SKĐS – Ăn chay thường được xem là lựa chọn tốt cho sức khỏe và kiểm soát cân nặng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít người vẫn tăng mỡ bụng dù không ăn thịt. Vậy nguyên nhân do đâu?
1. Người ăn chay vẫn có thể thừa cân
Chế độ ăn chay được nhiều nghiên cứu ghi nhận có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch, kiểm soát huyết áp và giảm nguy cơ một số bệnh mạn tính. Việc loại bỏ thịt khỏi khẩu phần không đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ tự động duy trì cân nặng hợp lý.
Trong thực tế, nhiều trường hợp người ăn chay nhưng vẫn thừa cân, đặc biệt là béo phì vùng bụng. Đây là tình trạng tích tụ mỡ nội tạng quanh các cơ quan trong ổ bụng, có liên quan mật thiết với nguy cơ bệnh chuyển hóa.
Theo TS. Akhil Deshmukh, chuyên gia gan mật và ghép gan tại Bệnh viện Aster Whitefield (Ấn Độ), một trong những nguyên nhân chính là mô hình khẩu phần ăn chay phổ biến thường chứa lượng carbohydrate tinh chế cao. Những thực phẩm như gạo trắng, bột mì tinh luyện, bánh mì, hoặc các món ăn chế biến từ khoai tây thường chiếm phần lớn trong bữa ăn.
Carbohydrate là nguồn cung cấp năng lượng quan trọng cho cơ thể. Tuy nhiên, khi lượng carbohydrate – đặc biệt là tinh bột tinh chế – được tiêu thụ vượt quá nhu cầu năng lượng, cơ thể sẽ chuyển hóa phần glucose dư thừa thành chất béo để dự trữ. Quá trình này kéo dài có thể dẫn đến tích tụ mỡ nội tạng, làm tăng nguy cơ mắc các rối loạn chuyển hóa.
Nhiều trường hợp người ăn chay nhưng vẫn thừa cân, đặc biệt là béo phì vùng bụng…
2. Lý do ăn chay gây tăng mỡ bụng
2.1 Lạm dụng tinh bột tinh chế làm tăng tích tụ mỡ nội tạng
Tinh bột tinh chế là loại carbohydrate đã bị loại bỏ phần lớn chất xơ và vi chất dinh dưỡng trong quá trình chế biến. Khi ăn vào, chúng được hấp thu nhanh, làm tăng nhanh nồng độ đường huyết. Sự dao động mạnh của đường huyết khiến cơ thể phải tiết ra nhiều insulin – hormone giúp đưa glucose vào tế bào. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, cơ thể có thể giảm nhạy cảm với insulin, từ đó làm tăng nguy cơ kháng insulin. Kháng insulin là một trong những cơ chế quan trọng dẫn đến tích tụ mỡ bụng và các rối loạn chuyển hóa.
Ngoài ra, mỡ nội tạng không chỉ đơn thuần là mô dự trữ năng lượng. Đây là loại mô có hoạt động chuyển hóa mạnh, có thể giải phóng các axit béo tự do và các chất trung gian gây viêm vào máu. Các chất này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến gan, làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu – hiện nay được gọi là bệnh gan nhiễm mỡ liên quan rối loạn chuyển hóa (MASLD). Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến chỉ có gây bệnh gan mạn tính trên toàn cầu.
Điều đáng lưu ý là gan nhiễm mỡ thường không gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi xét nghiệm men gan tăng hoặc qua siêu âm, chụp cắt lớp cho thấy gan có tình trạng tích tụ mỡ.
2.2 Thiếu protein trong khẩu phần ăn chay gây tăng mỡ bụng
Một yếu tố khác góp phần làm tăng nguy cơ tích tụ mỡ bụng ở người ăn chay là lượng protein trong khẩu phần không đủ. Protein đóng vai trò quan trọng đối với cơ thể. Đây là dưỡng chất cần thiết để duy trì khối lượng cơ bắp, hỗ trợ quá trình trao đổi chất và tạo cảm giác no sau bữa ăn.
Trong nhiều chế độ ăn chay, protein chất lượng cao thường bị thiếu nếu khẩu phần không được xây dựng hợp lý. Khi không tiêu thụ đủ các nguồn protein thực vật như đậu, đậu phụ, các loại hạt, sữa, sữa chua hoặc phô mai, người ăn chay dễ cảm thấy đói nhanh hơn.
Khi cảm giác no không được duy trì, nhiều người có xu hướng ăn thêm các thực phẩm giàu tinh bột để bù năng lượng, dẫn đến tổng lượng carbohydrate tăng cao. Về lâu dài, việc thiếu protein còn có thể khiến khối lượng cơ bắp giảm dần. Cơ bắp là mô tiêu thụ năng lượng lớn của cơ thể, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì tốc độ trao đổi chất. Khi khối lượng cơ giảm, quá trình chuyển hóa năng lượng cũng chậm lại. Điều này khiến cơ thể dễ tích trữ mỡ hơn, đặc biệt là ở vùng bụng.
2.3 Lượng calo ẩn trong các thực phẩm chay siêu chế biến
Bên cạnh khẩu phần giàu tinh bột, xu hướng sử dụng các sản phẩm chay chế biến sẵn cũng là yếu tố góp phần làm tăng lượng calo nạp vào. Nhiều loại thực phẩm được quảng cáo là “thuần chay” hoặc “chay” như bánh ngọt, đồ ăn vặt chiên rán, mì ăn liền, đồ uống có đường hoặc thực phẩm đóng gói sẵn. Mặc dù không chứa thịt, những sản phẩm này thường có hàm lượng đường, chất béo và năng lượng cao.
Các loại thực phẩm này cũng thường chứa ít chất xơ và protein – hai yếu tố giúp tạo cảm giác no lâu. Khi ăn những thực phẩm này, cơ thể dễ tiêu thụ nhiều năng lượng hơn mức cần thiết. Nếu thói quen này kéo dài, năng lượng dư thừa sẽ được tích trữ dưới dạng mỡ, trong đó mỡ nội tạng là dạng tích tụ phổ biến.
3. Béo phì vùng bụng – nguy cơ sức khỏe cần lưu ý
Béo phì vùng bụng, hay còn gọi là béo phì trung tâm, được xem là một yếu tố nguy cơ quan trọng của nhiều bệnh không lây nhiễm. Nhiều nghiên cứu cho thấy tình trạng này có liên quan chặt chẽ với kháng insulin, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch.
Một số người dù có chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức bình thường vẫn có thể tích tụ mỡ nội tạng nhiều. Tình trạng này đôi khi được gọi là “gầy nhưng nhiều mỡ”, khá phổ biến ở các quần thể châu Á. Vì vậy, đánh giá sức khỏe chuyển hóa không chỉ dựa vào cân nặng mà còn cần xem xét vòng eo, tỷ lệ mỡ cơ thể và các chỉ số xét nghiệm liên quan.
4. Cách xây dựng chế độ ăn chay cân bằng
Chế độ ăn chay vẫn có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được xây dựng cân đối. Người ăn chay nên chú ý đa dạng hóa nguồn thực phẩm, thay vì tập trung quá nhiều vào tinh bột.
