướng đổi mới trong công tác quản lý, khai thác và vận hành hệ thống cấp nước nông thôn. Các hoạt động hưởng ứng được tổ chức từ ngày 29/4 đến ngày 06/5 và có thể kéo dài, lồng ghép với các sự kiện lớn như Ngày Môi trường thế giới 5/6 và lồng ghép với các sự kiện và ngày lễ lớn như 30/4, 1/5,… nhằm tạo sức lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội.

Theo Công văn số 501/PB-SKCĐ-LĐ ngày 01/4/2026 của Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế về việc tổ chức hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường,  Cục Phòng bệnh đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan, đơn vị trực thuộc phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai các hoạt động chính: Tuyên truyền, phổ biến rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, phát thanh, truyền hình…), treo biểu ngữ, áp phích, phân bổ tài liệu, tờ rơi với nội dung về nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn, vệ sinh cá nhân, phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe người dân trước tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Song song đó, tổ chức các hoạt động truyền thông trực tiếp hoặc trực tuyến nhằm giáo dục nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của cộng đồng về sử dụng nước sạch, giữ gìn vệ sinh môi trường, vệ sinh cá nhân để nâng cao sức khỏe và phòng, chống dịch bệnh trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, tổ chức các đợt kiểm tra, giám sát chất lượng nước sạch dùng cho mục đích sinh hoạt, tập trung vào các công trình cấp nước nông thôn, khu vực bị hạn hán, xâm nhập mặn.

Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và toàn xã hội, Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn năm 2026 được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức và hành động, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân và xây dựng nông thôn Việt Nam ngày càng xanh, sạch, bền vững.

Các thông điệp được sử dụng truyền thông trong Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường:

1. Nhiệt liệt hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường năm 2026.
2. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, vận hành hiệu quả công trình cấp nước nông thôn.
3. Nước sạch và vệ sinh an toàn mang lại cuộc sống, sức khỏe cho tất cả mọi người.
4. Bảo vệ nguồn nước, sử dụng nước tiết kiệm là bảo vệ tương lai phát triển bền vững.
5. Cộng đồng chung tay giữ gìn vệ sinh môi trường nông thôn xanh – sạch – đẹp.
6. Sử dụng nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh góp phần phòng chống suy dinh dưỡng, cải thiện chiều cao của trẻ em.
7. Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch góp phần kiểm soát dịch bệnh.
8. Sử dụng nước sạch và giữ gìn vệ sinh môi trường vì một Việt Nam khỏe mạnh.
9. Thường xuyên rửa tay với xà phòng và nước sạch để bảo vệ bạn, con bạn và gia đình bạn khỏi các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
10. Hãy để cho trẻ em được phát triển trong môi trường văn minh với nguồn nước sạch và nhà tiêu hợp vệ sinh. 

Bệnh viện PTTM Ngô Mộng Hùng

SKĐS – Rất nhiều người trẻ đang phải  đối mặt với tình trạng tóc mỏng, thưa và rụng sớm. Nguyên nhân đôi khi không nằm ở yếu tố di truyền hay sản phẩm chăm sóc tóc, mà xuất phát từ chính những thói quen sinh hoạt thường nhật.

1. Mối nguy từ chế độ dinh dưỡng mất cân bằng

Mái tóc là bộ phận cuối cùng nhận được dưỡng chất từ cơ thể nhưng lại là bộ phận đầu tiên biểu hiện sự thiếu hụt. Nhiều người vì áp lực giảm cân hoặc thói quen ăn uống nhanh mà vô tình “bỏ đói” nang tóc khiến tóc mỏng, thưa, rụng nhiều.

Thiếu hụt protein và kẽm: Sợi tóc cấu tạo chủ yếu từ keratin (một loại protein). Khi bạn không nạp đủ protein hoặc thiếu kẽm, chất xúc tác quan trọng cho quá trình phân chia tế bào tóc, các nang tóc sẽ dần thu nhỏ lại, khiến sợi tóc mọc ra mảnh hơn và dễ rụng.

