11/Th11/2026

Làm việc đến khuya, ngủ không đủ giấc, ăn uống thất thường và thường xuyên căng thẳng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản ở cả nam và nữ.

Làm việc khuya và căng thẳng ảnh hưởng sức khỏe sinh sản - Ảnh 1.

Căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến các tín hiệu nội tiết liên quan đến chức năng sinh sản – Ảnh: AI

Theo Times of India, căng thẳng kéo dài có thể tác động đến chu kỳ kinh nguyệt, quá trình rụng trứng, ham muốn tình dục và một số chỉ số tinh dịch ở nam giới, từ đó ảnh hưởng khả năng sinh sản.

Căng thẳng làm thay đổi chu kỳ kinh nguyệt

Ở nhiều người trong độ tuổi cuối 20 và 30, áp lực từ công việc, thời gian đi lại, tài chính, gia đình và những trách nhiệm thường ngày khiến giấc ngủ bị thu hẹp, bữa ăn thất thường. Với những cặp đôi đang mong muốn có con, những áp lực này có thể trở thành một yếu tố cần được lưu ý.

Một trong những biểu hiện mà phụ nữ có thể nhận thấy là chu kỳ kinh nguyệt trở nên kém ổn định. Kinh nguyệt có thể đến muộn, bị mất một kỳ hoặc các triệu chứng tiền kinh nguyệt trở nên khó kiểm soát hơn.

Tiến sĩ Prabha Agarwal, chuyên gia tư vấn sản phụ khoa và phẫu thuật tại CARE Hospitals, cho biết căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến các tín hiệu nội tiết liên quan đến chức năng sinh sản.

Khi cơ thể chịu stress, các hormone như cortisol được giải phóng và có thể tác động đến tín hiệu giữa não và buồng trứng, từ đó ảnh hưởng đến quá trình rụng trứng và các hormone điều hòa chu kỳ kinh nguyệt.

Theo bà Agarwal, căng thẳng cũng có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng tiền kinh nguyệt như mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ và thay đổi tâm trạng.

Tuy nhiên, kinh nguyệt không đều không nên mặc nhiên được quy cho stress, bởi hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) và các rối loạn tuyến giáp cũng có thể gây những thay đổi tương tự và cần được đánh giá phù hợp.

Nam giới cũng bị ảnh hưởng đến tinh trùng

Theo tiến sĩ Taruna Dua, chuyên gia tư vấn và trưởng đơn vị sản phụ khoa tại Aakash Healthcare Superspeciality Hospital, áp lực công việc, vấn đề tài chính và thiếu ngủ cũng xuất hiện trong câu chuyện sức khỏe sinh sản của các cặp đôi trẻ.

Ở nam giới, căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến nồng độ testosterone, ham muốn tình dục và chức năng cương dương. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận mối liên hệ giữa căng thẳng với những thay đổi về nồng độ và khả năng di động của tinh trùng.

Một tổng quan hệ thống năm 2026 được công bố trên JBRA Assisted Reproduction, xem xét 34 nghiên cứu với 11.141 nam giới, cho thấy một số nghiên cứu ghi nhận các chỉ số tinh dịch kém hơn ở những người chịu stress tâm lý. 

Giảm nồng độ tinh trùng được ghi nhận trong 52,9% các nghiên cứu xem xét chỉ số này, trong khi giảm khả năng di động của tinh trùng xuất hiện ở 63,3%.

Tuy nhiên, kết quả trên chỉ cho thấy mối liên hệ, không chứng minh stress là nguyên nhân duy chỉ có gây chất lượng tinh trùng kém.

Áp lực mang thai có thể tạo thêm stress

Với các cặp đôi đang cố gắng có con, quá trình này đôi khi trở thành một nguồn gây lo lắng mới. Việc theo dõi ngày rụng trứng, ngày dễ thụ thai, lịch khám và những câu hỏi từ gia đình có thể khiến một vấn đề vốn mang tính riêng tư trở thành một nhiệm vụ phải hoàn thành đúng thời điểm.

Stress có thể ảnh hưởng đến các tín hiệu hormone điều hòa quá trình rụng trứng và kinh nguyệt. Thiếu ngủ, ăn uống thất thường và ít vận động cũng có thể góp phần vào tình trạng này.

Tuy nhiên, stress không tự động dẫn đến vô sinh. Tuổi, chất lượng trứng và tinh trùng, quá trình rụng trứng và các bệnh lý tiềm ẩn đều có vai trò.

Các bác sĩ khuyến nghị ngủ 7-8 giờ, ăn uống điều độ và dành thời gian vận động. Đi bộ, yoga, nghe nhạc hoặc giảm thời gian sử dụng màn hình có thể giúp thư giãn. Tư vấn tâm lý cũng có thể hữu ích khi lo lắng liên quan đến khả năng sinh sản bắt đầu ảnh hưởng đến mối quan hệ.

Không nên trì hoãn việc khám vì cho rằng cần giảm stress trước.

Nguồn: tuoitre.vn


09/Th11/2026

SKĐS – Gan nhiễm mỡ vẫn xuất hiện ở người không uống rượu khi có rối loạn chuyển hóa. Vậy thói quen nào có thể làm tăng nguy cơ này.

Gan nhiễm mỡ thường không gây triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi khám sức khỏe hoặc kiểm tra do một vấn đề khác. Bên cạnh rượu bia, chế độ ăn mất cân đối, ít vận động và các rối loạn chuyển hóa cũng là những yếu tố cần quan tâm để bảo vệ gan.

1. Thường xuyên ăn tối muộn, khẩu phần nhiều năng lượng tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ

Ăn tối muộn không đồng nghĩa với việc gan sẽ bị tổn thương, nhưng thói quen ăn những bữa lớn sát giờ ngủ, ăn vặt nhiều lần hoặc lựa chọn thực phẩm giàu năng lượng, đường và chất béo bão hòa mới cần lưu tâm. Khi năng lượng nạp vào thường xuyên vượt quá nhu cầu, cơ thể có thể tích lũy mỡ, trong đó có mỡ tại gan. Tình trạng này dễ gặp hơn khi đi kèm thừa cân, béo bụng, kháng insulin hoặc đái tháo đường type 2.

Theo hướng dẫn thực hành lâm sàng của Hiệp hội Nghiên cứu Gan châu Âu và Hiệp hội về đái tháo đường và béo phì năm 2024, cải thiện chất lượng chế độ ăn, hạn chế thực phẩm siêu chế biến giàu đường và chất béo bão hòa là những biện pháp quan trọng trong quản lý bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD). Do đó, bạn nên duy trì giờ ăn tương đối ổn định, kiểm soát khẩu phần và hạn chế ăn quá no vào buổi tối.

Một số thói quen trong sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Ảnh AI.

2. Thường xuyên uống nước ép, đồ uống có đường

Nước ép trái cây thường được xem là lựa chọn lành mạnh, nhưng không phải sản phẩm nào cũng có giá trị dinh dưỡng tương đương trái cây nguyên quả. Quá trình ép làm giảm đáng kể lượng chất xơ trong nhiều loại nước ép, trong khi sản phẩm đóng chai còn có thể chứa đường bổ sung.