Một khẩu phần ăn chay hợp lý cần bao gồm:
Ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch, kê.
Các loại đậu và đậu phụ để cung cấp protein thực vật.
Các loại hạt và hạt giống như hạnh nhân, óc chó, hạt chia.
Rau xanh và trái cây để bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất.
Ngoài ra, việc kiểm soát khẩu phần ăn cũng rất quan trọng. Ngay cả thực phẩm lành mạnh nếu ăn quá nhiều vẫn có thể làm tăng tổng năng lượng nạp vào.
Bên cạnh chế độ ăn, hoạt động thể lực đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát mỡ nội tạng. Các bài tập sức mạnh giúp duy trì khối lượng cơ, trong khi các hoạt động aerobic như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội hỗ trợ đốt cháy năng lượng dư thừa. Giấc ngủ đầy đủ và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần cải thiện quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Cốt lõi không nằm ở việc ăn chay hay ăn mặn, mà ở chất lượng và cấu trúc của khẩu phần ăn. Một chế độ ăn chay cân bằng, giàu thực phẩm nguyên chất, nhiều chất xơ và protein thực vật có thể giúp duy trì sức khỏe lâu dài. Ngược lại, nếu khẩu phần chủ yếu là tinh bột tinh chế và thực phẩm chế biến sẵn, nguy cơ tích tụ mỡ bụng vẫn có thể xảy ra. Do đó, để kiểm soát cân nặng và giảm nguy cơ bệnh chuyển hóa, người ăn chay cần chú ý đến sự cân bằng dinh dưỡng, duy trì vận động thường xuyên và theo dõi các chỉ số sức khỏe định kỳ.
Nhiều người vẫn giữ thói quen tự ý đắp lá, bôi thuốc không rõ nguồn gốc mỗi khi sưng đau do chấn thương. Tuy nhiên, hành động tưởng chừng vô hại này có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường, thậm chí là hoại tử chi hoặc nhiễm khuẩn huyết.
Bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 chăm sóc vết thương cho bệnh nhân – Ảnh: BVCC
Từ vết thương nhỏ đến nguy cơ nhiễm trùng máu
Tại khoa bệnh lây đường máu, Viện Lâm sàng các bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, các bác sĩ thường xuyên phải đối mặt với những ca bệnh mà hậu quả lại vô cùng nghiêm trọng chỉ vì thói quen tự điều trị tại nhà theo “mẹo dân gian”.
Trong đó, điển hình là trường hợp của ông N.H. (56 tuổi). Ông H. nhập viện trong tình trạng vùng vai trái sưng nề biến dạng, da đỏ mọng, đau nhức đến mức mất ngủ và có các cơn sốt rét run.
Khai thác bệnh sử, bệnh nhân bị chấn thương vùng vai trái, đã được bác sĩ thăm khám, tư vấn hướng điều trị ban đầu. Tuy nhiên, trong quá trình theo dõi tại nhà, người bệnh chưa tuân thủ, đồng thời tự ý đắp lá theo mách bảo của mọi người xung quanh với mong muốn giảm đau, giảm sưng.
Sau một thời gian, tình trạng không những không cải thiện mà còn tiến triển nặng hơn, xuất hiện các dấu hiệu sưng nề, nóng đỏ, đau tăng, kèm sốt và chảy dịch tại vùng vai – cánh tay trái, buộc người bệnh phải nhập viện để điều trị.
Qua thăm khám và xét nghiệm cận lâm sàng, các bác sĩ ghi nhận tình trạng nhiễm trùng phần mềm lan tỏa, các chỉ số viêm tăng cao đồng thời kết quả siêu âm phần mềm cho thấy vùng vai trái phù nề rõ.
Bệnh nhân được phẫu thuật sớm, cắt lọc hết phần bị hoại tử kết hợp với điều trị kháng sinh phù hợp, các thuốc chống viêm – giảm đau, và chăm sóc tại chỗ.
Hiện tại tình trạng bệnh nhân cải thiện rõ rệt, hết sốt, các chỉ số viêm đều giảm, tại chỗ vùng vai trái giảm sưng nề, đỡ đau và hồi phục tốt.
Sai lầm của việc đắp lá
Nhiều người dân cho rằng lá cây là “thảo dược tự nhiên” nên vô hại. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế chỉ ra 3 nguy cơ.
– Ổ vi khuẩn di động: Lá cây tươi chứa hàng triệu vi khuẩn, nấm mốc. Khi giã nát và đắp lên vùng da đang bị tổn thương (dù là vết trầy xước nhỏ không nhìn thấy bằng mắt thường), vi khuẩn sẽ theo đó xâm nhập trực tiếp vào sâu trong các lớp biểu bì.
– Hàng rào bảo vệ da bị phá hủy: Việc đắp lá kín làm vùng da bị bí bách, tăng nhiệt độ tại chỗ, tạo môi trường “ủ bệnh” hoàn hảo cho vi khuẩn kỵ khí phát triển.
– Độc tính từ nhựa cây: Nhiều loại lá có chứa các chất gây kích ứng hoặc độc tố tự nhiên gây viêm da tiếp xúc, làm tình trạng sưng nề trở nên trầm trọng hơn, gây khó khăn cho việc chẩn đoán và điều trị chuyên môn.
Theo TS Trịnh Văn Sơn – Chủ nhiệm khoa bệnh lây đường máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, viêm mô bào nếu không được điều trị bằng kháng sinh phù hợp và kịp thời có thể dẫn đến những biến chứng nặng như: áp xe cơ, hoại tử cơ, viêm xương và nặng chỉ có là nhiễm khuẩn huyết dẫn đến tử vong.
“Chúng tôi thấu hiểu tâm lý của người bệnh, nhưng y học hiện đại dựa trên bằng chứng, không dựa trên “mách bảo”. Khi đã có chỉ định của bác sĩ, việc tuân thủ theo hướng dẫn là rất cần thiết và nếu thấy diễn biến không thuận lợi cần khám và điều trị sớm tại các cơ sở y tế”, bác sĩ Sơn khuyến cáo.
Bác sĩ cũng khuyến cáo thay vì tự ý đắp lá, người dân nên thực hiện sơ cứu theo quy trình để giảm thiểu rủi ro như nghỉ ngơi, hạn chế vận động vùng chi bị thương để tránh tổn thương thêm mạch máu và dây chằng.
– Chườm lạnh bằng cách sử dụng túi chườm đá (bọc qua khăn vải) áp lên vùng sưng khoảng 15-20 phút. Chườm lạnh giúp co mạch, giảm sưng và giảm đau cực kỳ hiệu quả trong 48 giờ đầu. Tuyệt đối không chườm nóng hoặc đắp lá nóng.
– Băng ép, dùng băng thun quấn nhẹ nhàng vùng chấn thương để hạn chế dịch tràn ra các tổ chức xung quanh, giúp giảm sưng nề.
– Và cuối cùng là kê cao, đặt vùng bị thương cao hơn mức tim (nếu có thể) để hỗ trợ máu lưu thông về tim tốt hơn, giảm áp lực tại chỗ.
Khi có vấn đề về sức khỏe, cần đến cơ sở y tế để được tư vấn và tuân thủ theo phác đồ điều trị của các bác sĩ để đảm bảo sức khỏe cho chính bản thân mình.