Thừa đường và chất béo bão hòa: Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm ngọt và đồ chiên rán gây ra phản ứng viêm trong cơ thể. Điều này không chỉ làm bít tắc tuyến bã nhờn trên da đầu mà còn cản trở quá trình lưu thông máu đến các mao mạch nhỏ nuôi dưỡng chân tóc.

2. Thói quen gội đầu và chăm sóc tóc sai cách

Gội đầu là bước vệ sinh cơ bản nhưng nếu thực hiện sai phương pháp, nó sẽ trở thành tác nhân vật lý trực tiếp gây tổn thương da đầu.

Gội đầu quá thường xuyên hoặc dùng nước quá nóng: Nước nóng làm mất đi lớp dầu tự nhiên bảo vệ da đầu, khiến da đầu bị khô và kích ứng. Khi da đầu không khỏe, nang tóc sẽ không còn môi trường lý tưởng để phát triển bền vững.

Sử dụng móng tay gãi mạnh: Hành động này tạo ra những vết xước siêu nhỏ trên da đầu, dễ dẫn đến nhiễm trùng và làm tổn thương các nang tóc đang trong giai đoạn phát triển.

Đi ngủ khi tóc còn ướt: Đây là thói quen cực kỳ nguy hiểm. Môi trường ẩm ướt là điều kiện lý tưởng cho vi khuẩn và nấm phát triển, gây ra gàu và viêm da tiết bã, một trong những nguyên nhân uy tín khiến tóc mỏng đi nhanh chóng.

3. Áp lực tâm lý và tình trạng thiếu ngủ kéo dài

Y khoa đã chứng minh mối liên hệ chặt chẽ giữa hệ thần kinh và sức khỏe mái tóc. Stress không chỉ là cảm giác mệt mỏi, nó là một phản ứng sinh hóa mạnh mẽ.

Rụng tóc do căng thẳng: Khi bạn rơi vào trạng thái stress kéo dài, cơ thể sẽ đẩy một lượng lớn nang tóc vào giai đoạn nghỉ ngơi đồng loạt. Kết quả là sau 2 – 3 tháng, tóc sẽ rụng hàng loạt và lớp tóc mới mọc lên rất thưa thớt.

Thiếu ngủ: Ban đêm là thời điểm cơ thể tái tạo tế bào và tiết ra các hormone tăng trưởng. Việc thức khuya làm rối loạn chu kỳ này, khiến các nang tóc không có đủ thời gian để phục hồi và tái tạo, dẫn đến tình trạng sợi tóc ngày càng mảnh và yếu.

4. Tác động tiêu cực từ môi trường và hóa chất

Sự lạm dụng các phương pháp làm đẹp hóa chất và tác động từ môi trường bên ngoài cũng góp phần không nhỏ vào việc làm suy giảm độ dày của mái tóc.

Tạo kiểu bằng nhiệt và hóa chất thường xuyên: Uốn, duỗi, nhuộm làm đứt gãy các liên kết protein bên trong sợi tóc, khiến tóc mất đi độ đàn hồi và trở nên mỏng dính.

Tia cực tím và ô nhiễm: Tia UV không chỉ hại da mà còn phá hủy lớp màng bảo vệ bên ngoài của tóc, làm oxy hóa các tế bào nang tóc. Nếu không có biện pháp che chắn khi ra nắng, mái tóc của bạn sẽ nhanh chóng bị lão hóa và thưa dần.

5. Buộc tóc quá chặt trong thời gian dài khiến tóc mỏng vì rụng dần

Một thói quen tưởng chừng vô hại như buộc tóc đuôi ngựa hay búi tóc quá chặt lại có thể gây ra hội chứng rụng tóc do lực kéo. Khi sợi tóc liên tục bị kéo căng, nang tóc sẽ bị tổn thương cơ học, dần dần yếu đi và cuối cùng là ngừng sản xuất tóc vĩnh viễn ở các vùng bị tác động mạnh như vùng trán và thái dương.