Uống thường xuyên các loại nước ngọt, trà pha sẵn hoặc đồ uống nhiều đường có thể làm tăng tổng năng lượng nạp vào. Lượng đường cao trong khẩu phần, đặc biệt khi đi kèm thừa năng lượng, có liên quan đến nguy cơ tích tụ mỡ trong gan. Do đó, nên tránh đồ uống có đường và cải thiện chất lượng chế độ ăn. Người dân nên ưu tiên nước lọc, ăn trái cây nguyên quả và đọc nhãn dinh dưỡng để nhận biết lượng đường bổ sung. Người mắc đái tháo đường cần tính lượng carbohydrate từ nước ép vào khẩu phần hằng ngày.

3. Tập thể dục nhưng ngồi liên tục nhiều giờ

Một buổi tập thể dục mỗi ngày có lợi cho sức khỏe, nhưng không nên xem đó là lý do để ngồi liên tục trong phần lớn thời gian còn lại. Ít vận động và hành vi tĩnh tại kéo dài có liên quan đến nguy cơ mắc các rối loạn chuyển hóa, bao gồm MASLD. Hoạt động thể chất giúp cải thiện độ nhạy insulin, kiểm soát cân nặng và giảm lượng mỡ trong gan. Đáng chú ý, vận động vẫn có lợi cho người mắc gan nhiễm mỡ ngay cả khi cân nặng chưa giảm đáng kể.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành thực hiện ít chỉ có 150 – 300 phút hoạt động thể lực aerobic cường độ vừa mỗi tuần, hoặc 75 – 150 phút cường độ mạnh, kết hợp tập tăng cường cơ bắp ít chỉ có 2 ngày mỗi tuần.

Trong sinh hoạt hằng ngày, nên đứng dậy đi lại sau những khoảng thời gian ngồi lâu, đi bộ khi có thể và lựa chọn hình thức vận động phù hợp với tuổi tác, thể trạng.

4. Thường xuyên ngủ không đủ giấc

Thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến cảm giác đói, khả năng điều hòa đường huyết và quá trình chuyển hóa năng lượng. Những thay đổi này có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân và các rối loạn chuyển hóa liên quan đến gan nhiễm mỡ.

Tuy vậy, bằng chứng hiện có không cho phép khẳng định rằng cứ ngủ 5 tiếng mỗi đêm là sẽ bị gan nhiễm mỡ hoặc tổn thương gan. Nguy cơ này còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm chế độ ăn, mức độ vận động, tình trạng chuyển hóa và chất lượng giấc ngủ…

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), người trưởng thành nên ngủ từ 7-9 giờ mỗi ngày. Để cải thiện giấc ngủ, nên duy trì giờ ngủ và giờ thức tương đối ổn định, hạn chế caffeine vào cuối ngày và trao đổi với nhân viên y tế nếu thường xuyên mất ngủ hoặc ngáy to kèm những cơn ngừng thở khi ngủ.

5. Cho rằng cân nặng bình thường đồng nghĩa với gan khỏe mạnh

Mặc dù có cân nặng bình thường, một số người vẫn có thể mắc gan nhiễm mỡ do tích tụ mỡ nội tạng, kháng insulin hoặc rối loạn chuyển hóa. Tình trạng này cũng được ghi nhận ở người châu Á, do đó không nên chỉ dựa vào cân nặng để đánh giá sức khỏe gan.

MASLD là thuật ngữ chỉ bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa, được sử dụng trong hệ thống phân loại bệnh gan hiện nay. Chẩn đoán không chỉ dựa vào việc một người có uống rượu hay không, mà còn cần xác định tình trạng tích tụ mỡ trong gan, các yếu tố nguy cơ chuyển hóa và xem xét những nguyên nhân khác. Các yếu tố cần chú ý gồm vòng eo tăng, đường huyết cao, triglyceride tăng, cholesterol bất thường và tăng huyết áp. Bệnh gan nhiễm mỡ thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng đặc hiệu ở giai đoạn đầu.

Người có cân nặng bình thường nhưng mắc đái tháo đường type 2, rối loạn lipid máu hoặc có các yếu tố nguy cơ khác vẫn nên trao đổi với bác sĩ về việc đánh giá sức khỏe gan khi phù hợp.

Làm gì để bảo vệ gan?

Bệnh gan nhiễm mỡ không phải lúc nào cũng tiến triển thành viêm gan hoặc xơ gan. Tuy nhiên, ở một số người, bệnh có thể tiến triển thành viêm gan nhiễm mỡ, xơ hóa và tổn thương gan nghiêm trọng. Vì vậy, phát hiện yếu tố nguy cơ và điều chỉnh lối sống từ sớm có ý nghĩa quan trọng.

Nên duy trì chế độ ăn đa dạng, tăng rau xanh, trái cây nguyên quả, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn protein phù hợp; hạn chế đồ uống có đường, thực phẩm siêu chế biến và khẩu phần quá lớn. Người thừa cân nên giảm cân từ từ, tránh nhịn ăn cực đoan hoặc giảm cân quá nhanh. Với người mắc MASLD và thừa cân, hướng dẫn năm 2024 cho thấy giảm cân bền vững ít chỉ có 5% có thể giúp giảm mỡ gan; mức giảm 7–10% có thể cải thiện tình trạng viêm, còn mức giảm từ 10% trở lên có thể giúp cải thiện xơ hóa.

Không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc sản phẩm thảo dược quảng cáo giải độc, bổ gan khi chưa được tư vấn, vì một số sản phẩm có thể gây tổn thương gan.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


06/Th11/2026

SKĐS – Những thói quen đơn giản trước khi ngủ có thể giúp giảm ma sát, hạn chế tổn thương cơ học và giảm tóc gãy rụng ở tuổi trung niên.

Vì sao tuổi trung niên tóc gãy rụng nhiều hơn?

Tóc gãy rụng nhiều, thậm chí dẫn đến tóc thưa, hói đầu… ở tuổi trung niên là vấn đề thường gặp khiến nhiều người lo lắng. Tình trạng này dễ dàng nhận thấy qua lượng tóc rụng trên gối mỗi sáng hoặc tóc bám lại trên lược chải, lượng tóc rụng sau khi tắm gội…

Tóc gãy rụng không chỉ liên quan đến thiếu dinh dưỡng hay quá trình lão hóa tự nhiên mà những tác động cơ học như ma sát khi ngủ, chải tóc quá mạnh hoặc buộc tóc quá chặt cũng có thể làm tổn thương thân tóc, khiến tóc dễ gãy hơn. Khi bước vào tuổi trung niên, đặc biệt ở phụ nữ trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, hoạt động của buồng trứng thay đổi, lượng estrogen suy giảm. Sự thay đổi nội tiết có thể ảnh hưởng đến chu kỳ phát triển của tóc, khiến tóc mỏng và thưa hơn ở một số người.

Bên cạnh đó, quá trình lão hóa tự nhiên cũng tác động đến cấu trúc sợi tóc. Lớp biểu bì (cuticle) – lớp bảo vệ bên ngoài thân tóc – có thể bị tổn thương, bào mòn theo thời gian. Khi lớp bảo vệ này suy yếu, tóc dễ mất độ bóng, tăng ma sát và nhạy cảm hơn với các tác động vật lý, từ đó làm tăng nguy cơ khiến tóc gãy rụng nhiều hơn.

