Al có thể tính toán rất nhanh, nhưng nó không chịu trách nhiệm cho hậu quả của những quyết định ấy.

Ông T., 53 tuổi, một bệnh nhân tim mạch ở TP.Hà Nội, đã trải qua can thiệp đặt stent mạch vành do nhồi máu cơ tim hơn một năm và có kèm rung nhĩ. Ông được bác sĩ kê thuốc chống đông đường uống, loại thuốc có vai trò sống còn trong việc ngăn hình thành cục máu đông gây tắc mạch.

ẢNH: Tư liệu

Tuy nhiên, gần đây ông bắt đầu thấy lo lắng vì sợ thuốc “làm loãng máu quá mức”. Ông tìm đến một trợ lý ảo (chatbot) trí tuệ nhân tạo (AI) để hỏi. Chỉ sau vài câu trao đổi, chatbot gợi ý rằng trong một số trường hợp có thể dùng thuốc kháng tiểu cầu thay thế. Tin rằng đây là lời khuyên “khoa học”, ông tự ý đổi thuốc. Không lâu sau, ông bị đột quỵ não do cục máu đông. Rất may, đó là thể nhẹ và ông hồi phục được sau điều trị. Nhưng trường hợp của ông là lời cảnh tỉnh: Trong tim mạch, một quyết định sai dù rất nhỏ cũng có thể đổi bằng cái giá rất đắt về sức khỏe, thậm chí cả tính mạng.

Câu chuyện của bệnh nhân T. không phải là cá biệt trong thời đại AI. Khi các chatbot trở nên phổ biến, nhiều người bắt đầu coi chúng như “bác sĩ trực tuyến”, sẵn sàng hỏi về đau ngực, nhịp tim, thuốc huyết áp hay thuốc chống đông…

Hiệp hội Tim mạch Mỹ khẳng định phần lớn các công cụ AI hiện nay chưa có đủ bằng chứng lâm sàng để sử dụng rộng rãi trong điều trị, đặc biệt khi nói đến những quyết định sống còn của từng cá nhân. AI có thể tính toán rất nhanh, nhưng nó không chịu trách nhiệm cho hậu quả của những quyết định ấy.

Về phía thầy thuốc, AI đang trở thành một trợ thủ ngày càng mạnh. Nhưng ngoài kiến thức và dữ liệu, nghề y còn có một yếu tố mà máy móc không thể có: Đó là sự “cảm nhận” hay “linh cảm nghề nghiệp”.

Về phía thầy thuốc, AI đang trở thành một trợ thủ ngày càng mạnh. Nhưng ngoài kiến thức và dữ liệu, nghề y còn có một yếu tố mà máy móc không thể có: Đó là sự “cảm nhận” hay “linh cảm nghề nghiệp”.

Sau hàng nghìn ca bệnh, bác sĩ có thể nhìn sắc mặt, nghe giọng nói, cảm nhận sự lo lắng hay mệt mỏi của bệnh nhân để nghi ngờ một biến cố đang đến, ngay cả khi các con số còn trong giới hạn bình thường. Chính sự kết hợp giữa khoa học, kinh nghiệm và trực giác đó đã cứu sống vô số người bệnh, và đó là thứ mà thuật toán không thể thay thế.

Nhìn về tương lai, trong 5 – 10 năm tới, AI sẽ âm thầm hiện diện trong hầu hết các bước của chăm sóc tim mạch, từ máy đo huyết áp ở nhà đến phòng siêu âm và hồ sơ bệnh án điện tử. Người bệnh sẽ được theo dõi tốt hơn, bác sĩ có nhiều thông tin hơn để đưa ra quyết định chính xác.

Nhưng trái tim con người không chỉ là những con số. Nó gắn với nỗi sợ, hy vọng và hoàn cảnh sống của từng cá nhân. AI có thể phân tích dữ liệu, nhưng chỉ con người mới có thể thấu hiểu và chịu trách nhiệm. Khi biết đặt công nghệ vào đúng vị trí đó, trí tuệ nhân tạo mới thực sự trở thành đồng minh của trái tim, chứ không phải là một ảo tưởng nguy hiểm.

5 nguyên tắc “an toàn cho tim mạch” khi dùng AI

1. Dùng để hiểu khái niệm, không dùng để tự chẩn đoán/đổi thuốc.

2. Khi hỏi chatbot AI, hãy cung cấp thông tin tối thiểu cần thiết (tuổi, giới, bệnh nền, thuốc, chỉ số huyết áp/đường máu…); tránh đưa dữ liệu định danh nhạy cảm (CMND/CCCD, số hồ sơ, địa chỉ cụ thể…).