SKĐS – Sau những ngày tết với những bữa tiệc liên miên, hệ tiêu hóa thường rơi vào trạng thái quá tải. Việc bổ sung đồ uống có chứa “lợi khuẩn” tự nhiên là cách hữu hiệu để cân bằng hệ vi sinh đường ruột và tăng cường miễn dịch.
1. Đồ uống giàu “lợi khuẩn” tự nhiên giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột
Lên men là một quá trình hóa học trong đó các vi sinh vật như vi khuẩn, nấm men và các enzyme của chúng phân hủy tinh bột và đường trong thực phẩm làm cho chúng dễ tiêu hóa hơn. Kết quả cuối cùng cho ra một sản phẩm có chứa nhiều các sinh vật và enzyme hữu ích giúp tăng cường tiêu hóa, cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột, chống lại các vi sinh vật gây bệnh và tăng cường hệ miễn dịch.
Các loại đồ uống lên men chứa rất nhiều lợi khuẩn sống giúp cung cấp các vi sinh vật có lợi cho đường ruột. Lợi khuẩn trong đồ uống tự nhiên thường đi kèm với môi trường nuôi dưỡng lý tưởng giúp chúng có tỉ lệ sống sót cao hơn khi đi qua acid dạ dày để tiến vào ruột non và đại tràng.
Kefir chứa nhiều “lợi khuẩn” giúp cân bằng hệ vi sinh vật đường ruột.
Trong các loại đồ uống lên men tốt cho đường ruột, Kefir (một thức uống sữa lên men giống như sữa chua loãng) chứa rất nhiều chủng vi khuẩn và nấm men có lợi giúp làm sạch đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa lactose và kháng khuẩn mạnh.
Mặc dù cần nghiên cứu cụ thể hơn về lợi ích sức khỏe của Kefir nhưng có bằng chứng cho thấy nó có thể giúp hỗ trợ sức khỏe đường ruột và tim mạch, kháng khuẩn và điều hòa lượng đường trong máu.
Các chế phẩm sinh học trong Kefir nuôi sống các vi khuẩn tốt trong hệ vi sinh vật đường ruột của con người. Các nghiên cứu cũng cho thấy Kefir có thể giúp cơ thể phản ứng với các bệnh do nhiễm virus vì nó có liên quan đến phản ứng miễn dịch. Nó cũng có khả năng ức chế một số chủng vi khuẩn và nấm.
Các nhà khoa học gần đây đã xem xét lại các tài liệu hiện có về tác dụng của Kefir đối với sức khỏe và công bố kết quả nghiên cứu của họ trên tạp chí Nutrients, việc tiêu thụ Kefir có thể liên quan đến sự thay đổi cân bằng hệ vi sinh vật trong các khu vực cụ thể, từ đó hỗ trợ sức khỏe tiêu hóa, miễn dịch và trao đổi chất.
Các vi khuẩn lactic như Lentilactobacillus kefiri, Leuconostoc mesenteroides và Lactococcus lactis, lên men các chất nền trong sữa bằng cách chuyển hóa lactose và tạo ra acid lactic. Ngoài acid lactic, các vi sinh vật này còn tạo ra bacteriocin, cathelicidin, carbon dioxide, acetaldehyde và hydrogen peroxide, có khả năng làm suy yếu hoặc loại bỏ các tác nhân gây bệnh đường ruột phổ biến.
Làm Kefir tại nhà đơn giản và dễ bảo quản.
2. Cách làm Kefir đơn giản tại nhà
Làm Kefir thực chất là việc “nuôi” các hạt men tạo kết cấu giống sữa chua uống có vị chua thanh và hơi có bọt khí nhẹ.
Nguyên liệu chuẩn bị
Con giống: 01 muỗng canh nấm sữa Kefir.
Sữa: 500 ml sữa tươi nguyên chất (ít đường hoặc không đường, tiệt trùng hoặc thanh trùng).
Dụng cụ: Lọ thủy tinh sạch, vải xô đậy miệng bình, rây lọc bằng nhựa (tránh dùng kim loại vì acid trong men có thể phản ứng với kim loại làm chết men).
Cách thực hiện
Cho nấm Kefir vào lọ thủy tinh sạch. Đổ sữa tươi vào.
Đậy miệng lọ bằng vải xô, cố định bằng dây chun để khí thoát ra được nhưng bụi và côn trùng không vào được. Để ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp từ 12 – 24 giờ.
Khi sữa đông đặc lại, có mùi chua nhẹ đặc trưng là được.
Dùng rây nhựa lọc lấy phần sữa chua để uống. Phần nấm giữ lại, rửa sơ bằng nước đun sôi để nguội (nếu cần) và tiếp tục cho vào mẻ sữa mới.
Lưu ý: Kefir lên men nhanh hay chậm tùy vào thời tiết và nhiệt độ, nếu thời tiết lạnh sẽ lên men chậm hơn. Bạn nên kiểm tra, nếu ngửi có mùi thơm, sữa đặc lại là đạt yêu cầu. Bảo quản sữa chua Kefir thành phẩm trong tủ lạnh và dùng dần.
Hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh sẽ tăng cường miễn dịch và giảm tình trạng viêm nhiễm gây hại trong cơ thể. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, để cải thiện hệ vi sinh vật đường ruột, chúng ta cần có chế độ ăn đủ chất, cân bằng. Chú ý ăn nhiều rau xanh, quả chín. Ngoài ra có thể bổ sung các chế phẩm lên men từ rau xanh như: kim chi, dưa bắp cải muối có nhiều lợi khuẩn, các chế phẩm từ sữa lên men như sữa chua giúp tăng cường hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh.
SKĐS – Ý nghĩa và nguồn gốc ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 là một ngày đặc biệt để tôn vinh những người hoạt động trong ngành Y tế.
Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 là ngày đặc biệt để tôn vinh những người hoạt động trong ngành Y tế. Tuy vậy, ý nghĩa và nguồn gốc ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 thì không phải ai biết chính xác, tường tận.
Chúc mừng 71 năm ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 (27/2/1955 – 27/2/2026).
Nguồn gốc Ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2
Nguồn gốc ra đời ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 xuất phát từ sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Hội nghị cán bộ ngành Y tế năm 1955.
Theo đó, ngày 27/2/1955, nhân dịp tổ chức Hội nghị cán bộ y tế, Bác Hồ đã gửi thư cho Hội nghị căn dặn ba điều:
“Trước hết là phải thật thà đoàn kết. Đoàn kết là sức mạnh của chúng ta. Đoàn kết thì vượt được mọi khó khăn, giành được nhiều thành tích.
Đoàn kết giữa cán bộ cũ và cán bộ mới. Đoàn kết giữa tất cả những người trong ngành y tế, từ các Bộ trưởng, Thứ trưởng, Bác sỹ, Dược sỹ cho đến các anh chị em giúp việc.
Bởi vì công việc và địa vị tuy có khác nhau, nhưng người nào cũng là một bộ phận cần thiết trong ngành y tế, trong việc phục vụ nhân dân.