3 thói quen trước khi ngủ giúp hạn chế tóc gãy rụng ở tuổi trung niên - Ảnh 1.

Có nhiều nguyên nhân khiến tóc gãy rụng nhiều hơn ở tuổi trung niên. Ảnh AI.

3 thói quen trước khi ngủ giúp bảo vệ mái tóc

Ngoài chế độ dinh dưỡng và chăm sóc tóc phù hợp, một số thói quen trước khi đi ngủ có thể giúp hạn chế tóc gãy rụng do tác động vật lý:

Làm khô tóc đúng cách

Đi ngủ khi tóc còn ẩm, đặc biệt là ngay sau khi gội đầu, có thể làm tăng nguy cơ tổn thương tóc. Khi tiếp xúc với nước, thân tóc trở nên mềm, dễ bị kéo giãn, ma sát hoặc đứt gãy hơn khi chịu tác động cơ học. Khi tóc ẩm tiếp xúc lâu với vỏ gối cũng làm tăng ma sát giữa tóc và bề mặt vải. Môi trường ẩm kéo dài cũng không có lợi cho da đầu, chỉ có là ở người dễ bị gàu hoặc viêm da đầu.

Do đó, nên dùng khăn mềm thấm nhẹ nước, tránh vò hoặc chà xát mạnh. Nếu cần sấy tóc, hãy chọn chế độ nhiệt thấp hoặc mát, giữ máy sấy ở khoảng cách phù hợp và di chuyển liên tục để tránh tập trung nhiệt vào một vị trí; nên để tóc khô trước khi đi ngủ, đồng thời tránh sấy ở nhiệt độ quá cao vì có thể làm tóc khô xơ và dễ gãy.

Chải tóc nhẹ nhàng, gỡ rối đúng cách

Thói quen trước khi ngủ giúp hạn chế tóc gãy rụng ở tuổi trung niên - Ảnh 2.

Sau một ngày dài, tóc có thể bị rối do ma sát, vận động và các hoạt động chăm sóc tóc. Nếu cố gắng gỡ rối bằng cách kéo hoặc chải mạnh, sợi tóc dễ bị kéo căng, tổn thương và gãy rụng.

Vì vậy, trước khi đi ngủ, nên dùng lược răng thưa phù hợp với loại tóc để gỡ rối nhẹ nhàng. Bắt đầu từ phần ngọn, gỡ từng đoạn rồi di chuyển dần lên phía chân tóc; tránh giật mạnh hoặc cố kéo lược qua những nút rối lớn.

Thói quen này giúp giảm lực kéo lên sợi tóc, hạn chế tóc đan rối và gãy do ma sát khi trở mình trong lúc ngủ.

Thả lỏng tóc và giảm ma sát cho tóc

Buộc tóc gọn gàng trước khi ngủ có thể giúp tóc không vướng víu. Tuy nhiên, nếu thường xuyên buộc quá chặt, búi tóc cao hoặc tết tóc sát da đầu, lực kéo lặp đi lặp lại có thể gây tổn thương nang tóc. Tình trạng này được gọi là rụng tóc do lực kéo. Dấu hiệu ban đầu có thể là tóc thưa dần ở vùng trán và thái dương, xuất hiện nhiều sợi tóc gãy, cảm giác đau hoặc căng da đầu, thậm chí đỏ da tại vùng chịu lực kéo. Nếu tình trạng kéo căng kéo dài, nang tóc có thể bị tổn thương vĩnh viễn, dẫn đến rụng tóc có sẹo và khó phục hồi.

Để hạn chế nguy cơ này, nên: Ưu tiên thả lỏng tóc khi ngủ, không búi tóc quá chặt hoặc tết tóc sát da đầu khi đi ngủ. Nếu cần buộc, hãy dùng dây vải mềm, buộc lỏng, tránh tạo lực kéo lên chân tóc; cân nhắc sử dụng vỏ gối bằng lụa hoặc satin để giảm ma sát giữa tóc và bề mặt gối.

Khi nào tóc gãy rụng cần được thăm khám?

Các thói quen chăm sóc tóc trước khi ngủ có thể giúp hạn chế tổn thương cơ học, nhưng không thể giải quyết mọi nguyên nhân khiến tóc gãy rụng nhiều. Tình trạng này còn có thể liên quan đến rụng tóc kiểu di truyền và nội tiết, rụng tóc sau căng thẳng hoặc bệnh lý toàn thân, bệnh tuyến giáp, tác dụng phụ của thuốc, thiếu dinh dưỡng hoặc các bệnh lý da đầu.

Cần phân biệt tóc gãy ngang thân với tóc rụng từ chân tóc. Tóc gãy thường có đầu sợi không đều, không kèm phần chân tóc. Tóc rụng tự nhiên từ nang tóc có thể có một nút nhỏ màu trắng ở đầu chân tóc. Tuy nhiên, chỉ quan sát hình dạng sợi tóc chưa đủ để xác định chính xác nguyên nhân. 

Nên thăm khám bác sĩ da liễu nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

  • Tóc rụng đột ngột, rụng nhiều bất thường hoặc rụng thành từng mảng.
  • Da đầu ngứa nhiều, đau, nóng rát, đỏ, bong vảy, xuất hiện mụn mủ hoặc vết loét.
  • Vùng da đầu rụng tóc nhẵn bóng, mất lỗ nang tóc hoặc có dấu hiệu hình thành sẹo.
  • Rụng tóc đi kèm các biểu hiện toàn thân như mệt mỏi, thay đổi cân nặng hoặc rối loạn kinh nguyệt.

Thay vì tự ý mua và sử dụng các loại thuốc mọc tóc không rõ nguồn gốc, người bị rụng tóc nên thăm khám để xác định nguyên nhân. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ tư vấn cách chăm sóc hoặc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Duy trì thói quen chăm sóc tóc nhẹ nhàng trước khi ngủ là cách đơn giản giúp hạn chế tổn thương thân tóc. Tuy nhiên, nếu tóc rụng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, việc tìm đúng nguyên nhân vẫn là yếu tố quan trọng để bảo vệ mái tóc.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


02/Th11/2026

Da khô ráp, ngứa kéo dài, nhợt nhạt hoặc sẫm màu bất thường có thể là dấu hiệu cho thấy chức năng thận suy giảm.

Thận có nhiệm vụ lọc chất thải khỏi máu, điều hòa lượng nước và khoáng chất trong cơ thể, đồng thời sản xuất hormone kích thích tạo hồng cầu. Khi chức năng thận suy giảm, các chất thải và dịch dư thừa tích tụ, mất cân bằng khoáng chất có thể gây ra những biểu hiện bất thường trên da.

Da khô, bong tróc

Theo Times of India, da khô ráp hoặc bong vảy là tình trạng có thể gặp ở người mắc bệnh thận mạn. Khi chức năng thận suy giảm, mất cân bằng khoáng chất, chỉ có là canxi và phốt pho góp phần gây ra những thay đổi ở da. Một số người còn giảm tiết mồ hôi, khiến da dễ khô, sần sùi, nứt nẻ.