3. Luôn yêu cầu AI nêu mức độ chắc chắn và khuyến nghị khi nào cần đi khám/cấp cứu.

4. Nếu AI gợi ý điều trị, hãy coi đó là “gợi ý để hỏi lại bác sĩ”, không phải y lệnh.

5. Dấu hiệu báo động đỏ cần đi cấp cứu ngay, không chờ hỏi AI: đau ngực bóp nghẹt lan tay/hàm, khó thở tăng nhanh, ngất, yếu liệt/nói khó, hồi hộp kèm choáng, SpO₂ giảm, huyết áp quá cao kèm triệu chứng.

Nguồn: thanhnien.vn

Những thông tin về ung thư xuất hiện sau tiêm vaccine Covid-19 mRNA đang được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, gây nhiều hoang mang và tranh luận.

Gần đây, mạng xã hội liên tục lan truyền các thông tin dẫn lại từ Oncotarget, trong đó đề cập đến một phân tích tổng hợp các báo cáo ca lâm sàng sau tiêm vaccine Covid-19 mRNA, ghi nhận 333 trường hợp ung thư mới được chẩn đoán hoặc có diễn tiến nặng hơn tại 27 quốc gia.

Những con số này nhanh chóng thu hút sự chú ý và được chia sẻ rộng rãi, kéo theo nhiều suy diễn về mối liên hệ giữa vaccine và ung thư.

Tuy nhiên, theo bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, các thông tin lan truyền chủ yếu tác động vào cảm xúc người đọc, trong khi nền tảng bằng chứng khoa học để khẳng định vaccine của Pfizer và Moderna gây ung thư hiện vẫn rất mỏng.

“Nói chung, kiểu tin này dễ khiến người đọc tin và bị thuyết phục vì cảm xúc, nhưng xét về khoa học thì bằng chứng quá mong manh”, bác sĩ Tuấn nhận định.

Thông tin vaccine Covid-19 gây ung thư đang lan truyền trên mạng xã hội. Ảnh: Reuters.

“333 ca ung thư sau tiêm” không chứng minh quan hệ nhân quả

Theo bác sĩ Tuấn, đây thực chất là một bài tổng quan (review), trong đó tác giả tập hợp các ca lâm sàng đơn lẻ (case report) và một số quan sát rải rác.

“Case report hay case series chỉ cho thấy một sự kiện xảy ra sau một sự kiện khác, chứ không thể chứng minh vaccine là nguyên nhân gây ung thư”, bác sĩ Tuấn phân tích.

Ngoài ra, các tổng hợp kiểu “333 ca” thường thiếu những yếu tố quan trọng như mẫu số (tổng số người đã tiêm), nhóm chứng hay ước tính nguy cơ so với tỷ lệ ung thư nền trong cộng đồng. Trong bối cảnh hàng tỷ liều vaccine đã được sử dụng trên toàn cầu, việc có người phát hiện ung thư vài ngày hoặc vài tuần sau tiêm là điều có thể xảy ra do ung thư vẫn xuất hiện hàng ngày trong dân số.

“Muốn kết luận vaccine gây ung thư phải có các nghiên cứu đoàn hệ lớn, thiết kế tốt, theo dõi dài hạn, có điều chỉnh yếu tố nhiễu và cho kết quả chỉ có quán. Một chùm ca bệnh không thể dùng để kết luận nhân quả”, bác sĩ nhấn mạnh.

Đáng chú ý, một số bài viết lan truyền cho rằng các khối u hoặc lymphoma xuất hiện ở vùng nách, cánh tay cùng bên tiêm vaccine mRNA là bằng chứng gây ung thư. Tuy nhiên, theo bác sĩ Tuấn, hiện tượng hạch phản ứng vùng nách sau tiêm vaccine mRNA đã được ghi nhận rộng rãi.

“Hạch phản ứng có thể khiến bệnh nhân đi khám, làm siêu âm hoặc PET-CT và từ đó phát hiện tình cờ một tổn thương đã tồn tại trước đó”, ông nói.

Theo bác sĩ Tuấn, muốn kết luận vaccine gây ung thư phải có các nghiên cứu đoàn hệ lớn, thiết kế tốt, theo dõi dài hạn. Ảnh: Reuters.

Ngoài ra, trong một số trường hợp hiếm, lymphoma có thể bùng phát sau kích thích miễn dịch như nhiễm virus, tiêm vaccine hoặc dùng thuốc sinh học, đặc biệt ở người đã có bệnh nền hoặc tiền ung thư. Tuy nhiên, để kết luận vaccine là nguyên nhân, cần bằng chứng dịch tễ học và cơ chế sinh học rõ ràng hơn.

Liên quan đến các lo ngại khác, bác sĩ Tuấn cho biết viêm cơ tim và viêm màng tim sau tiêm vaccine mRNA là tác dụng phụ hiếm nhưng đã được ghi nhận, chủ yếu ở nam giới trẻ sau liều thứ hai. CDC cũng đã công bố có mối liên quan nhân quả.

