06/Th8/2026

SKĐS – Hay quên, khó tập trung, giảm hiệu suất làm việc không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của tuổi tác hay căng thẳng. Trong một số trường hợp, đây có thể là biểu hiện của thiếu vi chất dinh dưỡng…

Thị trường thực phẩm bổ sung rất phong phú với những quảng bá về sản phẩm hứa hẹn cải thiện trí nhớ và tăng khả năng tập trung. Thực tế, không ít người khi thấy mình hay quên, khó tập trung hoặc thường xuyên mệt mỏi đã tự mua viên sắtvitamin D hay magie với hy vọng ‘bổ não’.

Tuy nhiên, chức năng nhận thức phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giấc ngủ, hoạt động thể lực, bệnh lý nền, sức khỏe tâm thần và tình trạng dinh dưỡng. Một số vi chất khi thiếu hụt có thể ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ, nhưng việc bổ sung chỉ có lợi khi cơ thể đang thiếu, chứ không phải uống càng uống nhiều càng tốt hoặc dùng khi có thể không thiếu hụt.

1. Tác dụng của sắt với sự tập trung

Sắt không chỉ cần thiết để tạo hồng cầu mà còn tham gia vận chuyển oxy đến não, tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine và serotonin, cũng như hỗ trợ quá trình phát triển và hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Khi thiếu sắt, đặc biệt nếu đã xuất hiện thiếu máu thiếu sắt, não sẽ nhận ít oxy hơn, khiến người bệnh có thể gặp các biểu hiện:

  • Mệt mỏi kéo dài.
  • Khó tập trung.
  • Giảm khả năng ghi nhớ.
  • Hiệu suất học tập và làm việc giảm.
  • Dễ cáu gắt.

Theo WHO, thiếu sắt là tình trạng thiếu vi chất phổ biến chỉ có trên toàn cầu. Đánh giá tình trạng thiếu sắt cần dựa trên xét nghiệm ferritin kết hợp với các chỉ số huyết học, không nên chỉ dựa vào triệu chứng lâm sàng. Đáng chú ý, nhiều nghiên cứu cho thấy điều trị thiếu sắt ở những người thực sự thiếu có thể cải thiện sự tỉnh táo, khả năng chú ý và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa người khỏe mạnh sẽ cải thiện trí nhớ nếu uống thêm sắt.

Hiểu lầm thường gặp: Nhiều người cho rằng cứ hay quên là nên uống viên sắt. Thực tế, bổ sung sắt khi không thiếu có thể gây táo bón, khó chịu tiêu hóa và lâu dài làm tăng tích lũy sắt trong cơ thể ở một số người có bệnh lý di truyền. Các hướng dẫn hiện nay đều khuyến cáo chỉ bổ sung sau khi được đánh giá tình trạng thiếu sắt.

Thiếu sắt, vitamin D hay magie làm giảm trí nhớ? - Ảnh 1.

Suy giảm trí nhớ có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, trong đó có thiếu một số vi chất như sắt, vitamin D hoặc magie. Tuy nhiên, cần được đánh giá và bổ sung theo đúng chỉ định, không nên tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung.

2. Mối liên quan vitamin D với suy giảm nhận thức

Vitamin D được biết đến nhiều với vai trò đối với xương, nhưng các thụ thể vitamin D cũng hiện diện ở nhiều vùng của não liên quan đến học tập và ghi nhớ. Một số nghiên cứu quan sát ghi nhận người có nồng độ vitamin D thấp thường có nguy cơ suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ cao hơn.

Quan trọng hơn, phân tích tổng hợp các thử nghiệm lâm sàng gần đây cho thấy việc bổ sung vitamin D không cải thiện rõ rệt chức năng nhận thức ở phần lớn người trưởng thành nếu họ không có chỉ định điều trị thiếu vitamin D.

Năm 2024, Hiệp hội Nội tiết Hoa Kỳ cũng cập nhật hướng dẫn mới, nhấn mạnh không khuyến cáo xét nghiệm hoặc bổ sung vitamin D đại trà chỉ nhằm phòng ngừa các bệnh mạn tính hay cải thiện chức năng não ở người khỏe mạnh.

3. Tác dụng của magie với trí nhớ

Magie tham gia hơn 300 phản ứng sinh hóa trong cơ thể, bao gồm dẫn truyền thần kinh, điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh và chức năng của thụ thể NMDA – một cấu trúc quan trọng trong quá trình học tập và ghi nhớ. Thiếu magie có thể gây mệt mỏi, mất ngủ, lo âu, chuột rút, giảm khả năng tập trung… Do những triệu chứng này, nhiều người cảm thấy “não hoạt động kém” khi thiếu magie.

Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay vẫn chưa đủ để kết luận rằng bổ sung magie giúp phòng ngừa suy giảm nhận thức hoặc cải thiện trí nhớ. Các nghiên cứu còn ít, quy mô nhỏ và kết quả chưa thống chỉ có. Điều này có nghĩa là magie vẫn rất cần thiết cho hoạt động thần kinh bình thường, nhưng chưa thể coi là “viên uống tăng trí nhớ”.

4. Không phải cứ hay quên là do thiếu vi chất

Giảm trí nhớ và giảm tập trung có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:

  • Thiếu ngủ kéo dài.
  • Căng thẳng hoặc lo âu.
  • Trầm cảm.
  • Bệnh tuyến giáp.
  • Tác dụng phụ của thuốc.
  • Thiếu vitamin B12.
  • Bệnh lý thần kinh.
  • Tuổi cao…

Vì vậy, nếu chỉ dựa vào triệu chứng để tự mua thực phẩm bổ sung, người bệnh có thể bỏ sót nguyên nhân thực sự. WHO cũng nhấn mạnh thiếu vi chất không chỉ gây giảm năng lượng mà còn ảnh hưởng đến khả năng học tập, năng suất lao động và sức khỏe nói chung. Tuy nhiên, việc đánh giá cần dựa trên khám lâm sàng kết hợp xét nghiệm phù hợp.

5. Khi nào nên nghĩ đến việc kiểm tra vi chất?

Người dân nên trao đổi với bác sĩ nếu xuất hiện các biểu hiện như:

  • Mệt mỏi kéo dài không rõ nguyên nhân.
  • Khó tập trung nhiều tuần.
  • Giảm trí nhớ ảnh hưởng công việc.
  • Hoa mắt, chóng mặt.
  • Da xanh, móng giòn.
  • Có bệnh lý đường tiêu hóa làm giảm hấp thu.
  • Chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc có nguy cơ thiếu dinh dưỡng.

Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm phù hợp như công thức máu, ferritin, vitamin D hoặc các xét nghiệm khác tùy từng trường hợp, thay vì kiểm tra hàng loạt.

WHO khuyến cáo một chế độ ăn cân đối, đa dạng vẫn là nền tảng để cung cấp đầy đủ vi chất cho cơ thể. Đồng thời, các bằng chứng mạnh hiện nay cho thấy những yếu tố có lợi chỉ có đối với sức khỏe não bộ gồm: Chế độ ăn lành mạnh (đặc biệt kiểu Địa Trung Hải hoặc MIND), hoạt động thể lực đều đặn, ngủ đủ giấc, kiểm soát huyết áp, đái tháo đường và mỡ máu, duy trì hoạt động trí não và giao tiếp xã hội. Ngược lại, WHO không khuyến cáo sử dụng vitamin hoặc đa vi chất thường quy chỉ để phòng ngừa suy giảm nhận thức ở người khỏe mạnh.