Tình trạng này có thể xuất hiện ở tay, chân, lưng hoặc nhiều vùng trên cơ thể. Tuy nhiên, da khô cũng thường do thời tiết hanh khô, tắm nước nóng hoặc sử dụng chất tẩy rửa mạnh.

Da ngứa có thể là dấu hiệu suy giảm chức năng thận. Ảnh minh họa: AI

Da ngứa có thể là dấu hiệu suy giảm chức năng thận. Ảnh minh họa: AI

Ngứa kéo dài

Ngứa dai dẳng, đôi khi lan rộng khắp cơ thể mà không có phát ban rõ rệt, có thể xuất hiện ở người mắc bệnh thận mạn, chỉ có là khi bệnh tiến triển nặng. Ngứa có thể tăng về đêm, gây mất ngủ và khiến người bệnh gãi nhiều, dẫn đến trầy xước hoặc nhiễm trùng da.

Nguyên nhân có thể liên quan đến sự tích tụ chất thải trong máu, rối loạn cân bằng khoáng chất, tình trạng viêm. Nếu ngứa kéo dài không rõ nguyên nhân, không cải thiện dù đã chăm sóc da phù hợp hoặc đi kèm mệt mỏi, người bệnh nên đi khám để xác định chính xác nguyên nhân.

Da nhợt nhạt

Làn da nhợt nhạt, thiếu sức sống có thể liên quan đến thiếu máu do bệnh thận mạn. Thận khỏe mạnh sản xuất hormone erythropoietin, kích thích tủy xương tạo hồng cầu. Khi thận tổn thương, lượng hormone này có thể giảm, khiến cơ thể sản xuất ít hồng cầu hơn.

Hồng cầu vận chuyển oxy đến các mô và cơ quan, khi số lượng hồng cầu giảm, da có thể nhợt nhạt, đặc biệt ở mặt, môi hoặc niêm mạc mắt. Người bệnh còn có thể mệt mỏi, chóng mặt, giảm khả năng vận động hoặc khó thở khi gắng sức.

Thiếu máu cũng có thể do thiếu sắt, thiếu vitamin hoặc mất máu. Nếu da nhợt nhạt kéo dài và kèm mệt mỏi bất thường, người bệnh nên kiểm tra chức năng thận theo chỉ định của bác sĩ.

Da đổi màu bất thường

Một số người mắc bệnh thận mạn tiến triển có thể nhận thấy da chuyển sang màu xám hoặc nâu. Biểu hiện này có thể liên quan đến những thay đổi trong chuyển hóa sắc tố, viêm kéo dài và sự tích tụ các chất trong cơ thể khi thận không lọc máu hiệu quả. Tình trạng này cũng liên quan đến ánh nắng, thay đổi nội tiết hoặc một số bệnh lý khác, theo Hindustan Times.

Da phù nề

Thận suy giảm chức năng có thể khiến cơ thể giữ muối và nước, gây phù ở bàn chân, mắt cá chân, bàn tay hoặc vùng quanh mắt. Người bệnh có thể nhận thấy mí mắt sưng vào buổi sáng, giày dép chật hơn hoặc hai chân phù rõ vào cuối ngày.

Phù nề cũng có thể liên quan đến bệnh tim, bệnh gan hoặc tác dụng phụ của thuốc. Nếu tình trạng sưng phù kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm nước tiểu có bọt, tăng cân nhanh bất thường, người bệnh nên được kiểm tra sớm.

Nguồn: vnexpress.net


31/Th10/2026

Có người ngạc nhiên mình nhiều năm duy trì cân nặng ở mức lý tưởng so với chiều cao, ăn nhiều rau xanh, trái cây và ít ăn đồ ngọt, bất ngờ phát hiện đường huyết lúc đói ở mức rất cao.

Không béo phì, ít ăn ngọt, ăn nhiều rau xanh,…sao tôi vẫn mắc đái tháo đường? - Ảnh 1.

Dù thân hình mảnh mai vẫn có thể mắc đái tháo đường do nhiều yếu tố khác – Ảnh minh họa

Theo bác sĩ, đái tháo đường không chỉ liên quan đến béo phì hay ăn nhiều đường, mà còn có nhiều yếu tố nguy cơ khác.

Người không béo vẫn có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường

Một người chia sẻ bản thân nhiều năm duy trì cân nặng ở mức lý tưởng, thường ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nhiều nước, ít ăn đồ ngọt và mỗi sáng chỉ uống một ly cà phê sữa. Tuy nhiên kết quả xét nghiệm cho thấy glucose máu đạt 251 mg/dL, tương đương 13,9 mmol/L, cao hơn đáng kể so với ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường được ghi trên phiếu xét nghiệm.

Trước kết quả này, người này bày tỏ bất ngờ vì cho rằng mình không có những thói quen thường được liên hệ với bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên người này cũng thừa nhận ít vận động, ăn uống không đúng bữa và thường thức khuya.

Trường hợp trên đặt ra câu hỏi: Vì sao người không thừa cân, ít ăn đồ ngọt vẫn có thể mắc đái tháo đường?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, cho hay nguyên nhân gây đái tháo đường rất đa dạng, không thể chỉ dựa vào cân nặng hay lượng đồ ngọt tiêu thụ để đánh giá nguy cơ mắc bệnh.

Ngoài tình trạng thừa cân, béo phì và chế độ ăn uống, yếu tố di truyền cũng có thể đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, một số bệnh lý liên quan đến tuyến tụy và tình trạng rối loạn dung nạp glucose cũng cần được xem xét khi đánh giá nguyên nhân tăng đường huyết.

“Vì vậy việc một người có vóc dáng gầy, ít ăn đồ ngọt không đồng nghĩa với việc người đó không có nguy cơ mắc đái tháo đường”, bác sĩ Mạnh cho hay.

Ít vận động, thức khuya cũng là những yếu tố nguy cơ

Bên cạnh đó, bác sĩ Mạnh nhận định việc có thói quen ít vận động, ăn uống không đúng bữa và thức khuya “là những yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa”.

“Lối sống thiếu vận động, sinh hoạt không điều độ có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch và rối loạn nội tiết.

Tuy nhiên không thể từ một vài thói quen sinh hoạt mà kết luận đó là nguyên nhân trực tiếp khiến một người mắc đái tháo đường.

Để đánh giá đầy đủ, cần xem xét tiền sử gia đình, tình trạng sức khỏe, các bệnh lý đi kèm và kết quả thăm khám, xét nghiệm”, bác sĩ Mạnh khuyến cáo.

Đặc biệt, đường huyết tăng cao không phải lúc nào cũng đi kèm với biểu hiện thừa cân, béo phì. Do đó người có cân nặng bình thường vẫn cần chú ý các dấu hiệu bất thường và chủ động kiểm tra sức khỏe khi có nguy cơ.

Bên cạnh đó bác sĩ khuyến cáo nếu xuất hiện khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân,…. cần đi khám sớm. Trường hợp đường huyết cao kèm nôn ói, đau bụng, thở nhanh sâu, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức cần được cấp cứu vì có thể là dấu hiệu của biến chứng cấp tính.

Các chuyên gia khuyến cáo không nên chỉ dựa vào cân nặng, thói quen ăn ngọt hay cảm giác cơ thể khỏe mạnh để loại trừ nguy cơ đái tháo đường.