“Tuy nhiên, tác dụng phụ hiếm gặp không đồng nghĩa vaccine gây hại tim mạch tràn lan, càng không thể suy ra gây ung thư”, ông nói.

Về vô sinh, các nghiên cứu trên IVF và các tổng quan gần đây cho thấy vaccine Covid-19 mRNA không ảnh hưởng đáng kể đến kết cục điều trị. Với bệnh tự miễn, hiện chỉ ghi nhận các ca rải rác, chưa đủ dữ liệu để kết luận vaccine gây bùng phát bệnh trên quy mô dân số.

Giới chuyên môn đồng loạt bác bỏ

Một nghiên cứu tại Hàn Quốc đã gây chú ý khi sử dụng dữ liệu hồ sơ bảo hiểm từ Cơ quan Bảo hiểm Y tế Quốc gia Hàn Quốc, so sánh số ca ung thư mới được chẩn đoán trong vòng một năm sau tiêm và đưa ra kết luận vaccine Covid-19 có thể liên quan đến sự gia tăng nguy cơ của 6 loại ung thư.

Tuy nhiên, khi được xem xét lại, nhiều chuyên gia chỉ ra các hạn chế về thời gian theo dõi, kiểm soát yếu tố nguy cơ và khả năng sai lệch dữ liệu, cho thấy kết quả không đủ cơ sở để kết luận.

Bên cạnh đó, một tuyên bố mang tính suy đoán của một bác sĩ tại diễn đàn chính trị ở Anh, cho rằng vaccine Covid-19 có thể liên quan đến các chẩn đoán ung thư trong Hoàng gia Anh, cũng nhanh chóng bị các cơ quan y tế và giới chuyên môn bác bỏ do không kèm theo bằng chứng khoa học.

Nhiều giả thuyết xoay quanh vaccine Covid-19.

Theo Global Vaccine Data Network, trong giai đoạn hậu đại dịch Covid-19, thuật ngữ “Turbo Cancer” (ung thư siêu tốc) bắt đầu xuất hiện. Khái niệm này được dùng để mô tả giả thuyết cho rằng vaccine mRNA kích hoạt một làn sóng ung thư tiến triển nhanh và ác tính. Tuy nhiên, khi được xem xét dưới góc độ y học hiện đại và các dữ liệu dịch tễ học đang có, giả thuyết này chưa nhận được sự ủng hộ từ giới khoa học.

Lập luận phổ biến đầu tiên cho rằng mRNA trong vaccine có thể làm suy giảm khả năng sửa chữa DNA của tế bào. Trên thực tế, điều này không thể xảy ra về mặt sinh học. mRNA từ vaccine chỉ hoạt động trong bào tương và không thể đi vào nhân tế bào – nơi lưu trữ DNA. Khi không tiếp cận được DNA, mRNA cũng không có khả năng can thiệp vào các cơ chế sửa chữa hay làm biến đổi vật liệu di truyền của con người.

Một lập luận khác cho rằng protein gai được tạo ra sau tiêm vaccine có thể ức chế các gen bảo vệ chống ung thư, chẳng hạn BRCA. Tuy nhiên, cho đến nay, không có nghiên cứu thực nghiệm đáng tin cậy nào cho thấy vaccine mRNA gây rối loạn chức năng các gen ức chế khối u hoặc làm tăng nguy cơ ung thư. Protein gai chỉ được tạo ra trong thời gian ngắn, nhanh chóng bị hệ miễn dịch nhận diện và phân hủy, không đủ để gây ra những thay đổi sinh học lâu dài hay thúc đẩy quá trình sinh ung thư.

Trong quy trình sản xuất vaccine, nhiều bước tinh lọc và kiểm soát chất lượng được áp dụng nhằm cắt nhỏ và loại bỏ DNA khuôn. Ảnh: Shutterstock.

Những lo ngại cho rằng DNA tồn dư có thể chèn vào DNA người tiêm và gây ung thư cũng không được khoa học ủng hộ. Theo các phân tích kiểm chứng độc lập, vaccine Covid-19 của Pfizer/BioNTech và Moderna được sản xuất từ các khuôn DNA dùng để tổng hợp mRNA mã hóa protein gai của SARS-CoV-2.

Fact Check nhấn mạnh trong quy trình sản xuất, nhiều bước tinh lọc và kiểm soát chất lượng được áp dụng nhằm cắt nhỏ và loại bỏ DNA khuôn. Về mặt kỹ thuật, có thể còn sót lại một lượng DNA cực nhỏ trong sản phẩm cuối cùng, nhưng các nghiên cứu cho thấy lượng này không đáng kể và không mang ý nghĩa lâm sàng.