Thương yêu người bệnh. Người bệnh phó thác tính mạng của họ nơi các cô các chú. Chính phủ phó thác cho các cô các chú việc chữa bệnh tật và giữ gìn sức khỏe cho đồng bào. Đó là nhiệm vụ rất vẻ vang.
Vì vậy, cán bộ cần phải thương yêu, săn sóc người bệnh như anh em ruột thịt của mình, coi họ đau đớn cũng như mình đau đớn.” Lương y phải như từ mẫu”, câu nói ấy rất đúng.
Xây dựng một nền y học của ta. Trong những
năm nước ta bị nô lệ thì y học cũng như các ngành khác đều bị kìm hãm. Nay chúng ta đã độc lập tự do, cán bộ cần giúp đồng bào, giúp chính phủ xây dựng một nền y tế thích hợp với nhu cầu của nhân dân ta.
Y học cần phải dựa trên nguyên tắc: khoa học dân tộc và đại chúng. Ông cha ta ngày trước có nhiều kinh nghiệm quý báu về cách chữa bệnh bằng thuốc ta, thuốc bắc. Để mở rộng phạm vi y học, các cô, các chú cũng nên chú trọng nghiên cứu và phối hợp thuốc ” Đông” và thuốc “Tây””.
Bức thư Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Hội nghị cán bộ y tế ngày 27/2/1955 là nguồn gốc ra đời ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2.
Vì ý nghĩa sâu sắc của bức thư này, ngày 6/2/1985, Hội đồng Bộ trưởng đã đưa ra quyết định ngày 27/2 hàng năm là Ngày thầy thuốc Việt Nam nhằm nêu cao trách nhiệm và tài trí của người cán bộ y tế trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Như vậy, theo lịch sử ra đời ngày Thầy thuốc Việt Nam và nguồn gốc ngày 27/2, năm 2026 là kỉ niệm 71 năm ngày Thầy thuốc Việt Nam.
Ngày Thầy thuốc Việt Nam năm 2026 rơi vào thứ Sáu, ngày 27/2/2026.
Ý nghĩa ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2
Về ý nghĩa ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2, đây là ngày đặc biệt để tôn vinh những người hoạt động, công tác trong ngày Y tế nước ta.
Ý nghĩa ngày Thầy thuốc Việt Nam 27/2 là ngày để tôn vinh những người hoạt động, công tác trong ngành Y tế nước ta.
Ngày 27/2 là dịp để cả xã hội thể hiện sự kính trọng, sự biết ơn đến các y, bác sĩ, nhân viên và những người công tác trong ngành Y tế đã dành hết sức lực và tài trí để cống hiến cho sứ mệnh chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Ý nghĩa ngày 27/2 cũng là ngày để các y, bác sĩ cùng những người làm trong ngành Y tế nhắc nhở bản thân nâng cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy phục vụ, hết lòng thương yêu, chăm sóc người bệnh, xem nỗi đau của bệnh nhân như của chính mình như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “lương y như từ mẫu” để xứng đáng với Tổ quốc.
Việc kết hợp tập kháng lực với thực phẩm nguyên chất giàu protein như sữa ngay sau khi tập là một can thiệp rẻ tiền nhưng mang lại hiệu quả cực lớn cho người cao tuổi – Ảnh: AI
Khi chúng ta già đi, việc duy trì khối lượng cơ bắp và mật độ xương trở thành một bài toán sống còn. Ước tính có tới 40% người trên 50 tuổi đang sống chung với tình trạng thiếu xương (osteopenia), giai đoạn khởi đầu của bệnh loãng xương.
Trong khi tập luyện kháng lực từ lâu đã được coi là “tiêu chuẩn vàng” để bảo vệ hệ cơ xương khớp, các nhà khoa học Trung Quốc hiện đã tìm ra một “chất xúc tác” giúp tối ưu hóa quá trình này: đó chính là sữa.
Đây là phát hiện quan trọng từ một nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Dinh dưỡng, Sức khỏe và Lão hóa ngày 18-2-2026.
Nghiên cứu được thực hiện trên 82 người trưởng thành khỏe mạnh từ 60 tuổi trở lên, chia thành các nhóm thực hiện chương trình tập luyện sức mạnh và thăng bằng kéo dài 8 tuần. Điểm mấu chốt nằm ở sự khác biệt giữa các nhóm có và không bổ sung dinh dưỡng sau tập.
Kết quả cho thấy, mặc dù tất cả các nhóm tham gia tập luyện đều cải thiện đáng kể về khả năng vận động, nhưng những người uống 240ml sữa bò ít béo trong vòng 30 – 60 phút sau khi tập có những cải thiện vượt bậc.
Nhóm này không chỉ tăng sức mạnh cầm nắm tay (một chỉ số dự báo quan trọng cho sức khỏe tổng thể) mà còn cải thiện đáng kể tốc độ đứng lên, ngồi xuống và tốc độ đi bộ.
Đáng chú ý, khi so sánh giữa sữa bò và sữa đậu nành với cùng một lượng protein hấp thụ (khoảng 7-8g), sữa bò cho thấy hiệu quả vượt trội hơn trong việc cải thiện chức năng cơ bắp và thần kinh.
Các nhà nghiên cứu lý giải rằng protein trong sữa không chỉ giúp xây dựng cơ bắp mà còn tăng cường hấp thụ canxi, yếu tố cốt lõi để duy trì mật độ khoáng xương.
Một chi tiết thú vị từ nghiên cứu là nhóm người chỉ tham gia các lớp giáo dục dinh dưỡng mà không trực tiếp thay đổi chế độ ăn (uống sữa) có kết quả sức khỏe kém hơn hẳn. Điều này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Sự hiểu biết về dinh dưỡng sẽ không mang lại lợi ích nếu không đi kèm với hành động thực tế.
Tiến sĩ Zoe Hardy, chuyên gia sức khỏe, nhận định: “Việc kết hợp tập kháng lực với thực phẩm nguyên chất giàu protein như sữa ngay sau khi tập là một can thiệp rẻ tiền nhưng mang lại hiệu quả cực lớn cho người cao tuổi sống tại cộng đồng”.
Protein và carbohydrate (như khoai lang hấp được dùng trong nghiên cứu) tạo nên một “cặp bài trùng” giúp phục hồi mô cơ và bảo vệ cấu trúc xương bền vững hơn.
Bệnh loãng xương thường phát triển âm thầm qua nhiều năm và chỉ được phát hiện khi xảy ra sự cố gãy xương.
Việc duy trì thói quen tập luyện đều đặn kết hợp với dinh dưỡng đúng thời điểm chính là cách “tích lũy” canxi và sức mạnh, giúp người già giữ được sự độc lập trong vận động và kéo dài tuổi thọ chất lượng.
SKĐS – Sau kỳ nghỉ Tết, nhiều gia đình còn khay mứt Tết vẫn đầy ắp. Việc biến số mứt này thành nguyên liệu lành mạnh, kết hợp vào thực đơn hằng ngày sẽ giúp bạn không tăng cân và không phải bỏ đi.