Nguồn: tuoitre.vn


28/Th10/2026

Có người ngạc nhiên mình nhiều năm duy trì cân nặng ở mức lý tưởng so với chiều cao, ăn nhiều rau xanh, trái cây và ít ăn đồ ngọt, bất ngờ phát hiện đường huyết lúc đói ở mức rất cao.

Không béo phì, ít ăn ngọt, ăn nhiều rau xanh,…sao tôi vẫn mắc đái tháo đường? - Ảnh 1.

Dù thân hình mảnh mai vẫn có thể mắc đái tháo đường do nhiều yếu tố khác – Ảnh minh họa

Theo bác sĩ, đái tháo đường không chỉ liên quan đến béo phì hay ăn nhiều đường, mà còn có nhiều yếu tố nguy cơ khác.

Người không béo vẫn có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường

Một người chia sẻ bản thân nhiều năm duy trì cân nặng ở mức lý tưởng, thường ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nhiều nước, ít ăn đồ ngọt và mỗi sáng chỉ uống một ly cà phê sữa. Tuy nhiên kết quả xét nghiệm cho thấy glucose máu đạt 251 mg/dL, tương đương 13,9 mmol/L, cao hơn đáng kể so với ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường được ghi trên phiếu xét nghiệm.

Trước kết quả này, người này bày tỏ bất ngờ vì cho rằng mình không có những thói quen thường được liên hệ với bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên người này cũng thừa nhận ít vận động, ăn uống không đúng bữa và thường thức khuya.

Trường hợp trên đặt ra câu hỏi: Vì sao người không thừa cân, ít ăn đồ ngọt vẫn có thể mắc đái tháo đường?

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, cho hay nguyên nhân gây đái tháo đường rất đa dạng, không thể chỉ dựa vào cân nặng hay lượng đồ ngọt tiêu thụ để đánh giá nguy cơ mắc bệnh.

Ngoài tình trạng thừa cân, béo phì và chế độ ăn uống, yếu tố di truyền cũng có thể đóng vai trò quan trọng. Bên cạnh đó, một số bệnh lý liên quan đến tuyến tụy và tình trạng rối loạn dung nạp glucose cũng cần được xem xét khi đánh giá nguyên nhân tăng đường huyết.

“Vì vậy việc một người có vóc dáng gầy, ít ăn đồ ngọt không đồng nghĩa với việc người đó không có nguy cơ mắc đái tháo đường”, bác sĩ Mạnh cho hay.

Ít vận động, thức khuya cũng là những yếu tố nguy cơ

Bên cạnh đó, bác sĩ Mạnh nhận định việc có thói quen ít vận động, ăn uống không đúng bữa và thức khuya “là những yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe chuyển hóa”.

“Lối sống thiếu vận động, sinh hoạt không điều độ có thể liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, trong đó có rối loạn chuyển hóa, bệnh tim mạch và rối loạn nội tiết.

Tuy nhiên không thể từ một vài thói quen sinh hoạt mà kết luận đó là nguyên nhân trực tiếp khiến một người mắc đái tháo đường.

Để đánh giá đầy đủ, cần xem xét tiền sử gia đình, tình trạng sức khỏe, các bệnh lý đi kèm và kết quả thăm khám, xét nghiệm”, bác sĩ Mạnh khuyến cáo.

Đặc biệt, đường huyết tăng cao không phải lúc nào cũng đi kèm với biểu hiện thừa cân, béo phì. Do đó người có cân nặng bình thường vẫn cần chú ý các dấu hiệu bất thường và chủ động kiểm tra sức khỏe khi có nguy cơ.

Bên cạnh đó bác sĩ khuyến cáo nếu xuất hiện khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân,…. cần đi khám sớm. Trường hợp đường huyết cao kèm nôn ói, đau bụng, thở nhanh sâu, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức cần được cấp cứu vì có thể là dấu hiệu của biến chứng cấp tính.

Các chuyên gia khuyến cáo không nên chỉ dựa vào cân nặng, thói quen ăn ngọt hay cảm giác cơ thể khỏe mạnh để loại trừ nguy cơ đái tháo đường.

Nguồn: tuoitre.vn


26/Th10/2026

SKĐS – Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm do virus cúm gây ra, có thể gặp ở mọi lứa tuổi và đôi khi dẫn đến biến chứng nguy hiểm.

Trong 4 nhóm virus cúm A, B, C và D, cúm A và cúm B là hai nhóm gây bệnh cúm mùa phổ biến ở người. Nhận biết đúng đặc điểm của từng nhóm virus và các dấu hiệu cảnh báo bệnh trở nặng giúp người dân chủ động phòng ngừa, thăm khám và điều trị kịp thời.

1. Có những loại virus cúm nào?

Cúm mùa do virus cúm thuộc họ Orthomyxoviridae gây ra. Virus cúm được phân thành 4 type chính là A, B, C và D. Tuy nhiên, không phải cả 4 type đều gây bệnh cúm mùa phổ biến ở người.

Cúm A và cúm B là hai tác nhân chủ yếu gây các đợt cúm mùa ở người, có thể lưu hành và gây dịch theo mùa. Cúm C thường gây bệnh nhẹ hơn, trong khi virus cúm D chủ yếu được ghi nhận ở gia súc và hiện chưa được xác định là nguyên nhân gây bệnh ở người.

  • Cúm A

Virus cúm A có khả năng biến đổi di truyền và được phân chia thành nhiều phân type dựa trên hai protein bề mặt là hemagglutinin (H) và neuraminidase (N). Một số phân type như A(H1N1) và A(H3N2) có thể lưu hành ở người và gây các đợt cúm mùa.

Cúm A có khả năng gây dịch trên diện rộng. Một số chủng virus cúm A còn có thể gây đại dịch khi xuất hiện những biến đổi lớn, khiến cộng đồng có ít hoặc chưa có miễn dịch phù hợp.

Nhận diện các loại cúm mùa thường gặp ở người- Ảnh 1.

Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm do virus cúm gây ra, có thể gặp ở mọi lứa tuổi. Ảnh AI

Bệnh có thể diễn biến từ nhẹ đến nặng, tùy thuộc vào chủng virus, độ tuổi, tình trạng miễn dịch và các bệnh lý nền của người mắc. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch có nguy cơ cao gặp biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp và làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có.

  • Cúm B

Virus cúm B cũng là nguyên nhân quan trọng gây cúm mùa ở người. Khác với cúm A, virus cúm B không được phân loại thành các phân type H và N tương tự, mà được chia thành các dòng virus.

Triệu chứng cúm B có thể tương tự cúm A, bao gồm sốt, ho, đau họng, đau đầu, đau mỏi cơ và mệt mỏi. Bệnh không phải lúc nào cũng nhẹ hơn cúm A; cúm B vẫn có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở trẻ em và những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Vì vậy, người dân không nên chủ quan hoặc tự đánh giá mức độ nguy hiểm của bệnh chỉ dựa trên loại virus cúm.

  • Cúm C

Virus cúm C ít được ghi nhận gây các đợt dịch lớn ở người. Nhiễm virus cúm C thường gây triệu chứng nhẹ, có thể giống cảm lạnh thông thường như sổ mũi, ho, đau họng và sốt nhẹ.