Theo các chuyên gia, để những DNA này gây ung thư, hàng loạt điều kiện hiếm gặp phải đồng thời xuất hiện: DNA phải xâm nhập vào tế bào, vượt qua các hàng rào bảo vệ để vào nhân, tích hợp chính xác vào DNA người tại một vị trí nhạy cảm, tránh được sự loại bỏ của hệ miễn dịch, rồi tiếp tục nhân lên theo cách dẫn đến ung thư.

Trong thực tế, vaccine mRNA được tiêm vào cơ, nơi các tế bào không phân chia nhanh, càng làm cho kịch bản này trở nên khó xảy ra. Ngay cả khi vật liệu di truyền lạ lọt vào tế bào, cơ thể vẫn có những cơ chế hiệu quả để nhận diện và loại bỏ chúng.

Nguồn: znews.vn

SKĐS – Trong y học thẩm mỹ, botox (botulinum toxin type A) từ lâu đã được công nhận là liệu pháp đọt pháp giúp làm mờ nếp nhăn động và tối ưu hóa đường nét gương mặt mà không cần phẫu thuật xâm lấn. Với khả năng mang lại hiệu quả nhanh chóng, không ít người xem đây là thủ thuật đơn giản, tiêm là đẹp…

Tuy nhiên, trên thực tế, botox là một neuropeptide độc tố thần kinh đã được tinh chế, đòi hỏi sự am hiểu tường tận về giải phẫu cơ mặt và kỹ thuật tiêm chính xác. Việc thiếu kiến thức hoặc thực hiện tại các cơ sở không đủ tiêu chuẩn có thể biến liệu trình tiêm botox trẻ hóa thành trải nghiệm đáng tiếc.

Để đạt được kết quả thẩm mỹ tự nhiên và bảo vệ sức khỏe lâu dài, bạn cần nhận biết ba tác dụng phụ có thể xảy ra dưới đây nhưng thường bị bỏ qua:

Biểu cảm khuôn mặt bị đơ cứng

Botox hoạt động bằng cách ức chế giải phóng acetylcholine, chất dẫn truyền thần kinh tại vùng tiếp hợp thần kinh – cơ, ngăn cơ co bóp. Khi liều lượng quá cao hoặc tiêm không đúng vị trí vào các nhóm cơ biểu cảm chính như cơ trán, cơ chau mày, cơ quanh mắt, các cơ này sẽ bị giảm hoặc mất khả năng vận động. Hệ quả là gương mặt mất đi khả năng biểu lộ cảm xúc tự nhiên. Cung chân mày có thể bị đẩy lên quá cao hoặc hạ thấp quá mức khiến ánh mắt trông đờ đẫn, thiếu sống động.

Sụp mí mắt do biến chứng tiêm botox

Nếu khuôn mặt đơ cứng khiến bạn mất đi vẻ sống động, thì sụp mí mắt lại là biến chứng gây ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hàng ngày.

Biến chứng này xảy ra khi botox bị khuếch tán từ vị trí tiêm ban đầu sang các cơ lân cận, cụ thể là cơ nâng mi trên hoặc cơ trán. Các cơ này bị yếu đi một cách không mong muốn, gây mất cân bằng sinh học trong hệ thống nâng mi – chân mày. Mí mắt trên có thể bị sụp một phần hoặc toàn bộ, khiến khó mở mắt to. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ mà còn có thể cản trở tầm nhìn, gây khó chịu trong sinh hoạt.

Đây là biến chứng kỹ thuật đòi hỏi sự thận trọng cao độ từ bác sĩ thực hiện, đặc biệt khi tiêm vùng trán và vùng giữa hai chân mày. Tác dụng phụ này tuy có tính tạm thời nhưng thường kéo dài từ 4 đến 8 tuần, gây bất tiện đáng kể. Trong thời gian chờ thuốc hết tác dụng, bác sĩ có thể kê thuốc nhỏ mắt apraclonidine 0.5% để kích thích cơ Müller, giúp nâng mi tạm thời.

Cơ mặt bị teo do lạm dụng botox

Nếu hai tác dụng phụ trên thường xuất hiện ngay sau khi tiêm và tự hồi phục, thì teo cơ lại là hệ quả lâu dài của việc lạm dụng botox.

Theo nguyên lý sinh lý học, các cơ không được sử dụng lâu ngày sẽ bị thoái hóa. Khi các cơ mặt bị “ngắt kết nối” thần kinh liên tục trong nhiều năm do tiêm botox quá thường xuyên, chúng sẽ giảm khối lượng sợi cơ, mất độ dày và sức căng sinh học, giảm khả năng phục hồi chức năng vận động.

Khi các cơ vùng trán, thái dương hoặc gò má bị teo, lớp đệm cơ nâng đỡ cấu trúc da bị mỏng đi. Da trở nên mỏng hơn, mất độ đầy đặn khỏe mạnh, có thể dẫn đến tình trạng trũng thái dương, trũng vùng mắt hoặc lão hóa nhanh hơn khi ngừng tiêm.