Biến mứt Tết thành nguyên liệu thêm vào món ăn và nước uống
Mứt Tết thường là các loại trái cây được cô đặc với một lượng đường rất lớn, đôi khi chiếm tới 50% đến 60% trọng lượng sản phẩm. Nếu ăn mứt như một món ăn vặt, lượng đường này sẽ nhanh chóng đi vào máu. Điều này gây dư thừa năng lượng, khiến cơ thể tích tụ mỡ thừa ở vùng bụng mà còn gây ra hiện tượng glycation – quá trình đường phá hủy collagen, khiến làn da mất đi độ đàn hồi và nhanh lão hóa.
Vì vậy, thay vì nhâm nhi mứt cùng trà như những ngày Tết, chúng ta cần thay đổi cách chế biến để pha loãng lượng đường và tận dụng các giá trị dinh dưỡng còn lại của chúng. Một trong những cách hiệu quả chỉ có để giải quyết mứt Tết mà không lo tăng cân là đưa chúng vào các món ăn, thức uống.
Mứt gừng còn dư, hãy băm nhỏ và thêm vào bát cháo yến mạch nóng hổi. Vị cay nồng của gừng không chỉ làm ấm bụng, hỗ trợ tiêu hóa sau chuỗi ngày ăn đồ nếp mà còn giúp tăng cường trao đổi chất. Mứt sen có thể dùng thay thế cho các loại hạt để tạo độ bùi mà không cần thêm đường vào cháo.
Tận dụng mứt sen để nấu thành món chè dưỡng nhan.
Gừng thêm vào các loại trà như trà thảo mộc bao gồm các nguyên liệu: Kỷ tử + long nhãn + hoa cúc + mứt gừng + táo đỏ… Hoặc cho vài miếng mứt gừng ấm nước nóng, thêm một nhánh sả tươi và một lát chanh. Hơi nóng của nước sẽ làm tan lượng đường trong mứt, giải phóng tinh dầu gừng và sả giúp làm ấm cơ thể và hỗ trợ đốt cháy mỡ thừa. Đây là thức uống tuyệt vời để uống vào buổi sáng giúp khởi động hệ tiêu hóa.
Mứt sen có thể thêm vào món chè dưỡng nhan bao gồm táo đỏ, nấm tuyết, kỷ tử và mứt hạt sen. Nếu mứt sen còn nhiều, dùng để nấu canh củ sen hoặc hầm cùng ức gà. Vị ngọt nhẹ còn sót lại của mứt sen sẽ giúp món canh thêm đậm đà mà bạn không cần phải thêm hạt nêm hay đường tinh luyện vào món ăn.
Hoa quả sấy
Các loại quả sấy khô như chuối, mít, xoài, dứa… có thể cắt nhỏ và trộn cùng sữa chua Hy Lạp không đường. Sữa chua cung cấp protein và lợi khuẩn, khi kết hợp với mứt sẽ tạo ra vị ngọt tự nhiên vừa đủ, giúp bạn có một bữa sáng thanh nhẹ, giàu chất chống oxy hóa mà vẫn vô cùng ngon miệng.
Mứt vỏ bưởi
Thay vì uống nước ngọt hay nước trái cây đóng chai, hãy tận dụng mứt gừng và mứt vỏ bưởi để tự pha chế các loại trà thảo mộc có tác dụng hỗ trợ giảm cân.
Nước detox mứt vỏ bưởi: Mứt vỏ bưởi chứa nhiều tinh dầu và chất xơ. Có thể ngâm vài miếng mứt vỏ bưởi vào bình nước lọc cùng với vài lát dưa chuột và lá bạc hà. Nước sẽ có vị thanh mát, hương thơm dễ chịu, giúp uống được nhiều nước hơn mỗi ngày. Uống đủ nước là yếu tố cốt lõi để giữ cho làn da luôn căng mọng và hỗ trợ quá trình thải độc tự nhiên của cơ thể.
Mứt dứa, mứt xoài
Các loại mứt trái cây có vị chua ngọt có thể cắt nhỏ để rắc lên trên các món salad rau xanh. Vị ngọt chua của mứt sẽ thay thế cho các loại sốt salad béo ngậy thường chứa nhiều dầu và calo. Sự kết hợp này giúp bữa cơm gia đình đủ chất nhưng ít calo, rất phù hợp cho lộ trình lấy lại vóc dáng sau Tết.
Những lưu ý để giải quyết mứt Tết an toàn cho sức khỏe
Việc tận dụng mứt cũ cần đi kèm với các biện pháp bảo quản và liều lượng sử dụng hợp lý:
– Loại bỏ bớt đường dư thừa: Trước khi chế biến mứt thành các món ăn khác, bạn nên rửa nhanh qua nước ấm hoặc chần sơ để loại bỏ bớt lớp đường bám bên ngoài (mứt gừng, mứt hạt sen). Điều này giúp giảm đáng kể lượng calo nạp vào cơ thể.
– Bảo quản đúng cách: Mứt sau Tết rất dễ bị chảy nước hoặc nấm mốc do độ ẩm mùa xuân cao. Nên cho mứt vào lọ thủy tin kín, đặt trong ngăn tủ mát để kéo dài thời gian sử dụng. Tuyệt đối không sử dụng mứt đã có dấu hiệu đổi màu hoặc có mùi lạ để tránh ngộ độc thực phẩm.
Dưa muối được chế biến từ rau cải bẹ xanh từ lâu đã không chỉ đơn thuần là một món ăn giúp chống ngán, chỉ có là trong dịp lễ Tết. Khi chế biến đúng cách, quá trình lên men tự nhiên biến rau cải bẹ xanh thành nguồn cung cấp lợi khuẩn dồi dào, hỗ trợ hệ miễn dịch và cải thiện sức khỏe đường ruột một cách kinh ngạc.
Tuy nhiên, ranh giới giữa “bổ dưỡng” và “độc hại” của món ăn này lại nằm ở chính cách chúng ta muối và thưởng thức hàng ngày.
1. Dinh dưỡng có lợi của rau cải bẹ xanh và món dưa muối
Rau cải bẹ xanh sau khi thành dưa muối có nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Rau cải bẹ xanh (hay còn gọi là cải cay) chứa hàm lượng lớn các vitamin thiết yếu như vitamin A, C và K. Đặc biệt, hợp chất Glucosinolates trong cải xanh được khoa học chứng minh là có khả năng hỗ trợ ngăn ngừa tế bào ung thư, bảo vệ gan và chống viêm.
Khi chuyển sang dạng dưa muối, nhờ quá trình lên men tự nhiên bởi vi khuẩn lactic, các thành phần này không mất đi hoàn toàn. Ngược lại, quá trình này còn sản sinh ra các enzyme tiêu hóa và tăng cường khả năng hấp thụ các khoáng chất mà rau tươi đôi khi khó giải phóng hết.
2. Lợi ích bất ngờ của rau dưa cải muối đối với sức khỏe
2.1. Có lợi cho hệ tiêu hóa nhờ probiotics
Quá trình lên men chua tạo ra hàng tỷ vi khuẩn có lợi, điển hình là lactobacillus. Đây là loại lợi khuẩn tốt giúp:
Cân bằng hệ vi sinh đường ruột:Giảm thiểu sự phát triển của vi khuẩn gây hại.
Hỗ trợ tiêu hóa:Giúp giải quyết các vấn đề như đầy hơi, khó tiêu sau các bữa ăn nhiều đạm.