Thiếu sắt là tình trạng có bằng chứng rõ ràng chỉ có liên quan đến giảm khả năng tập trung và hiệu suất nhận thức, đặc biệt khi đã xuất hiện thiếu máu. Đối với vitamin D và magie, các nghiên cứu cho thấy có mối liên quan với sức khỏe não bộ, nhưng bằng chứng hiện nay chưa đủ để khẳng định bổ sung hai vi chất này sẽ cải thiện trí nhớ ở người không thiếu.

Điều quan trọng là không nên tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung khi chưa xác định tình trạng thiếu hụt. Nếu thường xuyên mệt mỏi, giảm tập trung hoặc suy giảm trí nhớ kéo dài, người dân nên được khám và đánh giá toàn diện để tìm đúng nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


03/Th8/2026

SKĐS – Ngứa da, nổi mề đay là những triệu chứng thường gặp trong cuộc sống và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau như dị ứng, côn trùng đốt, thời tiết hoặc bệnh lý da liễu. Tuy nhiên, ít người biết rằng đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý về gan, đặc biệt khi tình trạng ngứa kéo dài.

Theo các chuyên gia, mặc dù ngứa và nổi mề đay không phải là triệu chứng đặc hiệu của bệnh gan, nhưng nếu xuất hiện kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như vàng da, vàng mắt, mệt mỏi, nước tiểu sẫm màu hoặc chán ăn, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá chức năng gan.

1. Vì sao bệnh gan có thể gây ngứa và nổi mề đay?

Gan là cơ quan giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa, đào thải độc tố và sản xuất nhiều chất cần thiết cho cơ thể. Khi gan bị tổn thương do viêm gan, xơ gan hoặc các bệnh lý đường mật, khả năng lọc và đào thải độc tố sẽ suy giảm.

Một trong những chất có thể tích tụ trong máu là bilirubin – sắc tố màu vàng được tạo ra từ quá trình phân hủy hồng cầu già. Bình thường, bilirubin sẽ được gan chuyển hóa và đào thải qua đường mật. Tuy nhiên, khi chức năng gan suy giảm hoặc đường mật bị tắc nghẽn, bilirubin và các acid mật sẽ tích tụ trong máu và lắng đọng tại da.

Sự tích tụ này có thể kích thích các đầu mút thần kinh dưới da, gây cảm giác ngứa dữ dội. Người bệnh thường ngứa nhiều vào ban đêm, ngứa lan tỏa toàn thân hoặc tập trung ở lòng bàn tay, lòng bàn chân. Việc gãi liên tục có thể khiến da trầy xước, dày lên và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Ngoài ra, một số bệnh lý về gan, đặc biệt là viêm gan virus C, còn có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường, làm xuất hiện các tổn thương ngoài da như nổi mề đay, phát ban hoặc viêm mạch máu.

Ngứa, nổi mề đay có phải là triệu chứng sớm của bệnh gan?- Ảnh 1.

Ngứa và nổi mề đay có thể là biểu hiện ngoài da của nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có bệnh gan. Ảnh: MH

2. Không phải mọi trường hợp nổi mề đay đều do bệnh gan

Phần lớn trường hợp ngứa hoặc nổi mề đay không liên quan đến bệnh gan. Đây có thể chỉ là phản ứng dị ứng với thức ăn, thuốc, mỹ phẩm, thời tiết hoặc các tác nhân từ môi trường. Một số bệnh lý khác như bệnh thận, rối loạn tuyến giáp, đái tháo đường hoặc bệnh lý huyết học cũng có thể gây ngứa kéo dài.

Do đó, chỉ dựa vào triệu chứng ngứa da hoặc nổi mề đay không thể kết luận người bệnh mắc bệnh gan.

Những dấu hiệu cảnh báo bệnh gan cần lưu ý

Nếu tình trạng ngứa xuất hiện cùng với một hoặc nhiều biểu hiện dưới đây, người bệnh nên chủ động đi khám sớm:

  • Vàng da, vàng mắt.
  • Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng lao động.
  • Chán ăn, đầy bụng, khó tiêu.
  • Buồn nôn hoặc nôn.
  • Nước tiểu sẫm màu.
  • Phân bạc màu.
  • Đau tức vùng hạ sườn phải.
  • Sụt cân không rõ nguyên nhân.
  • Phù chân hoặc bụng to bất thường do cổ trướng.

Đây đều là những dấu hiệu có thể liên quan đến tổn thương gan hoặc đường mật và cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa.

3. Những bệnh gan thường gây ngứa

Một số bệnh lý có thể gây ngứa da bao gồm:

  • Viêm gan virus B và viêm gan virus C: Người bệnh có thể xuất hiện ngứa khi chức năng gan suy giảm hoặc có phản ứng miễn dịch liên quan đến virus.
  • Xơ gan: Gan bị xơ hóa khiến quá trình đào thải bilirubin và acid mật bị cản trở, dẫn đến ngứa kéo dài.
  • Gan nhiễm mỡ tiến triển: Ở giai đoạn nặng, gan nhiễm mỡ có thể gây viêm và suy giảm chức năng gan.
  • Các bệnh lý ứ mật: Tình trạng tắc nghẽn đường mật khiến acid mật tích tụ trong máu là nguyên nhân phổ biến gây ngứa dữ dội.

4. Khi nào cần đi khám?

Người bệnh nên đến cơ sở y tế nếu có các biểu hiện:

  • Ngứa kéo dài trên hai tuần không rõ nguyên nhân.
  • Nổi mề đay tái phát nhiều lần.
  • Ngứa kèm vàng da, vàng mắt.
  • Ngứa gây mất ngủ, ảnh hưởng đến sinh hoạt.
  • Có tiền sử viêm gan B, viêm gan C hoặc xơ gan.
  • Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm như men gan (AST, ALT), bilirubin, chức năng đông máu, siêu âm gan hoặc các xét nghiệm tìm virus viêm gan để xác định nguyên nhân.

5. Làm gì để bảo vệ lá gan?

Để giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về gan, mỗi người cần xây dựng lối sống khoa học:

  • Hạn chế rượu bia và đồ uống có cồn.
  • Tiêm vaccine phòng viêm gan B đầy đủ.
  • Duy trì chế độ ăn cân đối, tăng cường rau xanh, trái cây và hạn chế thực phẩm nhiều chất béo.
  • Giữ cân nặng hợp lý để phòng gan nhiễm mỡ.
  • Không tự ý sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng kéo dài khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
  • Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt ở những người có tiền sử viêm gan virus, xơ gan hoặc có người thân mắc bệnh gan.