Nghiên cứu cho thấy việc tiêm botox quá hai lần mỗi năm trong thời gian dài, đặc biệt là trên 5 năm, có thể làm tăng đáng kể nguy cơ teo cơ. Đây là một trong những lý do tại sao các chuyên gia thẩm mỹ khuyến cáo không nên xem botox như một giải pháp vĩnh viễn, mà chỉ là phương pháp hỗ trợ trong hành trình chăm sóc sắc đẹp.

Những điều cần biết trước khi quyết định tiêm botox

Ngoài ba tác dụng phụ chính trên, bạn cũng có thể gặp phải đau đầu, nhức đầu nhẹ trong 24 – 48 giờ đầu, bầm tím tại vị trí tiêm do chấn thương mạch máu nhỏ, khô mắt hoặc chảy nước mắt bất thường nếu ảnh hưởng đến tuyến lệ. Một số trường hợp tiêm không cân bằng hai bên mặt có thể dẫn đến nụ cười bất đối xứng. Rất hiếm gặp nhưng vẫn có thể xảy ra là tình trạng khó nuốt, nói khó khi tiêm vùng cổ hoặc hàm không đúng kỹ thuật.

Để tránh những tác dụng phụ không mong muốn, điều quan trọng chỉ có là lựa chọn bác sĩ có chuyên môn cao. Chỉ nên tiêm tại các cơ sở y tế có giấy phép với bác sĩ được đào tạo bài bản về giải phẫu mặt và kỹ thuật tiêm. Bác sĩ cần nắm rõ vị trí các bó cơ, mạch máu, dây thần kinh để tránh biến chứng.

Một nguyên tắc quan trọng khác là ít hơn là tốt hơn. Nên bắt đầu với liều lượng vừa đủ, thường là 20 – 30 đơn vị cho vùng trán, 10 – 20 đơn vị cho vùng chân mày, để đạt vẻ đẹp tự nhiên. Một chút nếp nhăn nhẹ khi cười không phải là điều xấu, nó giúp gương mặt giữ được thần thái và sức sống.

Khoảng cách lý tưởng giữa các lần tiêm là 4 – 6 tháng để cơ có thời gian phục hồi, tuyệt đối không nên tiêm quá hai đến ba lần mỗi năm để tránh nguy cơ teo cơ lâu dài.

Trước khi tiêm, bạn cần tư vấn kỹ với bác sĩ và thông báo đầy đủ tiền sử bệnh, dị ứng, các loại thuốc đang sử dụng. Bác sĩ sẽ đánh giá cấu trúc khuôn mặt, độ dày da, trương lực cơ để lên phác đồ phù hợp. Đặc biệt, tuyệt đối không nên tiêm botox nếu bạn đang mang thai hoặc cho con bú, có bệnh lý thần kinh cơ, nhiễm trùng da tại vị trí tiêm, hoặc dị ứng với thành phần botulinum toxin.

Nguồn: suckhoedoisong.vn

Từ 2026 đến 2030, người dân sẽ được hưởng nhiều quyền lợi từ BHYT hơn, khám sàng lọc và điều trị cơ bản miễn phí, giám gánh nặng tài chính cho gia đình.

Hai quyết sách lớn vừa được Quốc hội thông qua đang mở ra “kỷ nguyên mới” cho sức khỏe cộng đồng từ năm 2026. Ảnh: Đinh Hà.

Năm 2026 hứa hẹn là cột mốc thay đổi diện mạo ngành y tế Việt Nam với những chính sách mang tính bước ngoặt. Tâm điểm là Nghị quyết 261/2025/QH15 giúp “cởi trói” thu nhập cho nhân viên y tế và mở rộng quyền lợi bảo hiểm cho người dân.

Đặc biệt, từ ngày 1/7/2026, Luật Phòng bệnh chính thức đi vào đời sống, hiện thực hóa mong mỏi của hàng triệu gia đình với quy định khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần.

Những thay đổi này không chỉ giảm gánh nặng chi phí điều trị mà còn đặt nền móng cho một hệ thống y tế lấy phòng bệnh làm gốc.

Thay đổi quan trọng về bảo hiểm y tế từ 1/1/2026

Từ đầu năm 2026, Nghị quyết 261/2025/QH15 sẽ tạo nên bước ngoặt lớn, giúp tấm thẻ BHYT trở nên “quyền lực” hơn đối với người dân.

Điểm nhấn đáng mừng chỉ có là việc miễn hoàn toàn (chi trả 100%) viện phí cho người cao tuổi từ 75 tuổi trở lên và hộ cận nghèo – những đối tượng vốn gặp nhiều áp lực về tài chính khi đau ốm. Bên cạnh đó, nghị quyết quy định tăng tỷ lệ mức hưởng đối với các đối tượng chính sách xã hội, người yếu thế, người có thu nhập thấp và một số nhóm ưu tiên khác.