Tăng cường hấp thụ: Giúp cơ thể tận dụng tối đa dưỡng chất từ các thực phẩm ăn kèm.
2.2. Hỗ trợ giảm cân và chống ngấy
Dưa cải muối có hàm lượng calo rất thấp nhưng lại giàu chất xơ, giúp tạo cảm giác no giả, hạn chế nạp quá nhiều năng lượng. Vị chua nhẹ của acid lactic giúp trung hòa chất béo, kích thích cơ thể chuyển hóa mỡ thừa hiệu quả hơn.
2.3. Tăng cường hệ miễn dịch
Khoa học đã chứng minh khoảng 70 – 80% tế bào miễn dịch nằm ở đường ruột. Khi được cung cấp lợi khuẩn từ thực phẩm lên men như dưa cải, bạn đang trực tiếp xây dựng “hàng rào” bảo vệ cơ thể khỏi các bệnh truyền nhiễm và viêm đường hô hấp.
3. Tại sao dưa cải muối lại “gây tranh cãi”?
Nhiều người e ngại ăn dưa muối vì sợ ung thư. Điều này chỉ đúng khi ăn dưa muối xổi (còn xanh, vị hăng) hoặc dưa bị khú.
Nguy cơ từ nitrit: Trong vài ngày đầu muối dưa, hàm lượng nitrit tăng cao. Khi vào dạ dày, nitrit kết hợp với các acid amin tạo thành nitrosamine – một tác nhân gây ung thư thực quản và dạ dày.
Giải pháp: Chỉ ăn dưa khi đã chín vàng đều, có mùi thơm chua tự nhiên. Lúc này, vi khuẩn lactic đã tiêu diệt phần lớn nitrit, đưa món ăn về mức an toàn.
4. Những nhóm người nên thận trọng với dưa muối
Mặc dù bổ sung lợi khuẩn nhưng do đặc thù nhiều muối và acid, dưa cải muối không dành cho tất cả mọi người:
Người tăng huyết áp và bệnh thận: Lượng muối cao gây tích nước, tăng áp lực lên mạch máu.
Người đau dạ dày: Acid lactic có thể gây kích ứng các vết loét dạ dày sẵn có.
Trẻ nhỏ và phụ nữ có thai: Hệ tiêu hóa nhạy cảm nên hạn chế để tránh nhiễm khuẩn nếu dưa không đảm bảo vệ sinh.
5. Cách ăn dưa muối an toàn
Dưa cải bẹ xanh muối là món ăn “lợi hay hại” phụ thuộc hoàn toàn vào cách chúng ta sử dụng. Để món ăn này thực sự là “bí kíp” hỗ trợ tiêu hóa, chỉ có là trong dịp Tết, bạn cần lưu ý:
Tuyệt đối không ăn dưa muối xổi: Dưa còn xanh hoặc cay nồng chứa hàm lượng nitrit rất cao, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc và ung thư. Chỉ nên ăn khi dưa đã chín vàng đều.
Sơ chế kỹ trước khi dùng: Nên rửa qua nước sôi để nguội và vắt bớt nước chua. Bước này giúp loại bỏ đáng kể lượng muối và acid dư thừa, giảm áp lực cho thận và dạ dày.
Ăn uống điều độ: Chỉ xem dưa muối là món ăn kèm (khoảng 50 g/ngày), tránh ăn khi bụng đói.
Biến tấu linh hoạt: Có thể dùng dưa làm nguyên liệu nấu canh cá, kho thịt; nhiệt độ sẽ làm giảm tính acid nhưng vẫn giữ trọn vị ngon.
Tuân thủ những nguyên tắc trên sẽ giúp gia đình bạn hưởng trọn vị Tết mà vẫn đảm bảo an toàn sức khỏe.
6. Bí quyết muối dưa cải bẹ xanh vàng giòn, không bị khú
Để có một hũ dưa chất lượng về cả thẩm mỹ lẫn hương vị, hãy tuân thủ quy trình:
Nguyên liệu chuẩn bị:
1 kg cải bẹ xanh già, lá cứng. Hành lá, hành củ, gừng, ớt để tăng tính ấm và khử khuẩn. Muối hạt (giàu khoáng) và đường vàng (giúp lên men nhanh).
Các bước thực hiện:
Phơi héo: Đây là bước quan trọng chỉ có. Rau phơi nắng sẽ dẻo lại, khi muối sẽ cực kỳ giòn và không bị úng.
Pha nước muối: Tỷ lệ chuẩn là 1 lít nước : 3 thìa muối : 1 thìa đường. Nước ấm (30 – 40°C) là môi trường hoàn hảo cho lợi khuẩn sinh sôi.
Hũ đựng: Ưu tiên thủy tinh hoặc gốm sứ. Tuyệt đối tránh hũ nhựa rẻ tiền vì acid trong dưa có thể gây thôi nhiễm hóa chất.
Nén chặt: Dưa phải luôn ngập dưới nước để tránh bị oxy hóa gây thâm đen và mốc.
SKĐS – Tẩy da chết định kỳ là một bước quan trọng để giúp làn da luôn sáng mịn. Thay vì dùng các sản phẩm công nghiệp, việc tự chế kem tẩy tế bào chết từ nguyên liệu thiên nhiên không chỉ an toàn, hiệu quả mà còn mang lại trải nghiệm thư giãn tuyệt vời.
1. Kem tẩy da chết cà phê + dầu dừa + mật ong giúp bật sáng làn da
Bã cà phê từ lâu được biết đến là một loại nguyên liệu có thể giúp tẩy da chết. Trong bã cà phê vẫn có chứa caffein, giúp kích thích lưu thông máu dưới da, làm giảm sưng tấy và mang lại vẻ tươi mới. Khi kết hợp với dầu dừa, một chất dưỡng ẩm tự nhiên giàu acid lauric, làn da sẽ được làm sạch sâu mà vẫn giữ được độ ẩm cần thiết.
Nguyên liệu:
½ chén bã cà phê tươi: Nên dùng bã cà phê đã pha phin hoặc pha máy để tận dụng hết dưỡng chất. Nên chọn loại bã cà phê xay mịn để giúp tẩy tế bào chết hiệu quả mà không gây trầy xước da.
¼ chén dầu dừa nguyên chất dạng lỏng. Nếu dầu dừa đông đặc, có thể đun chảy nhẹ trong lò vi sóng hoặc cách thủy.
1 muỗng cà phê mật ong nguyên chất: Mật ong là chất kháng khuẩn tự nhiên, giúp làm dịu da và cung cấp độ ẩm, đồng thời tăng cường khả năng chống oxy hóa cho da.
Cà phê, mật ong, dầu dừa là nguyên liệu tẩy da chết tự nhiên, an toàn.
Cách thực hiện:
Cho bã cà phê vào một bát lớn. Thêm dầu dừa đã làm lỏng và mật ong vào bát.
Trộn đều tất cả các nguyên liệu cho đến khi tạo thành một hỗn hợp sệt đồng chỉ có. Nếu hỗn hợp quá khô, bạn có thể thêm một chút dầu dừa; nếu quá lỏng, thêm một chút bã cà phê.