Tuy nhiên, các biểu hiện lâm sàng không đủ để xác định chính xác người bệnh nhiễm virus cúm type nào. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm để xác định tác nhân gây bệnh.

  • Cúm D

Virus cúm D chủ yếu được phát hiện ở gia súc, đặc biệt là bò. Hiện chưa có bằng chứng xác nhận virus cúm D là nguyên nhân gây bệnh cúm ở người. Do đó, virus này không được xem là tác nhân phổ biến gây cúm mùa ở người.

2. Dấu hiệu nhận biết cúm mùa cần theo dõi

Cúm mùa thường khởi phát tương đối đột ngột. Người bệnh có thể sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt mỏi, ho, đau họng, sổ mũi hoặc nghẹt mũi. Một số người, đặc biệt là trẻ em, có thể kèm theo buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy.

Các triệu chứng cúm mùa có thể giống cảm lạnh thông thường hoặc một số bệnh nhiễm trùng đường hô hấp khác. Tuy nhiên, cúm thường khởi phát đột ngột hơn và có thể gây sốt, đau mỏi cơ, mệt mỏi rõ rệt. Chỉ dựa vào triệu chứng, người bệnh khó xác định chính xác mình mắc cúm A hay cúm B.

Virus cúm có thể lưu hành quanh năm, nhưng hoạt động của virus và số ca mắc có thể tăng vào những thời điểm chỉ có định tùy theo khu vực, thời tiết và tình hình dịch tễ. Vì vậy, không nên chỉ cảnh giác với bệnh vào một vài tháng cố định trong năm.

3. Khi nào người mắc cúm cần đi khám?

Phần lớn người mắc cúm có thể hồi phục sau vài ngày đến khoảng một tuần, mặc dù ho và cảm giác mệt mỏi có thể kéo dài hơn. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể tiến triển nặng và cần được chăm sóc y tế kịp thời.

Người bệnh cần đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu như sốt cao kéo dài, tình trạng mệt mỏi tăng lên, ho nặng hơn, khó thở hoặc đau tức ngực. Đặc biệt, nếu xuất hiện khó thở rõ rệt, tím môi, lú lẫn, co giật, mất nước nghiêm trọng hoặc giảm tỉnh táo, cần cấp cứu ngay.

Ở trẻ em, các dấu hiệu cảnh báo gồm thở nhanh hoặc khó thở, lồng ngực rút lõm khi thở, li bì, co giật, không uống được hoặc tiểu ít bất thường. Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi mạn tính, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi nghi mắc cúm.

Để phòng bệnh, người dân nên tiêm vaccine cúm mùa theo khuyến cáo, rửa tay thường xuyên, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp. Người mắc cúm nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và không tự ý sử dụng kháng sinh vì thuốc này không có tác dụng tiêu diệt virus cúm.

Thuốc kháng virus có thể được bác sĩ chỉ định trong một số trường hợp, đặc biệt với người có nguy cơ cao hoặc bệnh diễn biến nặng. Điều trị thường có lợi chỉ có khi bắt đầu sớm, nhưng người bệnh nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao vẫn cần được đánh giá điều trị ngay cả khi đã xuất hiện triệu chứng hơn 48 giờ.

Cúm mùa không phải lúc nào cũng là bệnh nhẹ. Chủ động tiêm vaccine, thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm và nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

Nguồn: Suckhoedoisong.vn


23/Th10/2026

Da dễ bầm tím dù va chạm nhẹ có thể liên quan đến lão hóa, tác dụng phụ của thuốc, thiếu hụt dinh dưỡng hoặc những bất thường về tiểu cầu, đông máu.

Nhiều người chỉ phát hiện vết bầm ở tay, chân khi thay quần áo hoặc tắm rửa mà không nhớ đã va vào đâu. Dưới da có nhiều mao mạch nhỏ, dễ tổn thương khi va chạm. Lực tác động có thể làm vỡ mạch máu, khiến máu rò rỉ vào mô xung quanh và tạo thành vết bầm dù da không bị rách. Vết bầm thường chuyển từ đỏ, tím xanh sang xanh lục, vàng rồi nhạt dần khi cơ thể hấp thu lượng máu này. Mức độ bầm phụ thuộc vào lực va chạm, vị trí tổn thương và khả năng bảo vệ, cầm máu của cơ thể.

Mạch máu dưới da dễ tổn thương theo tuổi tác

Theo Mayo Clinic, người lớn tuổi thường dễ bị bầm tím hơn do da mỏng dần và mất một phần lớp mỡ có tác dụng đệm, bảo vệ mạch máu khỏi va chạm. Các mô nâng đỡ mạch máu cũng thay đổi theo tuổi tác, khiến những tác động nhỏ dễ gây tổn thương hơn.

Vết bầm thường xuất hiện ở cẳng tay, bàn tay và cẳng chân, những vùng ít được lớp mỡ bảo vệ hoặc thường xuyên va chạm với đồ vật. Ở người lớn tuổi, vết bầm có thể lớn hơn so với mức độ va chạm và mất nhiều thời gian hơn để mờ đi.

Vết bầm tím ở đầu gối có thể hình thành khi các mạch máu nhỏ dưới da bị tổn thương do va chạm. Ảnh minh họa: AI

Vết bầm tím ở đầu gối có thể hình thành khi các mạch máu nhỏ dưới da bị tổn thương do va chạm. Ảnh minh họa: AI

Một số loại thuốc

Thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu có thể làm máu khó đông hơn, khiến tình trạng chảy máu từ những mạch máu nhỏ kéo dài và hình thành vết bầm rõ hơn.

Một số thuốc giảm đau chống viêm không steroid cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng tiểu cầu. Ngoài ra, một số thuốc chống trầm cảm có thể làm thay đổi hoạt động của tiểu cầu, trong khi corticosteroid dùng kéo dài có thể khiến da mỏng và dễ tổn thương hơn.

Nếu nhận thấy mình dễ bầm tím hơn sau khi bắt đầu dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để đánh giá nguy cơ và tương tác thuốc. Không tự ý ngừng thuốc chống đông, thuốc tim mạch hoặc thuốc điều trị bệnh mạn tính vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng.

Thiếu hụt dinh dưỡng

Vitamin C tham gia tổng hợp collagen, thành phần quan trọng giúp duy trì cấu trúc và độ bền của da, thành mạch. Thiếu vitamin C nghiêm trọng có thể khiến mạch máu dễ tổn thương, gây bầm tím, chảy máu chân răng và chậm lành vết thương.

Vitamin K đóng vai trò trong quá trình đông máu. Khi cơ thể thiếu vitamin này, khả năng cầm máu có thể bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, tình trạng thiếu vitamin C hoặc K đủ nghiêm trọng để gây bầm tím không phổ biến ở người có chế độ ăn cân bằng.

Thiếu sắt cũng cần được lưu ý khi vết bầm đi kèm da xanh xao, mệt mỏi hoặc khó thở. Dù vậy, thiếu sắt không phải nguyên nhân thường gặp trực tiếp gây bầm tím ở tất cả mọi người. Tình trạng này có thể liên quan đến giảm tiểu cầu trong một số trường hợp.