Từ 1/1/2026, hàng triệu người dân được mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế, nhiều nhóm hưởng 100% chi phí. Ảnh: Đinh Hà.

Đặc biệt, thay vì chỉ có bệnh mới dùng đến thẻ như trước đây, Quỹ BHYT sẽ chính thức chi trả cho cả việc khám sàng lọc và tầm soát sớm bệnh tật, giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe ngay từ khi chưa có triệu chứng.

Song song đó, Nhà nước cũng mở đường cho các gói BHYT bổ sung do doanh nghiệp cung cấp, mang đến nhiều lựa chọn dịch vụ cao cấp và đa dạng hơn, đáp ứng sát sườn nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của từng gia đình.

Giảm gánh nặng chi phí y tế

Trao đổi với Tri Thức – Znews trước đó, GS.TS.TS Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết ông đặc biệt quan tâm đến chính sách miễn phí thăm khám sức khỏe ban đầu, khám sàng lọc định kỳ mỗi năm một lần cho người dân.

“Nếu thực hiện được, đây sẽ là bước tiến rất quan trọng. Khám định kỳ, phát hiện bệnh sớm sẽ giúp điều trị sớm, giảm chi phí y tế lâu dài, đồng thời giảm tải gánh nặng cho hệ thống bệnh viện”, GS Định nhấn mạnh.

Thạc sĩ Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết “miễn viện phí” đồng nghĩa tiến tới bao phủ BHYT toàn dân và giảm tối đa phần đồng chi trả của người bệnh. Chính sách này phải dựa trên trụ cột là bảo hiểm y tế, sự hỗ trợ ngân sách nhà nước và các nguồn lực xã hội, đồng thời triển khai theo lộ trình. Ngân sách nhà nước và quỹ BHYT sẽ chi trả các dịch vụ y tế thiết yếu, ưu tiên nhóm chính sách, người yếu thế và người thu nhập thấp.

“Chúng tôi sẽ xác định gói dịch vụ y tế cơ bản được miễn phí, bao gồm danh mục dịch vụ, bệnh, thuốc và thiết bị. Các bệnh phổ biến sẽ được bao phủ trước, mở rộng dần tùy khả năng ngân sách và quỹ BHYT”, bà Trang nói.

Chính sách cũng sẽ quy định mức chi tối đa cho mỗi lượt khám chữa bệnh, dựa trên chi phí nội trú – ngoại trú bình quân toàn quốc và điều chỉnh theo từng giai đoạn.

“Trước mắt, mô hình áp dụng tại cơ sở khám chữa bệnh ban đầu, tuyến cơ bản, gồm bệnh viện công và tư. Việc triển khai theo lộ trình, có thứ tự ưu tiên, phù hợp mức đóng, khả năng cân đối Quỹ bảo hiểm y tế và điều kiện kinh tế – xã hội từng thời kỳ”, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế cho hay.

Thạc sĩ Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế). Ảnh: LT.

Lộ trình triển khai miễn viện phí

Theo đề xuất của Bộ Y tế, bắt đầu từ năm 2026, lộ trình miễn viện phí sẽ triển khai theo 3 giai đoạn, mức đóng bảo hiểm y tế cũng sẽ tăng theo. Cụ thể như sau:

Trong giai đoạn 2026 – 2027, người dân sẽ được tăng quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT) thông qua việc nâng tỷ lệ và mức thanh toán. Từ năm 2026, mỗi người được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí tối thiểu 1 lần mỗi năm theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên.

Các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc, kiểm tra sức khỏe học sinh – sinh viên, khám bệnh nghề nghiệp và khám sức khỏe cho người lao động sẽ được tổ chức đồng bộ với khám chữa bệnh BHYT nhằm bảo đảm người dân được khám bệnh miễn phí và hoàn tất việc tạo lập sổ sức khỏe điện tử.

Nhóm đối tượng ưu tiên từ năm 2026 gồm người tham gia BHYT thuộc hộ cận nghèo và người cao tuổi từ 75 trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội. Nhóm này sẽ được thanh toán 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT.

Bên cạnh đó, mức thanh toán BHYT đối với thuốc, trang thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật sẽ tiếp tục được nâng lên. Từ năm 2027, mức đóng BHYT dự kiến tăng khoảng 5,1%, trong đó ngân sách Nhà nước sẽ chi trả hoặc hỗ trợ mức đóng cho các đối tượng chính sách xã hội.