Tóm lại: ngứa và nổi mề đay có thể là biểu hiện ngoài da của nhiều bệnh lý khác nhau, trong đó có bệnh gan. Tuy nhiên, đây không phải là triệu chứng đặc hiệu. Vì vậy, khi tình trạng ngứa kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường của gan, người bệnh không nên chủ quan mà cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời. Phát hiện sớm bệnh gan sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ xuất hiện các biến chứng nguy hiểm như xơ gan hoặc ung thư gan.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


01/Th8/2026

Ngoài thuốc điều trị, chế độ ăn uống cũng rất quan trọng với kiểm soát huyết áp. Chế độ ăn chay hay ưu tiên thực vật có giúp kiểm soát huyết áp hay không sẽ phụ thuộc vào loại thực phẩm và cách chế biến.

Ăn chay đúng cách giúp giảm cân, cholesterol và nguy cơ mắc một số bệnh mạn tính. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy người ăn chay có xu hướng ít bị huyết áp cao hơn so với người ăn nhiều thịt, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).

Ăn chay có giúp hạ huyết áp tốt hơn ăn thịt? - Ảnh 1.

Ăn chay đúng cách sẽ mang lại nhiều lợi ích sức khỏe

ẢNH MINH HỌA: N.Quý tạo từ ChatGPT

Một nghiên cứu đăng trên chuyên san JAMA Internal Medicine cho thấy chế độ ăn chay giúp giảm trung bình khoảng 4,8 mmHg huyết áp tâm thu và 2,2 mmHg huyết áp tâm trương so với chế độ ăn có thịt.

Mức giảm này tuy không quá lớn nhưng vẫn có ích cho sức khỏe tim mạch. Chỉ cần giảm vài mmHg huyết áp cũng có thể góp phần làm giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim, tiến sĩ Daniel W. Jones, giáo sư tại Đại học Mississippi (Mỹ), cho biết.

Một trong những lý do quan trọng là chế độ ăn chay thường chứa ít chất béo có hại hơn. Thịt đỏ và các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói thường chứa nhiều chất béo có hại, có thể làm tăng cholesterol “xấu” LDL, dễ gây xơ vữa động mạch và khiến thành mạch kém đàn hồi. Khi mạch máu cứng hơn, huyết áp cũng có xu hướng tăng lên.

Bên cạnh đó, chế độ ăn chay thường có nhiều kali, magiê và chất xơ từ rau xanh, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Kali giúp cơ thể đào thải bớt natri qua nước tiểu, từ đó làm giảm áp lực lên thành mạch máu. Magiê lại giúp giãn mạch. Chất xơ giúp ổn định đường huyết, nuôi lợi khuẩn ruột, giảm viêm và cải thiện độ nhạy insulin.

Vì sao càng căng thẳng càng thèm đồ ngọt?

Ưu tiên các món ít chế biến

Tuy nhiên, không phải mọi chế độ ăn chay đều tốt cho tim mạch. Một số người ăn chay nhưng lại ăn nhiều thực phẩm chế biến như mì ăn liền, đồ chiên rán, bánh ngọt hoặc các sản phẩm chay công nghiệp nhiều muối. Những món này có thể làm tăng nguy cơ mắc huyết áp cao, thậm chí làm mất đi lợi ích của chế độ ăn chay.

Các chuyên gia cho rằng để tối ưu hóa lợi ích sức khỏe của chế độ nhiều thực vật, mọi người cần ưu tiên các món ít chế biến, đặc biệt là tươi nguyên, như rau củ, trái cây, đậu, các loại hạt và ngũ cốc nguyên hạt.

Ngược lại, một chế độ ăn vẫn có thịt nhưng ưu tiên cá, thịt, gia cầm, hạn chế thịt đỏ, đồng thời ăn nhiều rau xanh cũng rất tốt cho huyết áp.

Ví dụ điển hình là chế độ ăn Địa Trung Hải. Chế độ ăn này không loại bỏ hoàn toàn thịt nhưng khuyến khích ăn nhiều rau củ, dầu ô liu, cá và các loại hạt.

Dù chế độ ăn chay có nhiều lợi ích nhưng bỏ hoàn toàn thịt trong thời gian dài có thể dẫn đến thiếu vitamin B12, sắt, kẽm, omega-3 và protein. Đây đều là những dưỡng chất rất quan trọng với sức khỏe, theo Verywell Health.

Nguồn: Thanhnien.vn


31/Th7/2026

SKĐS- Tình trạng ô nhiễm tiếng ồn tại các đô thị lớn không chỉ gây khó chịu tức thời mà còn là mối đe dọa âm thầm tàn phá giấc ngủ và làm suy yếu hệ thần kinh con người mỗi ngày.

Ô nhiễm tiếng ồn đã trở thành một phần của cuộc sống hiện đại và gây ra những tác động tiêu cực, ảnh hưởng sức khỏe lâu dài. Từ tiếng còi xe, tiếng công trường cho đến những âm thanh từ hàng xóm, tất cả đều đang bào mòn sức đề kháng thần kinh

Việc đối mặt với âm thanh quá mức trong thời gian dài khiến cơ thể luôn trong tình trạng căng thẳng, dẫn đến hàng loạt hệ lụy nguy hiểm về thể chất và tâm trí.

1. Tác hại khó lường của ô nhiễm tiếng ồn đối với hệ thần kinh

Ô nhiễm tiếng ồn đô thị tàn phá giấc ngủ và hệ thần kinh - Ảnh 1.

Ô nhiễm tiếng ồn gây khó chịu, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và sinh hoạt.

Hệ thần kinh con người được ví như một bộ máy tinh vi, cần môi trường tĩnh lặng để phục hồi. Tuy nhiên, khi phải tiếp xúc thường xuyên với ô nhiễm tiếng ồn, bộ não luôn trong trạng thái “báo động đỏ”. Sự quá tải âm thanh liên tục kích thích hệ thống thần kinh giao cảm sản sinh các hormone gây căng thẳng như cortisol và adrenaline.

Khi các hormone này duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chúng sẽ gây ra những rối loạn tâm thần như lo âu, trầm cảm, và suy giảm khả năng tập trung. Những người sống trong môi trường ồn ào thường xuyên dễ mắc phải các cơn đau đầu kinh niên, chóng mặt và giảm sút trí nhớ. 

Đáng chú ý, các nghiên cứu y khoa gần đây chỉ ra rằng tiếng ồn đô thị còn là yếu tố thúc đẩy suy giảm nhận thức ở người cao tuổi, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về sa sút trí tuệ nếu không được kiểm soát kịp thời.

2. Ô nhiễm tiếng ồn và những hệ lụy với chất lượng giấc ngủ

Ô nhiễm tiếng ồn đô thị tàn phá giấc ngủ và hệ thần kinh - Ảnh 2.

Giấc ngủ được cho là liều thuốc tự nhiên để cơ thể chữa lành những tổn thương nhưng ô nhiễm tiếng ồn ảnh hưởng nghiêm trọng đến điều đó. Một giấc ngủ sâu đòi hỏi sự yên tĩnh tuyệt đối để não bộ chuyển đổi từ các giai đoạn ngủ nông sang ngủ sâu. Chỉ cần những âm thanh bất chợt như tiếng xe máy rú ga hoặc tiếng nhạc lớn cũng đủ làm gián đoạn chu trình này.