Người thường xuyên bị bầm tím không nên tự uống vitamin hoặc sắt với suy đoán cơ thể đang thiếu chất. Khám và xét nghiệm khi cần thiết giúp xác định nguyên nhân, tránh bổ sung không phù hợp.

Rối loạn tiểu cầu và đông máu

Tiểu cầu là thành phần của máu giúp hình thành nút cầm máu khi mạch máu bị tổn thương. Nếu số lượng tiểu cầu giảm hoặc chức năng tiểu cầu bất thường, cơ thể có thể khó kiểm soát chảy máu, khiến vết bầm xuất hiện dễ dàng hơn.

Một số bệnh lý di truyền như bệnh von Willebrand và bệnh máu khó đông cũng ảnh hưởng đến khả năng đông máu. Người mắc các bệnh này có thể bị bầm tím nhiều, chảy máu cam kéo dài, chảy máu lâu sau vết cắt nhỏ hoặc có kinh nguyệt nhiều bất thường.

Ngoài ra, một số bệnh về gan, bệnh tự miễn và bệnh lý ảnh hưởng đến tủy xương có thể tác động đến số lượng tiểu cầu hoặc các yếu tố đông máu.

Với vết bầm do va chạm nhẹ, có thể chườm lạnh qua một lớp khăn trong khoảng 15-20 phút mỗi lần, chỉ có là trong ngày đầu hoặc hai ngày đầu, để giảm sưng và hạn chế máu rò rỉ thêm. Phần lớn vết bầm sẽ tự mờ trong khoảng một đến hai tuần, tùy kích thước và mức độ tổn thương. Nếu vết bầm ngày càng lớn, đau dữ dội, sưng căng hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên được kiểm tra thay vì chờ tự khỏi.

Nguồn: vnexpress.net


21/Th10/2026

SKĐS – Bụng to không phải lúc nào cũng do ăn nhiều, cũng như ăn ít chưa chắc đã là cách ăn phù hợp để kiểm soát cân nặng và giữ vòng eo thon gọn.
  • Mỡ dưới da là lớp mỡ có thể véo được, chủ yếu ảnh hưởng đến thẩm mỹ. 
  • Mỡ nội tạng nằm sâu trong ổ bụng, bao quanh gan, tụy và các cơ quan khác, có liên quan đến kháng insulin và nguy cơ tim mạch, chuyển hóa. Một số người dù cân nặng không cao vẫn tích nhiều mỡ nội tạng.

Ngoài mỡ, bụng còn có thể trông to vì những lý do khác: đầy hơi, chướng bụng do táo bón hoặc rối loạn tiêu hóa (bụng thường căng hơn vào cuối ngày); tư thế ưỡn hông, cong lưng, cơ bụng yếu khiến bụng nhô ra; hoặc do thay đổi nội tiết theo tuổi, khi mỡ có xu hướng dồn về vùng bụng nhiều hơn, đặc biệt ở phụ nữ thời kỳ mãn kinh.

Cách đơn giản để theo dõi là đo vòng eo ngang rốn vào buổi sáng, sau khi đi vệ sinh. Theo tiêu chuẩn thường dùng cho người châu Á, vòng eo từ 90cm ở nam và từ 80cm ở nữ được xem là béo bụng.

2. Ăn ít nhưng thực tế có thật sự ít? 

Tại sao ăn ít mà bụng vẫn to? - Ảnh 1.

Bụng to dù ăn ít thường là kết quả của nhiều yếu tố cộng lại, đôi khi còn là tín hiệu của một bệnh lý cần được kiểm tra. Nguồn ảnh minh họa Pexels.

Năng lượng ẩn trong đồ uống và đồ ăn vặt: Trà sữa, nước ngọt, nước ép đóng chai, cà phê sữa đường có thể chiếm lượng calo đáng kể mà nhiều người không tính vào bữa ăn. Một vài miếng bánh, nắm hạt ăn vặt cũng cộng dồn nhanh.

Rượu bia: Khi rượu vào cơ thể, gan ưu tiên chuyển hóa cồn, quá trình đốt mỡ bị tạm thời giảm xuống. Uống rượu bia thường xuyên là một nguyên nhân quen thuộc của vòng bụng to.

Ước lượng thấp lượng ăn thực tế: Các nghiên cứu về khai báo khẩu phần cho thấy nhiều người có xu hướng nhớ và ước lượng lượng thức ăn thấp hơn thực tế. Ghi lại nhật ký ăn uống trong 3 đến 5 ngày thường giúp khẩu phần ăn thêm bị bỏ quên.

Thiếu protein, mất cơ: Ăn ít nhưng thiếu đạm kéo dài khiến cơ bắp hao hụt, mức tiêu hao năng lượng giảm, cơ thể dễ tích mỡ hơn và phần bụng cũng kém săn chắc. Nhịn ăn hoặc ăn kiêng quá nghiêm ngặt còn dễ dẫn đến những đợt ăn bù, làm tình hình tệ hơn.

Chất lượng bữa ăn: Chế độ ăn nhiều tinh bột tinh chế, đồ chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn thường làm tăng nguy cơ tích mỡ bụng, dù lượng ăn không nhiều. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), đường tự do nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng mỗi ngày.

3. Các nguyên nhân khác khiến bụng to

Ngồi nhiều, cơ lõi yếu

Ngồi lâu làm giảm lượng năng lượng tiêu hao trong ngày, đồng thời các cơ sâu của thân người (cơ ngang bụng, cơ lưng, cơ sàn chậu) ít được huy động, khiến thành bụng kém săn chắc và bụng dễ nhô ra. Ngồi cong lưng, ưỡn hông cũng làm bụng trông to hơn thực tế.

Cần lưu ý, tập cơ bụng không giúp giảm mỡ riêng ở vùng bụng. Cơ thể huy động mỡ từ khắp nơi, chứ không chỉ từ chỗ đang tập. Tập cơ lõi giúp thành bụng chắc, tư thế tốt hơn và hình thể gọn hơn, nhưng để giảm mỡ vẫn cần giảm tổng mỡ cơ thể.

Thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài

Thức khuya, ngủ không đủ giấc làm tăng cortisol, hormone liên quan đến việc tích mỡ vùng bụng khi duy trì ở mức cao lâu dài. Thiếu ngủ cũng làm hormone gây đói (ghrelin) tăng và hormone gây no (leptin) giảm, khiến bạn thèm đồ ngọt, đồ béo, chỉ có là về đêm. Căng thẳng kéo dài làm nhiều người ăn để xoa dịu cảm xúc, kể cả khi không thật sự đói.

4. Biện pháp khắc phục

Về ăn uống

Mỗi bữa nên có đủ nhóm chất: protein (cá, trứng, đậu phụ, thịt nạc), rau xanh nhiều chất xơ, tinh bột chất lượng như gạo lứt, yến mạch, khoai lang. Hạn chế đồ uống có đường, rượu bia, đồ chiên rán. Chất xơ khoảng 25 – 30 g mỗi ngày giúp no lâu và hỗ trợ tiêu hóa. Nên ăn đều 3 bữa, tránh nhịn ăn rồi ăn bù, và để khoảng cách hợp lý giữa bữa tối và giờ đi ngủ.