Giai đoạn 2028 – 2030 đặt mục tiêu giảm tỷ lệ chi tiền túi của người dân xuống còn 30% hoặc thấp hơn. Trong thời gian này, tỷ lệ và mức thanh toán BHYT tiếp tục được mở rộng đối với thuốc, trang thiết bị y tế và dịch vụ kỹ thuật.

Ngành y tế sẽ thí điểm sàng lọc 2-3 bệnh có hiệu quả chi phí tốt, đồng thời bắt đầu thanh toán các dịch vụ phòng bệnh từ quỹ BHYT. Tỷ lệ bao phủ BHYT đặt mục tiêu vượt 95% dân số. Mức đóng BHYT từ năm 2030 tăng lên 5,4% và sẽ triển khai thí điểm BHYT bổ sung với các gói quyền lợi đa dạng, bao gồm chăm sóc dài hạn.

Bệnh nhân ung thư gan điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương. Ảnh: Đinh Hà.

Sau năm 2030, Việt Nam hướng tới bao phủ BHYT toàn dân. Hoạt động sàng lọc sẽ được mở rộng lên 3-5 bệnh có hiệu quả chi phí cao, đồng thời tiến tới miễn viện phí cho toàn dân trong phạm vi gói dịch vụ cơ bản theo lộ trình và khả năng nguồn lực.

Mức đóng BHYT dự kiến tăng lên 6% từ năm 2032. Bên cạnh đó, hệ thống y tế cơ sở sẽ được hoàn thiện, đi kèm với mạng lưới thanh toán BHYT thông minh, đa tầng và đa dạng gói quyền lợi nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Nguồn: znews.vn

Hơi thở nặng mùi khiến nhiều người tự ti, ảnh hưởng tâm lý khi giao tiếp. Thủ phạm gây hôi miệng có thể đến từ chính thực phẩm mọi người ăn.

Hành, tỏi là thực phẩm uy tín gây hôi miệng. Ảnh: Freepik.

Hôi miệng là mùi phát ra từ khoang miệng hoặc các khoang rỗng khác chứa đầy không khí như xoang mũi, cổ họng. Vệ sinh răng miệng là thói quen quyết định hơi thở của bạn. Tuy nhiên, nhiều người vệ sinh răng miệng hai lần một ngày, sử dụng chỉ nha khoa, làm sạch lưỡi thường xuyên nhưng vẫn gặp tình trạng hôi miệng. Thủ phạm có thể đến từ chính thực phẩm bạn ăn hàng ngày.

Thực phẩm phổ biến khiến hơi thở có mùi

Theo WebMD, khi ăn, thức ăn thừa có thể bám vào răng và lưỡi, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn trong miệng phát triển. Khi vi khuẩn ăn thức ăn, đặc biệt là carbohydrate, chúng sẽ tạo ra axit gây mùi.

Vi khuẩn trong miệng cũng có thể phân giải một số loại thực phẩm để tạo ra các chất hóa học có mùi khó chịu gọi là hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi (VSC). Thực phẩm có mùi nồng cũng có thể gây hôi miệng thông qua đường máu và phổi. Dưới đây là một số thủ phạm:

Tỏi và hành tây

“Tỏi và hành tây đứng đầu danh sách các tác nhân gây hôi miệng”, tiến sĩ Lisa Harper Mallonee, Phó giáo sư tại Trung tâm Khoa học Sức khỏe Texas A&M, Trường Nha khoa Baylor, cho biết. “Đó là vì các hợp chất lưu huỳnh có mùi trong tỏi và hành tây lưu lại trong miệng, được hấp thụ vào máu và thải ra ngoài khi bạn thở ra”.

Cà phê và rượu bia

Cà phê và đồ uống có cồn tạo ra môi trường thuận lợi cho sự phát triển của vi khuẩn trong khoang miệng. Chúng cũng có tác dụng làm khô, làm giảm lượng nước bọt và cho phép vi khuẩn gây mùi hôi tồn tại lâu hơn.

Cá ngừ và một số loại cá khác

Cá ngừ và các loại cá khác rất no bụng, giàu protein và ngon miệng. Tuy nhiên, chúng có mùi “tanh” nồng có thể lưu lại trên hơi thở của bạn rất lâu sau khi ăn. Theo Hiệp hội Dinh dưỡng Mỹ, chất hóa học gây ra mùi này được gọi là trimethylamine (TMA).

Một số loại thực phẩm khác – bao gồm các sản phẩm từ sữa, chế độ ăn nhiều thịt, nước cam và nước ngọt – đôi khi cũng được nhắc đến như những tác nhân gây hôi miệng.

Rượu bia, đồ uống có cồn, cà phê đã được chứng minh liên quan tình trạng hôi miệng. Ảnh: Livescience.