Việc bị đánh thức giữa đêm hoặc ngủ chập chờn do tiếng ồn gây ra hội chứng thiếu ngủ kéo dài. Điều này dẫn đến sự mất cân bằng trong trao đổi chất, làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch, huyết áp. Một người không ngủ đủ giấc do môi trường ồn ào sẽ luôn cảm thấy kiệt sức vào sáng hôm sau, hiệu suất làm việc giảm sút và tính khí trở nên cáu bẳn, khó kiểm soát hành vi.

3. Giải pháp đối phó với ô nhiễm tiếng ồn trong không gian sống

Đối mặt với thực trạng ô nhiễm tiếng ồn ngày càng trở nên nhức nhối, việc chủ động bảo vệ sự bình yên của riêng mình không còn là lựa chọn, mà đã trở thành giải pháp cấp bách để cân bằng tâm trí. Thay vì đợi chờ những thay đổi từ hạ tầng đô thị, có thể cải tạo ngôi nhà của mình thành một nơi tĩnh lặng bằng những tinh chỉnh tinh tế:

Thiết kế lại lớp vỏ bảo vệ bằng vật liệu cách âm: Hãy biến không gian sống trở nên tách biệt hơn bằng việc lắp đặt hệ cửa kính cách âm hai lớp, vốn được xem là “chốt chặn” hiệu quả chỉ có đối với âm thanh đô thị. Bên cạnh đó, bạn có thể mềm hóa các vách tường bằng rèm cửa chất liệu dày dặn, thảm trải sàn hoặc các tấm ốp trang trí chuyên dụng. Những vật liệu này không chỉ giúp giảm thiểu sự truyền dẫn âm thanh từ bên ngoài, mà còn tạo ra sự ấm cúng, sang trọng cho căn phòng.

Làm ‘bức tường” xanh: Những tán lá xanh mướt nơi ban công hay góc cửa sổ không chỉ thanh lọc bầu không khí mà còn đóng vai trò như một bộ lọc âm tự nhiên vô cùng hiệu quả. Cây cối với tán lá rộng sẽ tán xạ, làm dịu những sóng âm gắt gỏng từ đường phố, trả lại cho bạn không gian dịu mát và bình yên. Đó là một cách hòa mình vào thiên nhiên, nơi mỗi nhành cây đều góp phần làm dịu đi sự ồn ào của nhịp sống vội vã.

Xoa dịu tâm trí bằng tiếng ồn trắng: Nếu những âm thanh lạ vẫn len lỏi được vào không gian riêng, đừng quá lo lắng. Việc sử dụng các thiết bị tạo tiếng ồn trắng như âm thanh của mưa rơi dịu nhẹ hay tiếng sóng biển rì rào sẽ tạo ra một lớp đệm âm thanh êm ái. Chính những giai điệu này giúp não bộ dễ dàng đi vào trạng thái ổn định, giảm bớt sự phản ứng tiêu cực trước những tiếng động khó chịu, từ đó dẫn lối bạn đến một giấc ngủ sâu và chất lượng hơn.

Lan tỏa lối sống văn minh: Ngoài những giải pháp tại gia, việc nâng cao nhận thức cộng đồng cũng là chìa khóa then chốt. Mỗi hành động nhỏ, như giảm âm lượng loa đài sau 22 giờ hay đi lại nhẹ nhàng, đều góp phần xây dựng văn hóa đô thị tử tế. Hãy cùng nhau hướng tới một cộng đồng nơi sự phát triển không đi đôi với tiếng ồn, để mỗi mái nhà thực sự trở thành nơi nương náu an yên, nuôi dưỡng sức khỏe thể chất và tinh thần bền vững.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


29/Th7/2026

Nếu thường xuyên buồn ngủ vào ban ngày nhưng lại trằn trọc, khó đi vào giấc ngủ vào ban đêm, đó có thể liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp – một yếu tố nguy cơ tim mạch.

Một nghiên cứu mới cho thấy những người vừa buồn ngủ quá mức vào ban ngày, vừa mất từ 30 phút trở lên để đi vào giấc ngủ mỗi đêm có nguy cơ tăng huyết áp cao hơn, theo Health (Mỹ).

Nghiên cứu phát hiện điều gì?

Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học muốn tìm hiểu liệu việc mất nhiều thời gian để đi vào giấc ngủ có ảnh hưởng đến mối liên hệ giữa buồn ngủ ban ngày và tăng huyết áp hay không.

Ban ngày buồn ngủ, ban đêm trằn trọc: Cơ thể đang cảnh báo điều gì? - Ảnh 1.

Nếu thường xuyên buồn ngủ vào ban ngày hoặc khó đi vào giấc ngủ dù đã duy trì các thói quen ngủ lành mạnh, mọi người nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Để làm rõ vấn đề này, nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu giấc ngủ của khoảng 1.700 người trưởng thành tham gia nghiên cứu giấc ngủ kéo dài 8 giờ trong phòng thí nghiệm, thuộc dự án Penn State Adult Cohort – PSAC (Mỹ). Các nhà nghiên cứu đánh giá cả những người đã mắc tăng huyết áp từ trước và những người xuất hiện tăng huyết áp trong thời gian theo dõi.

Kết quả sau 7,5 năm cho thấy, nhóm thường xuyên buồn ngủ quá mức vào ban ngày có nguy cơ đang mắc tăng huyết áp cao hơn 52%, đồng thời nguy cơ xuất hiện tăng huyết áp mới cao hơn 74% so với nhóm không buồn ngủ quá mức vào ban ngày.

Nếu đồng thời mất trên 30 phút để đi vào giấc ngủ mỗi đêm, nguy cơ mắc tăng huyết áp mới tăng hơn gấp 3 lần.

Mối liên hệ này vẫn được ghi nhận ngay cả khi các nhà nghiên cứu đã điều chỉnh những yếu tố có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ và huyết áp như tuổi tác, trầm cảm, sử dụng rượu bia và caffeine.

Sức khỏe tinh thần ảnh hưởng như thế nào đến nhu cầu tình dục?

Tiến sĩ Alexandros Vgontzas, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Điều trị Giấc ngủ thuộc Trường Y Penn State (Mỹ), tác giả nghiên cứu, cho biết kết quả cho thấy tình trạng buồn ngủ quá mức vào ban ngày và thời gian đi vào giấc ngủ kéo dài có thể là những yếu tố nguy cơ quan trọng của tăng huyết áp.

Nghiên cứu vừa được trình bày tại Hội nghị SLEEP 2026 (Mỹ).

Ban ngày buồn ngủ, ban đêm trằn trọc: Cơ thể đang cảnh báo điều gì? - Ảnh 2.

Theo chuyên gia, các vấn đề về giấc ngủ luôn cần được quan tâm, bất kể chúng có liên quan đến nguy cơ tim mạch hay không

ẢNH: N.QUYÊN TẠO TỪ CHAT GPT

Làm gì để ngủ ngon và hỗ trợ kiểm soát huyết áp?

Các chuyên gia lưu ý, nghiên cứu có một số hạn chế do người tham gia được theo dõi giấc ngủ trong phòng thí nghiệm. Môi trường ngủ và thời điểm đi ngủ có thể khác với sinh hoạt thường ngày, từ đó ảnh hưởng đến kết quả.