Về vận động

Kết hợp vận động aerobic (đi bộ nhanh, bơi lội, đạp xe) khoảng 150 phút mỗi tuần với tập kháng lực và tập cơ lõi. Với người ngồi nhiều, nên đứng dậy đi lại vài phút mỗi giờ.

Về giấc ngủ và stress

Ngủ đủ 7 – 8 tiếng, giữ giờ ngủ và giờ thức ổn định, phòng ngủ tối và mát. Các kỹ thuật thở chậm, đi bộ ngoài trời hay trò chuyện với người thân đều có thể giúp giảm căng thẳng, ngủ ngon hơn.

Khi nào cần đi khám?

Bụng to không phải lúc nào cũng do lối sống. Nên đến cơ sở y tế nếu bụng to lên nhanh bất thường, căng cứng hoặc đau; kèm sụt cân không chủ ý, phù chân, vàng da, mệt mỏi kéo dài; kinh nguyệt rối loạn, rậm lông, mụn nhiều; hoặc đầy hơi, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài. Một số bệnh lý về gan, tuyến giáp, nội tiết, buồng trứng hay đường tiêu hóa có thể gây tình trạng này, cần được bác sĩ thăm khám và xét nghiệm.

Nguồn: suckhoedoisong.vn


19/Th10/2026

Ngồi hàng giờ tại bàn làm việc, trên ô tô hoặc máy bay thường khiến chân mỏi và nặng nề. Phần lớn trường hợp chỉ là cảm giác khó chịu do ít vận động, nhưng ngồi bất động trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở tĩnh mạch sâu, đặc biệt ở người có yếu tố nguy cơ.

Nhận biết sớm dấu hiệu ở chân và triệu chứng bất thường khi thở có thể giúp tránh những biến chứng nguy hiểm – Ảnh: AI

Cục máu đông hình thành trong tĩnh mạch sâu, thường ở chân, được gọi là huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT). Nếu một phần cục máu đông bong ra, di chuyển theo dòng máu đến phổi và làm tắc mạch, tình trạng này được gọi là thuyên tắc phổi, có thể đe dọa tính mạng.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ngồi bất động trong thời gian dài có thể khiến máu lưu thông chậm hơn ở chân, tạo điều kiện hình thành huyết khối. Nguy cơ được chú ý nhiều ở những người làm văn phòng, hoặc chuyến đi kéo dài hơn 4 giờ bằng máy bay, ô tô, xe khách hoặc tàu hỏa. 

Tuy nhiên, không phải cứ ngồi lâu là sẽ có cục máu đông; nguy cơ còn phụ thuộc vào sức khỏe và các yếu tố đi kèm.

Những ai cần đặc biệt chú ý cục máu đông?

Người từng bị huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi có nguy cơ tái phát cao hơn. Một số yếu tố khác cũng làm tăng nguy cơ, gồm: Vừa trải qua phẫu thuật, chấn thương hoặc nằm viện; Mang thai hoặc trong thời gian sau sinh; Sử dụng thuốc tránh thai chứa estrogen hoặc liệu pháp hormone có estrogen; 

Mắc ung thư hoặc đang điều trị ung thư; Thừa cân, béo phì, tuổi cao hoặc có rối loạn đông máu di truyền; Có người thân từng bị huyết khối hoặc mắc một số bệnh mạn tính làm tăng nguy cơ.

Những yếu tố này có thể cộng hưởng với tình trạng ít vận động. Vì vậy, người có tiền sử huyết khối hoặc nhiều yếu tố nguy cơ nên trao đổi với bác sĩ về biện pháp phòng ngừa, chỉ có là trước chuyến đi dài.

4 dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua

Huyết khối tĩnh mạch sâu đôi khi không gây triệu chứng rõ ràng. Khi có biểu hiện, người bệnh có thể gặp:

Một bên chân sưng bất thường: Bắp chân hoặc cả chân sưng hơn bên còn lại, không giải thích được bằng chấn thương.

Đau hoặc căng tức chân: Cơn đau có thể xuất hiện ở bắp chân hoặc đùi, đôi khi rõ hơn khi đứng hoặc đi lại.

Vùng da nóng, đổi màu: Da tại vùng bị ảnh hưởng có thể ấm hơn, đỏ hoặc sẫm màu hơn bình thường.

Cảm giác đau kèm sưng kéo dài: Đặc biệt đáng chú ý khi xuất hiện sau một thời gian bất động hoặc ở người có yếu tố nguy cơ.

Không thể xác định có cục máu đông chỉ bằng cách quan sát chân. Nếu xuất hiện sưng hoặc đau một bên chân không rõ nguyên nhân, hãy đi khám càng sớm càng tốt để được đánh giá.

Điều nguy hiểm chỉ có là một phần cục máu đông di chuyển đến phổi. Hãy gọi cấp cứu nếu xuất hiện khó thở đột ngột, đau ngực tăng khi hít sâu hoặc ho, tim đập nhanh bất thường, ho ra máu, choáng váng hoặc ngất. Không nên chờ xem triệu chứng có tự hết hay không.

Thuyên tắc phổi có thể xảy ra ngay cả khi người bệnh không nhận thấy dấu hiệu huyết khối ở chân trước đó. Vì vậy, khó thở hoặc đau ngực đột ngột cần được xử trí khẩn cấp, đặc biệt sau một chuyến đi dài hoặc thời gian bất động kéo dài.

Làm thế nào để giảm nguy cơ hình thành cục máu đông khi phải ngồi lâu?

Nếu làm việc tại văn phòng, hãy tạo thói quen đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế thường xuyên thay vì ngồi liên tục hàng giờ. Khi đi đường dài, CDC khuyến nghị nên vận động và đi bộ khoảng mỗi 1-2 giờ nếu điều kiện cho phép.

Ngay cả khi chưa thể đứng lên, bạn vẫn có thể thực hiện một số động tác đơn giản:

Nhấc gót chân lên xuống trong khi mũi chân vẫn đặt trên sàn.

Nhấc mũi chân lên xuống khi gót chân giữ trên sàn.

Duỗi chân, co duỗi cổ chân và siết nhẹ cơ bắp chân nhiều lần.

Mặc quần áo thoải mái, tránh tư thế khiến chân bị bó chặt trong thời gian dài.

Uống nước đều đặn giúp duy trì tình trạng đủ nước, nhưng không thể thay thế việc vận động hoặc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ huyết khối. Người có nguy cơ cao nên hỏi bác sĩ liệu có cần sử dụng vớ áp lực y khoa hay biện pháp phòng ngừa khác. Không tự uống aspirin hoặc thuốc chống đông để phòng huyết khối nếu chưa có chỉ định.

Ngồi lâu không đồng nghĩa chắc chắn sẽ hình thành cục máu đông. Điều quan trọng là tránh bất động kéo dài, nhận biết các yếu tố nguy cơ và không bỏ qua tình trạng sưng đau bất thường ở một bên chân. Nếu xuất hiện khó thở hoặc đau ngực đột ngột, cần cấp cứu ngay.

Nguồn: tuoitre.vn







Bản quyền thuộc về Bệnh Viện Thẩm Mỹ Ngô Mộng Hùng. Mọi hành vi sao chép hoặc sử dụng thương hiệu khi chưa có sự đồng ý đều là trái pháp luật.

HOTLINE: 093 3001300