Chuyển hỗn hợp vào một lọ thủy tinh sạch, có nắp đậy kín và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh. Chỉ nên sử dụng hỗn hợp này trong vòng 1 – 2 tuần.
Cách sử dụng:
Làm ướt toàn thân hoặc vùng da cần tẩy tế bào chết. Lấy một lượng kem vừa đủ, thoa đều lên da và nhẹ nhàng massage theo chuyển động tròn trong khoảng 5 – 10 phút. Tập trung vào những vùng da khô ráp như khuỷu tay, đầu gối, gót chân.
Rửa sạch lại với nước ấm. Bạn sẽ cảm nhận được làn da mềm mại và mịn màng ngay lập tức.
2. Kem tẩy da chết đường nâu + dầu ô liu giúp dưỡng ẩm sâu và phục hồi độ đàn hồi cho da
Đường nâu là một chất tẩy tế bào chết vật lý tuyệt vời nhờ các hạt đường có kích thước lý tưởng, giúp loại bỏ tế bào chết một cách nhẹ nhàng. Quan trọng hơn, đường nâu là một nguồn AHA (alpha hydroxy acid) tự nhiên, giúp làm sáng da và cải thiện kết cấu da.
Khi kết hợp với dầu ô liu, một loại dầu giàu vitamin E và chất chống oxy hóa, công thức này sẽ không chỉ tẩy sạch mà còn nuôi dưỡng sâu, mang lại làn da mềm mại và tăng cường độ đàn hồi.
Nguyên liệu:
1 chén đường nâu hữu cơ: Chọn loại đường nâu có hạt mịn để tránh gây tổn thương da.
½ chén dầu ô liu nguyên chất: Dầu ô liu sẽ cung cấp độ ẩm dồi dào và các dưỡng chất chống lão hóa.
10 giọt tinh dầu oải hương (hoặc tinh dầu cam ngọt): Tinh dầu sẽ giúp thư giãn tinh thần và mang lại hương thơm dễ chịu cho sản phẩm.
Cách thực hiện:
Cho đường nâu vào một bát sạch. Từ từ thêm dầu ô liu vào và trộn đều. Đảm bảo rằng đường được bao phủ hoàn toàn bởi dầu, tạo thành một hỗn hợp sệt. Thêm tinh dầu đã chọn vào và trộn đều lần cuối.
Cho hỗn hợp vào lọ thủy tinh sạch, đậy kín. Bảo quản ở nhiệt độ phòng hoặc nơi khô mát. Sản phẩm có thể dùng trong khoảng 1 tháng.
Cách sử dụng:
Tương tự như công thức trên, làm ướt da trước khi thoa kem tẩy tế bào chết.
Thoa một lượng nhỏ lên da, massage nhẹ nhàng theo chuyển động tròn. Các hạt đường sẽ từ từ tan ra, đồng thời dầu ô liu sẽ thấm sâu vào da.
Rửa sạch lại với nước ấm và cảm nhận làn da mịn màng ngay sau đó.
Sử dụng nguyên liệu tự nhiên sẵn có để làm đẹp là trải nghiệm thú vị…
3. Kem tẩy da chết yến mạch + sữa chua giúp làm dịu da
Yến mạch xay mịn hoạt động như một chất tẩy tế bào chết vật lý siêu nhẹ, đồng thời có đặc tính làm dịu và kháng viêm, giúp giảm ngứa rát, mẩn đỏ. Sữa chua chứa acid lactic (một loại AHA) tự nhiên, giúp tẩy tế bào chết hóa học nhẹ nhàng và cung cấp men vi sinh có lợi cho da, cân bằng hệ vi sinh vật trên bề mặt da.
Nguyên liệu:
½ chén bột yến mạch (yến mạch cán dẹt xay mịn): Quan trọng là phải xay thật mịn để không làm tổn thương da nhạy cảm.
¼ chén sữa chua không đường: Chọn sữa chua nguyên chất, không hương liệu để đảm bảo an toàn cho da.
1 muỗng cà phê mật ong: Để tăng cường khả năng kháng khuẩn và dưỡng ẩm.
Cách thực hiện:
Cho bột yến mạch và sữa chua vào bát. Trộn đều cho đến khi tạo thành hỗn hợp sệt. Thêm mật ong và tiếp tục trộn đều.
Để nguyên hỗn hợp trong khoảng 5-10 phút để yến mạch có thời gian nở ra và hấp thụ sữa chua, tạo kết cấu đặc hơn.
Vì công thức này có chứa sữa chua tươi, nên sử dụng ngay sau khi làm hoặc bảo quản trong tủ lạnh tối đa 2-3 ngày.
Cách sử dụng:
Làm sạch da mặt hoặc toàn thân.
Thoa đều hỗn hợp lên da và nhẹ nhàng massage theo chuyển động tròn. Đối với da mặt, hãy massage thật nhẹ nhàng và tránh vùng mắt.
Để hỗn hợp trên da khoảng 5 phút như một loại mặt nạ dưỡng da, sau đó rửa sạch lại với nước ấm.
Làn da của chúng ta liên tục sản xuất các tế bào mới và đào thải các tế bào cũ. Tuy nhiên, theo thời gian, đặc biệt là khi bước vào độ tuổi 30, quá trình này diễn ra chậm hơn, khiến lớp tế bào chết tích tụ trên bề mặt da. Điều này không chỉ làm da trở nên xỉn màu, thô ráp mà còn cản trở việc hấp thụ dưỡng chất từ các sản phẩm chăm sóc khác. Tẩy tế bào chết định kỳ (1-2 lần/tuần) là chìa khóa để đánh thức làn da, thúc đẩy quá trình tái tạo và mang lại vẻ tươi trẻ.
Làm sao để giảm chỉ số đường huyết và kiểm soát bệnh tiểu đường? Đây cũng là một trong những câu hỏi về sức khỏe được tìm kiếm trên Google năm 2025.
Xét nghiệm máu – Ảnh: T.MINH
Đái tháo đường luôn đứng đầu danh sách các vấn đề sức khỏe được tìm kiếm nhiều chỉ có trong năm.
Theo Times of India, người dùng thường hỏi các câu như: “Làm thế nào để hạ chỉ số A1C?”, “Đường huyết bao nhiêu là an toàn?” hay “Tiền tiểu đường có thể chữa khỏi không?” để tìm kiếm thông tin với mong muốn ngăn ngừa hoặc làm chậm các biến chứng nguy hiểm.
Cách làm giảm chỉ số đường huyết
Các số liệu và thống kê về bệnh đái tháo đường cho thấy gánh nặng bệnh đang ngày càng gia tăng trên toàn cầu. Dự báo riêng tại Việt Nam, IDF báo cáo số người trưởng thành (20-79 tuổi) mắc đái tháo đường năm 2024 là khoảng 2,5 triệu người. Dự tính tới năm 2050 sẽ lên khoảng 2,7 triệu người.