Ngoài ra, cần nhấn mạnh rằng nghiên cứu không chứng minh ngủ kém là nguyên nhân trực tiếp gây tăng huyết áp hay việc cải thiện giấc ngủ sẽ giúp hạ huyết áp. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn khuyến khích duy trì giấc ngủ lành mạnh để hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

Tiến sĩ Chad Ruoff, chuyên gia y học giấc ngủ tại Mayo Clinic (Mỹ) khuyến nghị người trưởng thành nên:

  • Ngủ từ 7 – 9 giờ mỗi đêm.
  • Không nên cố ngủ bù vào cuối tuần.
  • Tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng.
  • Duy trì ít chỉ có 150 phút hoạt động thể chất mỗi tuần.
  • Hạn chế rượu bia và caffeine.

Nếu thường xuyên buồn ngủ vào ban ngày hoặc khó đi vào giấc ngủ dù đã duy trì các thói quen ngủ lành mạnh, mọi người nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá.

Nguồn: Thanhnien.vn

28/Th7/2026

Người muốn cai thuốc lá có thể cất bỏ gạt tàn, bật lửa, đánh răng, uống một ly nước mát hoặc tập thể dục để giảm cơn thèm hút thuốc.

Nghiện hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, cao huyết áp, ung thư phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Thạc sĩ, bác sĩ Đặng Thành Đô, khoa Hô hấp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, cho biết cai thuốc lá không dễ dàng, là một quá trình dài. Song một số mẹo đơn giản dưới đây có thể giúp giảm cảm giác thèm thuốc lá.

Loại bỏ các vật dụng liên quan đến thuốc lá

Người bỏ hút thuốc nên bỏ những dụng cụ liên quan đến thuốc lá trong nhà như gạt tàn, que diêm, bật lửa. Những đồ vật này có thể vô tình kích thích cơn thèm hút thuốc và làm tăng nguy cơ tái nghiện.

Uống nước mát

Cảm giác thèm nicotine là nguyên nhân khiến nhiều người thất bại khi cai thuốc lá. Uống một ly nước mát khi cảm giác thèm thuốc lá xuất hiện giúp phân tán sự chú ý, hỗ trợ duy trì thói quen lành mạnh trong quá trình cai thuốc. Ngoài nước lọc, bạn cũng có thể lựa chọn nước ép trái cây không thêm đường, sinh tố hoặc sữa.

Uống nước mát có thể hỗ trợ quá trình cai thuốc lá dễ dàng hơn. Ảnh: Khuê Lâm

Uống nước mát có thể hỗ trợ quá trình cai thuốc lá dễ dàng hơn. Ảnh: Khuê Lâm

Tập thể dục

Trong giai đoạn cai thuốc, người hút thường cảm thấy bồn chồn, cáu gắt hoặc lo lắng do thiếu nicotine. Đi bộ và hít thở sâu giúp thư giãn, giảm căng thẳng, từ đó hạn chế việc tìm đến thuốc lá.

Thay đổi bối cảnh hoặc thói quen gắn với việc hút thuốc lá

Nhiều người có thói quen hút thuốc khi uống cà phê hoặc ngay sau bữa ăn. Theo bác sĩ Đô, những người đang cai thuốc nên thay đổi không gian hoặc thói quen gắn với việc hút thuốc, chẳng hạn như đổi nơi uống cà phê hoặc đi dạo sau bữa ăn. Điều này giúp giảm những liên tưởng đến thuốc lá và hạn chế cảm giác thèm hút.

Đánh răng

Sau bữa ăn, người cai thuốc nên đánh răng hoặc súc miệng. Hương vị the mát của kem đánh răng hay nước súc miệng có thể giúp giảm cảm giác thèm thuốc ở một số người, đồng thời cảm giác sạch sẽ trong khoang miệng cũng khiến họ ít muốn châm thuốc hút hơn. Duy trì vệ sinh răng miệng thường xuyên còn góp phần cải thiện tình trạng răng ố vàng do hút thuốc trong thời gian dài.

Bác sĩ Đô khuyên người bắt đầu cai thuốc lá cần xác định mục tiêu rõ ràng, hiểu tác hại của thuốc lá tới sức khỏe của bản thân và gia đình. Không tự thỏa hiệp bằng việc giảm dần lượng thuốc hút vì cách này không hiệu quả.

Nguồn: Vnexpress.vn


28/Th7/2026

Ngày Thế giới Phòng chống Viêm gan diễn ra vào ngày 28/7 hằng năm, là dịp quan trọng để nâng cao nhận thức về căn bệnh viêm gan do vi rút. Đây là một bệnh lý nghiêm trọng có thể dẫn đến tổn thương gan nặng và ung thư gan.

Năm 2026, Việt Nam chọn chủ đề “Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan virút và ngăn ngừa ung thư gan”. Đây là thông điệp trọng tâm của chiến dịch truyền thông cho Ngày Thế giới Phòng chống Viêm gan virút, nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh các giải pháp phòng, chống viêm gan virút nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong.

Gánh nặng viêm gan vi rút trên thế giới và tại Việt Nam

Viêm gan vi rút là tình trạng tổn thương mô gan do các chủng vi rút viêm gan A, B, C, D và E gây ra. Trong đó, viêm gan B và C có thể diễn tiến mạn tính, dẫn đến xơ gan, suy gan và ung thư gan. Đáng lo ngại, đa số người nhiễm bệnh không xuất hiện triệu chứng rõ ràng trong một thời gian dài.

Theo Báo cáo toàn cầu về viêm gan năm 2026 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mặc dù viêm gan vi rút là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị, đây vẫn là một trong những nguyên nhân gây tử vong uy tín do bệnh truyền nhiễm trên thế giới. Đáng chú ý, viêm gan B và C hiện chiếm hơn 95% tổng số ca tử vong liên quan đến viêm gan vi rút trên toàn cầu.

Năm 2024, ước tính có khoảng 1,3 triệu người tử vong do xơ gan và ung thư gan liên quan đến viêm gan vi rút B và C; trong đó nhiễm viêm gan B mạn tính gây ra khoảng 1,1 triệu ca tử vong, nhiễm viêm gan C gây ra khoảng 240.000 ca tử vong.

Theo Bộ Y tế, Việt Nam là quốc gia có gánh nặng bệnh tật do viêm gan B và C ở mức cao. Hiện cả nước ước tính có khoảng 6,5 triệu người mắc viêm gan B và gần 1 triệu người mắc viêm gan C. Viêm gan B và C cũng là nguyên nhân uy tín dẫn đến xơ gan và ung thư gan tại nước ta. WHO cho biết khoảng 90% trường hợp ung thư gan tại Việt Nam có liên quan đến viêm gan B và C, đưa Việt Nam vào nhóm cá quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư gan cao trên thế giới.