SKĐS – Ăn sữa chua mỗi ngày là một thói quen rất tốt cho hệ tiêu hóa nhưng khi có thêm đường, mọi người cần cân nhắc kỹ hơn về liều lượng và cách ăn để không gây phản tác dụng cho sức khỏe.

1. Lợi ích khi ăn sữa chua mỗi ngày

Sữa chua là nguồn cung cấp probiotics (lợi khuẩn) dồi dào, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, tăng cường miễn dịch và hỗ trợ hấp thụ dinh dưỡng. Ngoài ra, nó còn giàu canxi, vitamin D và protein, những dưỡng chất thiết yếu cho xương khớp và cơ bắp. Dù có đường hay không, những giá trị cốt lõi này vẫn tồn tại.

2. Sữa chua không đường và có đường khác biệt gì về giá trị dinh dưỡng?

Sự khác biệt lớn chỉ có giữa sữa chua không đường và sữa chua có đường chính là lượng calo rỗng. Một hộp sữa chua có đường thông thường chứa khoảng 12 g – 15 g đường (tương đương 3 – 4 thìa cà phê đường).

Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), một khẩu phần 1 cốc sữa chua trái cây ít béo có thể chứa gần 32 g đường, trong khi cùng một lượng sữa chua ít béo nguyên chất chỉ chứa khoảng 17,2 g đường. Sữa chua Hy Lạp không béo có khoảng 8 g đường.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo, người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ không quá 25 g đường bổ sung mỗi ngày. Còn theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, phụ nữ không nên tiêu thụ quá 100 calo mỗi ngày từ đường bổ sung (khoảng 25 g hoặc 6 thìa cà phê) và nam giới không nên tiêu thụ quá 150 calo (khoảng 38 g hoặc 9 thìa cà phê).

Như vậy, nếu bạn ăn 2 hộp sữa chua có đường, cơ thể đã nạp gần hết hạn mức đường cho phép, chưa kể lượng đường từ trái cây, bánh kẹo hay nước ngọt khác. Vì vậy, nên hạn chế ăn sữa chua nhiều đường. Nên chọn sữa chua nguyên chất thay vì các loại có hương vị, vì các loại có hương vị có thể chứa khá nhiều đường bổ sung.

3. Hệ lụy nếu ăn quá nhiều đường kéo dài

Nếu ngày nào cũng ăn sữa chua có đường với số lượng lớn (từ 2 hộp trở lên) mà không cắt giảm đường từ các nguồn thực phẩm tiêu thụ khác, bạn có thể đối mặt với:

Tăng cân: Đường dư thừa sẽ tích lũy thành mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng.

Nguy cơ đái tháo đường: Việc nạp đường liên tục làm tăng mức insulin, về lâu dài gây kháng insulin.

Ảnh hưởng đến làn da: Đường là tác nhân gây ra quá trình Glycation, làm bẻ gãy collagen, khiến da nhanh lão hóa và dễ nổi mụn.

Sâu răng: Đường trong sữa chua có thể bám lại trên men răng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nếu không vệ sinh kỹ.

4. Cách ăn sữa chua tốt cho sức khỏe

Bạn vẫn có thể duy trì thói quen ăn sữa chua mỗi ngày nhưng hãy áp dụng các mẹo sau để tối ưu sức khỏe:

Giới hạn số lượng: Chỉ nên ăn 1 hộp mỗi ngày nếu đó là loại có đường.

Kết hợp với trái cây tươi để tạo hương vị: Thay vì mua loại có đường sẵn, bạn hãy thử mua sữa chua không đường và tự tạo độ ngọt bằng cách thêm trái cây tươi như dâu tây, việt quất hoặc một chút ít mật ong (không nên lạm dụng vì mật ong vẫn là một dạng đường bổ sung). Cách này giúp bạn kiểm soát được lượng đường và bổ sung thêm chất xơ.

Đọc kỹ nhãn mác: Ưu tiên các loại sữa chua có ít thành phần phụ gia và hàm lượng đường thấp hơn.