Theo các chuyên gia, đái tháo đường là tình trạng tăng đường huyết mạn tính do rối loạn bài tiết insulin, hoặc do giảm tác dụng chuyển hóa của insulin, cũng có thể do sự phối hợp của cả hai yếu tố trên. Nếu không kiểm soát chỉ số đường huyết tốt sẽ sớm gây ra nhiều biến chứng ở các cơ quan như tim, mắt, não, thận…
Chia sẻ về kiểm soát chỉ số đường huyết, ThS Phan Kim Dung, Trưởng khoa dinh dưỡng và tiết chế Viện Huyết học – Truyền máu Trung ương, cho hay chế độ ăn giữ vai trò rất quan trọng, bên cạnh đó, việc tăng cường hoạt động thể lực cũng rất cần thiết.
Theo bác sĩ Dung, nguyên tắc chế độ ăn cần cung cấp chất dinh dưỡng cân bằng, đầy đủ cả về số lượng và chất lượng. Cần ổn định lượng tinh bột ở mỗi bữa ăn, phù hợp với hoạt động hằng ngày và lượng thuốc đang uống. Duy trì được hoạt động thể lực bình thường hằng ngày. Duy trì cân nặng phù hợp.
“Nên nhận biết những thực phẩm giàu chất bột đường, linh động trong việc lựa chọn thực phẩm cùng nhóm và có chỉ số đường huyết thấp để thay đổi thực đơn phù hợp khẩu vị không làm tăng đường máu nhiều sau ăn. Không làm hạ đường máu lúc xa bữa ăn. Không làm tăng thêm các yếu tố nguy cơ như rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, suy thận”, BS Dung cho hay.
Theo chuyên gia dinh dưỡng này, để giảm chỉ số đường huyết nên chọn thực phẩm có chỉ số đường huyết (Glycemic index – GI) thấp có thể giúp ổn định đường huyết, kiểm soát bệnh tốt hơn và làm chậm các nguy cơ biến chứng.
Chỉ số đường huyết (GI) xác định một loại thức ăn khi vào cơ thể sẽ gây tăng đường huyết ít hay nhiều, được chia thành 3 nhóm gồm: thực phẩm chứa chỉ số GI thấp 55, trung bình 56-69, cao từ 70 trở lên.
Nhóm tinh bột nên sử dụng các loại gạo xay xát dối, gạo lứt hoặc ngũ cốc nguyên cám kết hợp hoặc thay thế cho gạo trắng, bún phở, bánh mì trắng nếu muốn giảm chỉ số đường huyết. Tăng cường đạm thực vật như ăn nhiều các loại đậu (đậu lăng, đậu xanh, đậu Hà Lan), các sản phẩm từ đậu (sữa đậu nành, đậu phụ…), hạt bí đỏ. Lựa chọn các thực phẩm giàu đạm nguồn gốc động vật ít béo như thịt heo/bò nạc, tôm, cua, cá, thịt gia cầm như gà, vịt bỏ da...
Sử dụng dầu thực vật trong chế biến món ăn: dầu đậu nành, dầu vừng (mè), dầu ôliu, dầu hạnh nhân, dầu óc chó… Ăn đa dạng các loại rau củ chứa nhiều chất xơ và vitamin C, có hàm lượng nitrat cao như đậu côve, xà lách, súp lơ, su hào, rau dền, cần tây, rau cải, cà chua… (khoảng 400 – 500gr rau/ngày). Sử dụng các loại quả có hàm lượng đường ít, trung bình như thanh long, bưởi, ổi, cam, đu đủ, bơ, lê, mận, dâu tây…
Người bệnh cần tránh những món ăn hầm nhừ, xay nhuyễn, chiên rán… Các món ăn trên có thể làm tăng lượng đường trong máu rất nhanh. Không nên dùng quá nhiều muối cũng như thực phẩm chế biến sẵn.
Bí quyết kiểm soát lâu dài
Để kiểm soát bệnh đái tháo đường, theo các chuyên gia, trước tiên người bệnh cần được phát hiện sớm và tuân thủ điều trị của bác sĩ. TS.BS Nguyễn Quang Bảy – Trưởng khoa nội tiết và đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai – cho hay bệnh đái tháo đường có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị, kiểm soát tốt. Thực tế, theo các nghiên cứu, có tới 55% số bệnh nhân đái tháo đường ở Việt Nam đã có biến chứng ngay từ khi phát hiện ra bệnh.
Bác sĩ Bảy cho hay các biến chứng đái tháo đường chia ra làm 2 loại chính là biến chứng mạch máu lớn và biến chứng mạch máu nhỏ. Các biến chứng mạch máu nhỏ được coi là các biến chứng đặc hiệu với bệnh đái tháo đường, có liên quan mật thiết đến tình trạng kiểm soát đường huyết. Đó là bệnh võng mạc đái tháo đường, nguyên nhân uy tín gây ra mù lòa và tổn thương các mạch máu ở cầu thận, nguyên nhân uy tín gây ra suy thận khiến bệnh nhận phải lọc máu.
Ở Việt Nam, 1/3 số bệnh nhân bệnh thận mạn giai đoạn cuối phải lọc máu là do đái tháo đường. Tổn thương các dây thần kinh và đáng sợ chỉ có là nguyên nhân gây loét bàn chân dẫn đến phải cắt bàn chân…
Tuy nhiên, biến chứng mạch máu lớn mới là biến chứng nguy hiểm chỉ có vì gây tử vong nhiều. Có 3 nhóm biến chứng mạch máu lớn được người ta nhắc đến là biến chứng mạch vành gây nhồi máu cơ tim; biến chứng mạch máu não mạch cảnh gây đột quỵ và tắc mạch máu chi dưới, loét bàn chân, cắt cụt chân.
Để kiểm soát bệnh đái tháo đường, ngoài việc duy trì chế độ dinh dưỡng, lối sống theo khuyến cáo của bác sĩ, mỗi 6 – 12 tháng, bệnh nhân đái tháo đường phải đi tầm soát tất cả các biến chứng.
“Nếu chưa đến thời điểm đi khám nhưng nhận thấy có các dấu hiệu bất thường như mờ mắt, phù, đau ngực hay tê bì chân tay thì người bệnh phải đi khám bác sĩ chuyên khoa ngay. Nếu đợi đến khi có các triệu chứng nặng thì biến chứng thường đã rất muộn”, bác sĩ Bảy nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc khi thấy đường huyết, huyết áp về bình thường, bởi có kết quả đó là do thuốc. Tuân thủ chế độ ăn, lối sống bao gồm tập luyện thể dục, không ăn quá no, quá nhiều, quá ít hoặc ăn kiêng quá mức.
Phát hiện sớm rối loạn chuyển hóa glucid
Chỉ số đường huyết của các nhóm thực phẩm – Ảnh nguồn: Harvard
ThS Phan Kim Dung khuyến cáo thêm việc xét nghiệm đường huyết định kỳ là hết sức cần thiết nhằm phát hiện rối loạn chuyển hóa glucid, tiền tiểu đường, đái tháo đường.
Không chỉ người bệnh tiểu đường mà bất kỳ ai cũng nên xét nghiệm đường huyết định kỳ để kịp thời điều trị hoặc điều chỉnh chế độ ăn uống, tập luyện khi chỉ số đường huyết có vấn đề bất thường. Lưu ý khi xét nghiệm đường huyết cần phải nhịn ăn tuyệt đối ít chỉ có 6-8 tiếng trước khi lấy máu xét nghiệm.