Tăng tốc hành động để bảo vệ lá gan khỏe mạnh

WHO nhấn mạnh rằng viêm gan vi rút hoàn toàn có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả. Viêm gan B đã có vắc xin phòng bệnh hiệu quả; người mắc viêm gan B mạn tính có thể sử dụng thuốc điều trị để kiểm soát sự nhân lên của vi rút và giảm thiểu nguy cơ biến chứng. Viêm gan C tuy chưa có vắc xin phòng ngừa, nhưng các thuốc kháng vi rút tác động trực tiếp có thể chữa khỏi hơn 95% trường hợp khi được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Nếu triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng, tăng cường tiếp cận vắc xin, đẩy mạnh xét nghiệm tầm soát sớm và điều trị kịp thời, cùng với sự chung tay của toàn cộng đồng, chúng ta hoàn toàn có thể đẩy lùi và tiến tới loại trừ viêm gan vi rút vào năm 2030.

Hưởng ứng chủ đề Ngày Thế giới phòng, chống viêm gan, Ngành Y tế khuyến cáo người dân thực hiện các biện pháp sau:

– Tiêm vắc xin phòng viêm gan B, đặc biệt tiêm cho trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh.

– Chủ động xét nghiệm tầm soát viêm gan B và C, chỉ có là những người thuộc nhóm nguy cơ hoặc chưa từng xét nghiệm.

– Tuyệt đối không dùng chung kim tiêm, dao cạo râu, bàn chải đánh răng và các vật dụng cá nhân dễ dính máu.

– Thực hành quan hệ tình dục an toàn; bảo đảm an toàn khi truyền máu, tiêm chích và thực hiện các thủ thuật y tế, thẩm mỹ.

– Người mắc viêm gan B, C cần tuân thủ khám, điều trị và theo dõi định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý ngừng thuốc.

Loại trừ viêm gan vi rút vào năm 2030 không chỉ là mục tiêu của riêng Ngành Y tế, mà cần sự chung tay của mỗi cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Mỗi người dân chủ động tiêm chủng, xét nghiệm và điều trị sớm chính là một hành động thiết thực góp phần đẩy lùi căn bệnh nguy hiểm này, bảo vệ lá gan khỏe mạnh cho bản thân và những người thân yêu.

Nguồn: Tổng hợp


26/Th7/2026

SKĐS – Hàm răng trắng sáng giúp nhiều người tự tin hơn trong giao tiếp. Chính vì vậy, tẩy trắng răng đang trở thành phương pháp thẩm mỹ nha khoa được nhiều người lựa chọn. Tuy nhiên, không ít người băn khoăn liệu tẩy trắng răng có gây hại cho men răng hay ảnh hưởng đến sức khỏe răng miệng hay không.

Thực tế, tẩy trắng răng là phương pháp an toàn nếu được thực hiện đúng chỉ định, đúng kỹ thuật và sử dụng sản phẩm đạt tiêu chuẩn. Trước khi quyết định tẩy trắng răng, cần xác định rõ nguyên nhân khiến răng bị xỉn màu để lựa chọn phương pháp phù hợp.

1. Vì sao răng bị ố vàng, xỉn màu?

Tình trạng răng đổi màu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, cụ thể:

  • Thực phẩm và đồ uống có màu: Việc sử dụng thường xuyên cà phê, trà, rượu vang đỏ, nước ngọt có màu, socola hoặc các loại gia vị đậm màu như cà ri có thể khiến sắc tố bám trên bề mặt răng, làm răng dần chuyển sang màu vàng hoặc nâu.
  • Hút thuốc lá: Nicotine và hắc ín trong khói thuốc là nguyên nhân phổ biến khiến răng bị vàng ố. Ở những người hút thuốc lâu năm, răng có thể chuyển sang màu nâu sẫm và rất khó làm sạch bằng các biện pháp thông thường.
  • Vệ sinh răng miệng không đúng cách: Chải răng không đúng kỹ thuật hoặc không vệ sinh răng miệng thường xuyên tạo điều kiện cho mảng bám và vi khuẩn tích tụ, khiến răng mất đi màu trắng tự nhiên.
  • Yếu tố di truyền: Độ dày và màu sắc men răng có thể chịu ảnh hưởng của yếu tố di truyền. Người có men răng mỏng thường có màu răng vàng hơn do lớp ngà răng dễ lộ ra ngoài.
  • Sử dụng kháng sinh Tetracycline: Nếu phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ sử dụng kháng sinh Tetracycline trong giai đoạn hình thành răng, răng có thể bị nhiễm màu xám hoặc nâu vĩnh viễn.
  • Nhiễm fluor: Việc tiếp xúc với lượng fluor quá mức trong nước uống hoặc lạm dụng các sản phẩm chứa fluor có thể gây nhiễm fluor, làm răng xuất hiện các đốm trắng đục hoặc nâu.

2. Tẩy trắng răng có gây hại không?

Tẩy trắng răng không gây hại nếu được thực hiện đúng quy trình, sử dụng thuốc tẩy trắng đạt tiêu chuẩn và có sự hướng dẫn của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu tự ý sử dụng các sản phẩm không rõ nguồn gốc, lạm dụng thuốc tẩy trắng hoặc thực hiện sai kỹ thuật, người dùng có thể gặp một số tác dụng không mong muốn.

4 hệ luỵ nếu tẩy trắng răng sai cách- Ảnh 1.

Tẩy trắng răng đang trở thành phương pháp thẩm mỹ nha khoa được nhiều người lựa chọn.

  • Răng nhạy cảm, ê buốt

Đây là tác dụng phụ thường gặp chỉ có sau khi tẩy trắng răng. Một số người có cơ địa răng nhạy cảm có thể cảm thấy ê buốt khi ăn nóng, lạnh trong vài ngày đầu. Triệu chứng này thường chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và có thể cải thiện bằng kem đánh răng dành cho răng nhạy cảm hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.

  • Tổn thương men răng

Việc sử dụng thuốc tẩy trắng có nồng độ chất oxy hóa quá cao hoặc tẩy trắng quá nhiều lần trong thời gian ngắn có thể làm men răng bị bào mòn, tăng nguy cơ sâu răng và các bệnh lý về nướu.

  • Màu răng không đồng đều

Nếu thuốc tẩy trắng được sử dụng không đúng cách hoặc không phân bố đều trên bề mặt răng, kết quả sau điều trị có thể xuất hiện tình trạng răng trắng không đều màu, ảnh hưởng đến tính thẩm mỹ.

  • Kích ứng hoặc viêm nướu

Khi thuốc tẩy trắng tiếp xúc trực tiếp với nướu trong quá trình thực hiện, người bệnh có thể bị kích ứng, nóng rát hoặc viêm nướu. Nguy cơ này thường gặp hơn khi thực hiện tại các cơ sở không đảm bảo chuyên môn hoặc tự tẩy trắng tại nhà không đúng hướng dẫn.

3. Làm thế nào để tẩy trắng răng an toàn?

Để đạt hiệu quả cao và hạn chế các biến chứng, nên lưu ý:

Lựa chọn cơ sở nha khoa uy tín, được cấp phép hoạt động và có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa. Khám răng miệng trước khi tẩy trắng để phát hiện và điều trị các bệnh lý như sâu răng, viêm nướu hoặc viêm nha chu nếu có.