Thực phẩm và đồ uống giúp hơi thở thơm tho

Một số thực phẩm dưới đây có thể ngăn ngừa vi khuẩn tích tụ và giúp bạn lấy lại hơi thở thơm tho:

Nước lọc

Chất lỏng không mùi này giúp rửa trôi khỏi miệng những mẩu thức ăn mà vi khuẩn ăn. Uống nước thúc đẩy sản xuất nước bọt, hoạt động như chất làm sạch liên tục và hòa tan các chất gây mùi trong thức ăn và đồ uống.

Kẹo cao su không đường

Nhai kẹo cao su giúp làm bong thức ăn thừa và tế bào chết trên răng, nướu và lưỡi, đồng thời kích thích sản sinh nước bọt. Kẹo cao su không đường được làm ngọt bằng xylitol đặc biệt hiệu quả trong việc chống hôi miệng vì xylitol ức chế vi khuẩn trong miệng.

Để đạt được hiệu quả tối đa khi nhai kẹo cao su có chất làm ngọt xylitol, Mallonee khuyên bạn nên nhai ít chỉ có 5 phút sau bữa ăn.

Trái cây và rau củ

Các loại thực phẩm giàu vitamin C, chẳng hạn ớt chuông đỏ và bông cải xanh, tạo ra môi trường không thuận lợi cho vi khuẩn trong miệng. Chúng thậm chí còn hiệu quả hơn trong việc chống hôi miệng khi ăn sống, vì các loại rau củ quả giòn có tính mài mòn cơ học và giúp làm bong các mảnh vụn thức ăn bị mắc kẹt.

Các loại thảo mộc và gia vị

Rau mùi tây chứa chất diệp lục, có tác dụng khử mùi trong miệng. Các sản phẩm thực vật khác được cho là giúp hơi thở thơm tho hơn bao gồm đinh hương, hồi và hạt thì là.

Nguồn: znews.vn

Không phải mọi trường hợp có kết quả đo huyết áp vượt mức bình thường đều được xem là huyết áp cao. Trên thực tế, huyết áp không phải một chỉ số đứng yên mà dao động theo căng thẳng, vận động, giấc ngủ và cách đo.

Dưới đây là những lỗi rất thường gặp khi đo huyết áp có thể khiến mọi người tưởng nhầm mình bị huyết áp cao :

Đo một lần cao đã kết luận tăng huyết áp

Sai lầm phổ biến chỉ có là coi một lần đo là kết quả thực sự phản ánh huyết áp, từ đó kết luận bị huyết áp cao. Huyết áp chịu ảnh hưởng từ hoàn cảnh đo, chẳng hạn trạng thái lo lắng, đang gấp, ngay khi vừa leo cầu thang, vừa uống cà phê, đều có thể khiến huyết áp tăng tạm thời, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).

ẢNH: AI

Vì vậy, các hướng dẫn đo huyết áp tiêu chuẩn thường yêu cầu ngồi yên trước khi đo, đo từ 2 lần trở lên, cách nhau khoảng 1 phút và dùng trung bình để giảm sai số.

Tăng huyết áp áo choàng trắng

Không ít người vào phòng khám, gặp nhân viên y tế là tim đập nhanh, căng thẳng và huyết áp tăng tạm thời. Hiện tượng này được gọi là tăng huyết áp áo choàng trắng.

Các nghiên cứu ghi nhận khoảng 15-30 % người đo huyết áp tại các phòng khám, bệnh viện có hiện tượng tăng huyết áp áo choàng trắng. Do đó, nếu một người có chỉ số huyết áp cao ở phòng khám, bệnh viện nhưng ở nhà lại bình thường thì không nên vội kết luận mình bị huyết áp cao.

Vòng bít sai cỡ

Vòng bít đo huyết áp là một túi khí bằng vải quấn quanh bắp tay, bơm căng để tạo áp lực nén tạm thời lên mạch máu, giúp thiết bị đo xác định huyết áp tâm thu và tâm trương một cách chính xác.

Nếu vòng bít quá nhỏ so với vòng cánh tay, chỉ số đo huyết áp có xu hướng cao hơn hơn thực tế. Nếu vòng bít quá lớn, chỉ số đo có thể thấp hơn.

Với những người có bắp tay to hoặc rất nhỏ, khi đo huyết áp hãy đặt vòng bít vào vị trí giữa bắp tay. Chọn vòng bít đúng theo hướng dẫn của thiết bị hoặc hỏi nhân viên lại y tế kiểm tra lại cỡ vòng bít.

Nói chuyện, nhắn tin khi đang đo huyết áp

Trong lúc đo, việc nói chuyện, nhắn tin hay bận bịu làm gì đó dù không phải chuyện căng thẳng nhưng cũng có thể làm huyết áp tăng tạm thời. Do đó, các khuyến cáo đo huyết áp thường yêu cầu người được đo ngồi yên và không nói trước và trong khi đo, theo Healthline.

Nguồn: thanhnien.vn