Không tự ý sử dụng các sản phẩm tẩy trắng không rõ nguồn gốc hoặc quảng cáo trên mạng.

Tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ về thời gian và tần suất tẩy trắng.

Sau khi tẩy trắng, nên hạn chế sử dụng cà phê, trà, rượu vang đỏ, nước ngọt có màu và không hút thuốc lá để duy trì màu răng lâu hơn.

Duy trì vệ sinh răng miệng đúng cách, chải răng ít chỉ có hai lần mỗi ngày và khám nha khoa định kỳ.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


24/Th7/2026

SKĐS – Nhiều người cho rằng da chỉ lão hóa theo tuổi tác nhưng thực tế mùa hè lại là thời điểm lão hóa da diễn ra nhanh hơn. Vậy đâu là nguyên nhân?

Mùa hè là thời điểm nhiều người chú ý chăm sóc da hơn do nguy cơ cháy nắng và sạm da tăng cao. Thực tế, đây cũng là mùa thúc đẩy mạnh quá trình lão hóa da. Các nghiên cứu cho thấy, phần lớn dấu hiệu lão hóa nhìn thấy trên da không chỉ đến từ tuổi tác tự nhiên mà còn liên quan đến các yếu tố môi trường, đặc biệt là ánh nắng mặt trời.

1. Nguyên nhân dễ lão hóa da vào mùa hè

1.1. Tia UV – thủ phạm uy tín khiến da lão hóa nhanh chóng

Trong các yếu tố gây lão hóa da mùa hè, tia cực tím (UV) được xem là nguyên nhân quan trọng chỉ có. Khi tiếp xúc với ánh nắng, làn da phải đối mặt với hai loại tia chính là UVA và UVB. Tia UVB chủ yếu tác động lên lớp thượng bì, gây cháy nắng, đỏ da và tổn thương bề mặt. Trong khi đó, tia UVA có khả năng xuyên sâu hơn vào trung bì, nơi chứa các sợi collagen và elastin giúp duy trì độ săn chắc, đàn hồi của da.

Tiếp xúc kéo dài với tia UVA làm tăng quá trình hình thành các gốc tự do – những phân tử không ổn định có khả năng phá hủy cấu trúc tế bào. Các gốc tự do này tấn công collagen, elastin và màng tế bào, khiến da mất độ đàn hồi, xuất hiện nếp nhăn, chảy xệ và các đốm sắc tố.

Đây là hiện tượng “lão hóa do ánh sáng”, nguyên nhân gây ra phần lớn các dấu hiệu lão hóa sớm ở vùng da thường xuyên tiếp xúc với nắng như mặt, cổ, cánh tay và mu bàn tay. Đáng chú ý, ngay cả trong những ngày nhiều mây hoặc khi ngồi gần cửa kính, tia UVA vẫn có thể xuyên qua và gây tổn thương da.

Vì sao mùa hè là thời điểm dễ lão hóa da hơn?- Ảnh 2.

Tia UV – thủ phạm uy tín khiến da già đi nhanh chóng.

1.2. Nhiệt độ cao và mất nước làm suy giảm hàng rào bảo vệ da

Không chỉ ánh nắng, thời tiết nóng bức cũng góp phần đẩy nhanh quá trình lão hóa. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể tiết nhiều mồ hôi để điều hòa thân nhiệt. Nếu không được bổ sung đủ nước, làn da dễ rơi vào tình trạng mất nước. Da mất nước thường trở nên khô ráp, kém đàn hồi, xỉn màu và dễ hình thành các nếp nhăn nhỏ.

Ngoài ra, nhiệt độ cao còn làm tăng lưu lượng máu đến bề mặt da, thúc đẩy phản ứng viêm nhẹ kéo dài. Tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp được xem là một trong những cơ chế thúc đẩy lão hóa tế bào.

Mùa hè cũng là thời điểm nhiều người thường xuyên sử dụng điều hòa. Không khí lạnh và khô từ máy điều hòa có thể làm giảm độ ẩm tự nhiên của da, khiến tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn.

Bên cạnh đó, bơi lội thường xuyên trong hồ bơi có chứa clo hoặc tiếp xúc nhiều với nước biển cũng có thể làm suy giảm lớp lipid bảo vệ trên bề mặt da, khiến da dễ kích ứng và lão hóa hơn.

1.3. Thói quen mùa hè vô tình khiến da xuống cấp

Nhiều thói quen phổ biến trong mùa hè có thể khiến tác động của ánh nắng lên da trở nên nghiêm trọng hơn, ví dụ như:

Không dùng hoặc dùng sai cách kem chống nắng: Không ít người chỉ bôi kem chống nắng khi đi biển hoặc khi trời nắng gắt, trong khi tia UV hiện diện quanh năm. Việc thoa không đủ lượng hoặc không bôi lại sau vài giờ cũng làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ.

Lạm dụng tắm nắng: Xu hướng tắm nắng để có làn da rám khỏe khoắn cũng tiềm ẩn nguy cơ cao. Thực tế, da sạm màu là dấu hiệu cho thấy các tế bào da đang phản ứng với tổn thương do tia UV gây ra.

Ngoài ra, chế độ ăn thiếu rau xanh, trái cây và các thực phẩm giàu chất chống oxy hóa có thể làm giảm khả năng trung hòa gốc tự do của cơ thể. Ngủ không đủ giấc, thức khuya hoặc căng thẳng kéo dài trong những ngày nóng bức cũng góp phần thúc đẩy lão hóa da.

Vì sao mùa hè là thời điểm dễ lão hóa da hơn?- Ảnh 3.

Thoa kem chống nắng trước khi ra ngoài 15 – 30 phút và bôi lại sau mỗi 2 giờ nếu hoạt động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi.

2. Làm gì để bảo vệ làn da trong mùa hè?

Để hạn chế lão hóa da trong mùa hè, tốt chỉ có nên:

– Sử dụng kem chống nắng phổ rộng có khả năng bảo vệ da trước cả tia UVA và UVB, với chỉ số SPF từ 30 trở lên.

– Thoa kem chống nắng trước khi ra ngoài 15 – 30 phút và bôi lại sau mỗi 2 giờ nếu hoạt động ngoài trời hoặc đổ nhiều mồ hôi.

– Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng từ 10 giờ đến 16 giờ, thời điểm cường độ tia UV đạt mức cao chỉ có trong ngày.

– Trang bị các biện pháp che chắn vật lý như đội mũ rộng vành, đeo kính râm, mặc áo chống nắng và ưu tiên đứng trong bóng râm khi có thể.

  • Thực phẩm chống lão hóa da nên ăn hằng ngày

– Uống đủ nước mỗi ngày để duy trì độ ẩm, hỗ trợ hàng rào bảo vệ tự nhiên của da và giảm nguy cơ khô da, mất nước.

– Tăng cường thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như rau xanh, trái cây tươi, các loại hạt và cá béo nhằm cung cấp vitamin C, vitamin E, carotenoid và nhiều dưỡng chất có lợi cho làn da.

– Ngủ đủ giấc và đúng giờ để tạo điều kiện cho quá trình phục hồi, tái tạo tế bào da diễn ra hiệu quả.

– Tránh hút thuốc lá, bởi các chất độc trong khói thuốc có thể làm tổn thương collagen và đẩy nhanh quá trình lão hóa.

Duy trì hoạt động thể lực thường xuyên, giúp tăng cường tuần hoàn máu, cải thiện việc cung cấp oxy và dưỡng chất cho da, từ đó góp phần làm chậm lão hóa toàn thân và lão hóa da.

Mùa hè là thời điểm da phải đối mặt với nhiều tác nhân bất lợi hơn các mùa khác. Hiểu rõ cơ chế gây lão hóa và chủ động bảo vệ làn da ngay từ sớm sẽ giúp duy trì vẻ khỏe mạnh, hạn chế nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa xuất hiện sớm.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


22/Th7/2026

Mùa hè là thời điểm nhiều gia đình Việt Nam ưu tiên những bữa ăn thanh mát với các loại rau sống, rau thơm, xà lách, húng quế, rau mùi… Tuy nhiên đây cũng là lúc nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua thực phẩm tăng cao, trong đó có bệnh cyclosporiasis, một bệnh đường ruột do ký sinh trùng cyclospora gây ra.

Ký sinh trùng Cyclospora trên rau sống, ăn sao cho an toàn? - Ảnh 1.

Cyclospora là một loại ký sinh trùng hiển vi có thể làm ô nhiễm rau củ, trái cây tươi thông qua nguồn nước tưới, đất trồng hoặc trong quá trình thu hoạch, sơ chế và vận chuyển – Ảnh: AlexRaths

Mới đây, Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) ghi nhận hàng nghìn ca mắc cyclosporiasis tại nhiều bang, trong đó hàng trăm trường hợp được cho là liên quan đến cùng một nguồn thực phẩm nhiễm bẩn. 

Dù giới chức y tế vẫn chưa xác định chính xác loại thực phẩm gây bùng phát, nhưng các loại rau ăn sống và rau salad đang được đặc biệt theo dõi.

Ký sinh trùng có thể bám trên rau sống

Cyclospora là một loại ký sinh trùng hiển vi có thể làm ô nhiễm rau củ, trái cây tươi thông qua nguồn nước tưới, đất trồng hoặc trong quá trình thu hoạch, sơ chế và vận chuyển. Khi xâm nhập vào cơ thể, ký sinh trùng này gây bệnh cyclosporiasis với các triệu chứng điển hình như tiêu chảy nhiều lần, phân lỏng hoặc toàn nước, đau bụng, đầy hơi, buồn nôn, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, chán ăn và sụt cân. 

Một số người bệnh có thể sốt nhẹ. Đối với người khỏe mạnh, bệnh thường không đe dọa tính mạng nhưng có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần nếu không được điều trị. 

Trẻ nhỏ, người cao tuổi và những người có hệ miễn dịch suy giảm là nhóm có nguy cơ mất nước và phải nhập viện cao hơn.

Người Việt cần lưu ý gì?

Khác với nhiều quốc gia phương Tây, nơi rau sống chủ yếu xuất hiện trong các món salad, bữa cơm của người Việt có rất nhiều loại rau được ăn trực tiếp mà không qua chế biến nhiệt. Từ xà lách, rau mùi, húng quế, húng lủi, tía tô, diếp cá cho đến các loại rau thơm ăn kèm phở, bún, bánh cuốn, gỏi cuốn hay bún chả đều là những thực phẩm quen thuộc trong mùa hè.

Nếu nguồn nước tưới hoặc quá trình sơ chế không đảm bảo vệ sinh, các loại rau này có thể trở thành con đường đưa ký sinh trùng, vi khuẩn hoặc vi rút gây bệnh đường tiêu hóa vào cơ thể. Thời tiết nóng ẩm của mùa hè cũng khiến thực phẩm dễ bị ô nhiễm hơn nếu bảo quản không đúng cách.

Các chuyên gia cho biết rửa rau dưới vòi nước sạch vẫn là bước cần thiết trước khi sử dụng, tuy nhiên biện pháp này không bảo đảm loại bỏ hoàn toàn Cyclospora. Loại ký sinh trùng này có thể bám rất chặt vào bề mặt lá hoặc ẩn trong các khe nhỏ của rau. Với những loại rau có lớp sáp tự nhiên, việc làm sạch càng trở nên khó khăn hơn.  

 - Ảnh 1.

Việc ngâm rau bằng nước sạch kết hợp với giấm hoặc dung dịch rửa rau chuyên dụng có thể giúp giảm lượng ký sinh trùng bám trên bề mặt nhưng cũng không thể tiêu diệt hoàn toàn chúng.

Theo các chuyên gia, trong một số trường hợp, nguồn ô nhiễm không nằm trên bề mặt thực phẩm mà đến từ nguồn nước sử dụng trong quá trình canh tác. 

Khi đó, ký sinh trùng có thể đã xâm nhập vào bên trong mô thực vật, khiến việc rửa nhiều lần hoặc gọt bỏ lớp ngoài cũng không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Thực phẩm nào an toàn hơn?

Nhìn chung, nguy cơ sẽ thấp hơn đối với các loại thực phẩm được nấu chín hoàn toàn, thực phẩm đóng hộp hoặc các loại trái cây có lớp vỏ dày phải gọt bỏ trước khi ăn như chuối, cam, bưởi, dứa hay dưa hấu. 

Các nghiên cứu cho thấy việc đun nóng thực phẩm ở nhiệt độ khoảng 72 độ C trở lên có thể tiêu diệt ký sinh trùng. Vì vậy trong thời điểm lo ngại về an toàn thực phẩm, các món rau luộc, rau hấp, canh hoặc món xào sẽ là lựa chọn an toàn hơn so với việc ăn hoàn toàn rau sống, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy Việt Nam có người nhiễm cyclosporiasis tương tự như tại Mỹ. Tuy nhiên bệnh có thể xuất hiện ở bất kỳ quốc gia nào nếu thực phẩm bị ô nhiễm. 

Với thói quen sử dụng nhiều rau sống trong bữa ăn hằng ngày, người Việt vẫn nên chủ động phòng ngừa bằng cách lựa chọn rau có nguồn gốc rõ ràng, rửa nhiều lần dưới vòi nước chảy, hạn chế sử dụng rau đã cắt sẵn nếu không biết rõ điều kiện bảo quản và ưu tiên ăn chín, uống sôi trong những ngày nắng nóng.

Các bác sĩ cũng khuyến cáo, nếu sau khi ăn rau sống hoặc trái cây tươi xuất hiện tình trạng tiêu chảy kéo dài, đau bụng, mệt mỏi hoặc có dấu hiệu mất nước, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân. 

Việc tự ý sử dụng thuốc cầm tiêu chảy có thể làm chậm quá trình chẩn đoán và điều trị nếu nguyên nhân là do ký sinh trùng hoặc các tác nhân gây bệnh khác.

Nguồn: tuoitre.vn






Bản quyền thuộc về Bệnh Viện Thẩm Mỹ Ngô Mộng Hùng. Mọi hành vi sao chép hoặc sử dụng thương hiệu khi chưa có sự đồng ý đều là trái pháp luật.

HOTLINE: 093 3001300